ReportageHistorische schepen

Historische schepen geweerd van Engelse wateren wegens ongeluk 30 jaar geleden

Een schip bevaart de Theems.  Beeld Getty Images
Een schip bevaart de Theems.Beeld Getty Images

Door een scheepsramp van dertig jaar geleden dreigen historische schepen op de Theems aan de ketting te worden gelegd. De oude rondvaartschepen moeten moderne veiligheidsvoorzieningen krijgen. En dat is onbetaalbaar.

De Hydrogen staat op het punt het haventje van Maldon uit te varen, als Paul Jeffries de vijftig opvarenden wat veiligheidsinstructies geeft wat betreft de schuit. ‘Ze is niet gemaakt als rondvaart’, drukt de 61-jarige schipper zijn gehoor op het hart, ‘dus denk aan de touwen op het dek en aan uw hoofd wanneer u afdaalt naar het ruim.’ Hij wijst op een grote kist. ‘Daarin liggen de reddingsvesten, maar de kans dat we zinken is te verwaarlozen.’ De passagiers geloven het wel en maken foto’s.

Jeffries geeft deze even korte als duidelijke veiligheidscursus, die echo’s vertoont van een gemiddelde Easyjet-vlucht, met een glimlach, maar daarachter schuilen zorgen. ‘Vaar ik hier over een paar jaar nog steeds?’, vraagt hij zich af, ‘Wat de Maritime and Coastguard Agency (MCA) betreft schiet de veiligheid tekort en moet de hele boot worden verbouwd. Dat kunnen we ons niet veroorloven. Als de plannen echt doorgaan, wordt het stil op het water en gaat er een stuk geschiedenis verloren.’

Bijgestaan door zijn assistenten Sam en Bill koerst Jeffries het schip over de Blackwater en de Chelmer, rivieren die bij eb vrijwel droogvallen. De opvarenden luisteren geanimeerd naar verhalen van Bill, zoals over de modderrace die al sinds begin jaren zeventig vanuit een pub aan de kade wordt georganiseerd. ‘In de beginjaren werd die wedstrijd rond Kerst of Nieuwjaar gehouden, maar dat was te gevaarlijk volgens de autoriteiten. Tegenwoordig is het in de zomer. Health and safety, u weet wel.’

De Hydrogen op de Theems. Beeld Paul Jeffries
De Hydrogen op de Theems.Beeld Paul Jeffries

Terwijl we een eiland passeren waar in de jaren dertig en veertig een eenzame pacifist woonde wiens huis door de Luftwaffe werd bestookt, vertelt Jeffries over de nieuwe veiligheidseisen op zijn boot. ‘De MCA wil dat oude boten aan dezelfde eisen voldoen als nieuwe. Het betekent onder meer dat we het ruim in compartimenten moeten verdelen. Dat maakt onze boot onrendabel. De ruimte is essentieel voor langere tochten, om te eten en drinken, om uit te rusten en te schuilen bij slecht weer.’

De ramp met de Marchioness

Deze veiligheidsmaatregel is bedoeld om te voorkomen dat een boot na een botsing snel zinkt. De angst daarvoor heeft te maken met het zinken van de in 1923 gebouwde Marchioness op de Theems dertig jaar geleden, na een nachtelijke botsing met een baggerschip, waarbij 51 veelal jonge feestvierders verdronken. Het leidde tot een veiligheidsonderzoek dat twaalf jaar duurde, waarna het nog eens achttien jaar in beslag nam voor de Britse overheid om concrete maatregelen aan te kondigen.

Zo’n vijfhonderd historische schepen zullen door de plannen getroffen worden. Het gaat daarbij in de meeste gevallen om oude aken en schuiten die nu worden gebruikt voor tochten over de Theems en andere Engelse wateren, of bij zeilfestivals. Ook het voorbestaan van de 150 jaar oude vaardienst tussen Westminster en Hampton Court, een paleis ten westen van Londen, staat op het spel. Onder de bedreigde boten bevinden zich de geliefde ‘little ships’ die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog deelnamen aan de evacuatie in Duinkerken.

Het wrak van de Marchioness.  Beeld Getty
Het wrak van de Marchioness.Beeld Getty

Tijdens de oorlog hielp de Hydrogen mee bij de bevoorrading van de troepen. In vredestijd heeft de 113-jaar oude aak teer en later whisky langs de Engelse oostkust vervoerd. Sinds 1992 behoort de coaster tot de Topsail-vloot, een bedrijf dat vanuit het historische stadje Maldon boottochten over de rivieren en de Theems-delta organiseert. Namens graafschap Essex voer ze mee bij de schouw voor het Diamanten ­Jubileum van koningin Elizabeth. Dat was een de hoogtepunten voor Jeffries, die al twintig jaar toeristen meeneemt.

Dat bestaan staat nu op losse schroeven. De maritieme autoriteiten blijven erbij dat een nieuwe ramp moet worden voorkomen en beseffen dat de economische levensvatbaarheid voor oude boten zal worden aangetast. ‘De overheid wil niet wachten op een nieuwe ramp’, zegt Laura Etheridge namens de MCA, ‘en uiteindelijk is de veiligheid van onze passagiers het doel.’

. Beeld .
.Beeld .

Jeffries begrijpt dat, maar wijst erop dat er sinds die dertig jaar veel is verbeterd en er geen nieuwe ongelukken hebben plaatsgevonden. Hij wijst op de reddingssloep die op de boot hangt, als een van de voorbeelden.

‘Het probleem is’, aldus Jeffries, ‘is dat de topmensen van de MCA geen enkele kennis hebben van de scheepvaart en dus niet weten elke gevolgen de nieuwe maatregel heeft. Wat nodig is, is per schip oordelen of deze veilig is. Dat kost meer moeite, maar is van levensbelang.’

Familietraditie

Londense politici onder leiding van burgemeester Sadiq Khan hebben er bij het minister van Transport op aangedrongen de plannen nog een keer te bekijken. Zelf overweegt de kapitein zijn Lagerhuis-afgevaardigde in te schakelen, de Conservatieven-veteraan John Whittingdale.

‘Misschien dat hij kan inpraten op zijn partijgenoot die op Transport zit. Probleem is dat iedereen in Westminster alleen maar met de Brexit bezig lijkt te zijn’, moppert hij. De plannen raken hem ook persoonlijk, en niet alleen omdat zijn werk op het spel staat. ‘Varen zit in de familie. Mijn opa voer na de oorlog met bakstenen naar Londen voor de wederopbouw. Mijn vader nam deel aan zeilwedstrijden en ik zelf sta al veertig jaar aan het roer.’

Wanneer de Hydrogen na twee uur Maldon weer binnenvaart, wijst hij op een wrak van een zeilschip.‘Daar ligt Oxygen, ons zusterschip. Die heeft de tand des tijds helaas niet overleefd. Hydrogen wacht mogelijk hetzelfde lot als de ambtenaren hun zin krijgen.’

Meer over