Historisch besluit

Dinsdag 8 juli 1997 zal een prominente plaats krijgen in de Poolse, Tsjechische en Hongaarse geschiedenisboekjes. Als de dag waarop in Madrid werd besloten dat deze drie Midden-Europese staten vanaf 1999 deel zullen gaan uitmaken van de NAVO, het defensieve bondgenootschap dat de Verenigde Staten, Canada en - tegen die...

Voor de Polen, Tsjechen en Hongaren is dit een gelukkige dag. Zij krijgen de kans actief mee te spelen in het Europese en euro-Atlantische concert; in plaats van, zoals vaak in het - ook nog recente - verleden als speelbal te dienen voor de machtige buren, Rusland en Duitsland.

Vier uur hebben de NAVO-conferentiegangers erover gedaan om de door iedereen verwachte beslissing te nemen om met Polen, Tsjechië en Hongarije over toetreding te gaan onderhandelen. De besluitvorming verliep niet zonder pijn of moeite.

Dat kwam, doordat zich aan de vooravond van de top in Madrid een tamelijk scherp meningsverschil openbaarde tussen Washington en een reeks door Parijs aangevoerde Europese NAVO-leden, over wie er precies voor het lidmaatschap moesten worden gevraagd. Over de drie geïnviteerde nieuwe leden bestaat geen onenigheid, maar de Amerikanen weigerden in te gaan op de wens om ook Roemenië en Slovenië bij de eerste uitbreidingsronde te betrekken.

Er is ten slotte een kunstige compromisformule uitgerold, waardoor Parijs, Boekarest, Rome en Ljubljana gezichtsverlies bespaard blijft. Roemenië en Slovenië worden als aspirant-NAVO-leden genoemd; de alliantie beklemtoont nog eens dat ze groot belang hecht aan democratie en stabiliteit in Zuid-Oost-Europa en in het Balticum en dat ze in principe bereid blijft nieuwe leden op te nemen. Een tijdstip voor een nieuwe uitbreidingsronde is niet afgesproken, wel komt de zaak, op Frans verzoek, in 1999 weer op de agenda.

Natuurlijk zit er een element van willekeur in de toelating van de drie nieuwe leden. Maar iedere selectie zou willekeurig zijn geweest, en aan zo'n selectie viel niet te ontkomen, met het oog op de efficiency van de NAVO zelf en de Russische gevoeligheden.

De kans dat de Amerikaanse Senaat met de vereiste tweederde meerderheid akkoord gaat, is het grootst met de huidige, beperkte uibreiding. Het zou spijtig zijn als de Frans/Amerikaanse rivaliteit ertoe leidt dat over twee jaar weer een hectische discussie oplaait over wie wel en wie niet. Het verdient de voorkeur nu eerst in alle rust de nieuwe NAVO in de steigers te zetten. Dat daarvoor, bij gebrek aan grote externe bedreigingen, tijd en ruimte is, is een welkome luxe.

Meer over