Hillary Clinton

OOIT zei ze, 'Ik ben een Rorschach-test', waarmee ze blijk gaf van een verbluffend zelfinzicht. Hillary Clinton heeft vele gezichten....

Met haar priemende blauwe ogen beloert de Dragon Lady dan de wereld, en haar ronde hoofd steekt uit haar kraag als de kop van een murene uit zijn hol. Soms ook is ze alleen maar ontevreden, haar weidse lach lijkt dan gestut te moeten worden om inzakken te voorkomen, of ze knabbelt met haar ietwat konijnige boventanden onrustig op haar pruilende onderlip.

Hillary Rodham werd geboren in 1948, als dochter van een oerconservatieve textiel-ondernemer. In 1964 ging ze nog langs de deuren als Goldwater-girl, campagne voerend voor de meest conservatieve Republikein uit die dagen. Maar spoedig ging het roer om. Hillary sloot zich aan bij het verzet tegen de Amerikaanse betrokkenheid bij de oorlog in Vietnam, en steunde in 1972 de kandidatuur van de linkse Democraat McGovern. Met haar pleidooi om kinderen vanaf hun twaalfde jaar de status van zelfstandig rechtspersoon te geven, werd deze succesvolle juriste een schrikbeeld van conservatief Amerika.

Toen ze in 1975 trouwde met Bill Clinton behield ze haar eigen naam. Werkzaam bij de Rose Law Firm in Bills Arkansas, werd ze al spoedig beschouwd als een van de honderd machtigste advocaten van de Verenigde Staten. Maar haar afkomst verloochende zich niet. Naar nu blijkt, deed Hillary het niet alleen goed als progressief smaakmaakster, maar ook als speculante op de goederentermijnmarkt, en raakte ze betrokken bij talloze dubieuze financiële transacties. Samen met een louche bank vatte het echtpaar een wellicht frauduleus plan op voor de bouw van een vakantiepark, het bekende Whitewater-project, dat de Clintons nu hardnekkig achtervolgt.

En ook in haar persoonlijke leven schipperde Hillary Rodham. Om de loopbaan van Bill niet te schaden, nam ze in 1980, toen deze niet werd herverkozen tot gouverneur, toch maar zijn achternaam aan. En ruilde ze haar dikke hoornen bril en krullende bruine haardos in voor contactlenzen en een steile, blonde coup soleil. Mantelpakjes vervingen de jeans.

Tijdens de campagne voor het presidentschap in 1992 wekte ze opnieuw de grote woede van bekrompen Amerika door publiekelijk te verklaren dat ze niet zo maar 'een vrouwtje is dat achter haar man staat', en dat ze niet van plan was 'thuis te blijven om koekjes te bakken'. Maar weer boog ze voor de publieke opinie en stemde ze in met deelname aan een door het maandblad Family Circle georganiseerde koekjesbak-wedstrijd met Barbara Bush.

Echter, met Clintons verkiezing tot president, in 1992, leek de noodzaak te schipperen eindelijk voorbij. Een triomfantelijke Hillary mocht de gezondheidszorg naar eigen inzicht gaan hervormen. In het Witte Huis ging een linkse yuppen-wind waaien, inclusief het daarbij passende fitness-puritanisme.

Hillary Clinton houdt niet van onzin, zelfs in het weekend staat ze op voor zonsopgang en doet dan aan working out op de home-trainer. Na haar komst werden op het Witte Huis dan ook nauwelijks meer grote partijen gegeven, roken werd verboden, en de Franse kok werd ontslagen omdat hij te veel roomboter gebruikte. Madame First Lady eet namelijk gezond, 'veel broccoli, plantaardige vezels en fruit'. Zij drinkt uitsluitend uit stenen koffiebekers.

Anders dan men zou verwachten, is mevrouw Clinton onmiskenbaar geestig, ze schijnt verbluffend goed te kunnen imiteren, met name tabakspugende plattelandstypes. Maar haar informele omgangsvormen zijn bedriegelijk. Ze strooit zinnetjes als 'Okey-dokey, artichokey' en 'What's up, buttercup?' om zich heen, maar haar staf is bang voor haar woede. Ze vestigde al snel een 'bunkermentaliteit'.

Wie haar niet welgezind was, verdween onverbiddelijk van de loonlijst van het Witte Huis. Zo werden in 1993 zeven medewerkers van het interne reisbureau ontslagen en vervangen door een nieuw team, geleid door een achternicht van Bill. Hillary had gedreigd dat 'de hel zou losbarsten' als de oude staf niet verdween. De slachtoffers van de zuivering werden zelfs ten onrechte van malversaties beschuldigd.

Maar einde 1994 was de droom al weer voorbij. Hillary's 'adembenemend ambitieuze' plan voor de hervorming van de gezondheidszorg redde het niet. Na een paar maanden moest 'de getalenteerde navigator', zoals Bill haar wel noemde, smadelijk het hoofd buigen. Na dit debâcle viel zij weer terug in haar alternatieve rol. Zij verschijnt nu op televisie in de Club Mom, wordt geïnterviewd voor kook- en mode-rubrieken, en toont vol trots haar nieuwe vloerbedekking en kerstversiering.

0AAR eigen zeggen ziet zij zichzelf nog altijd als een 'beschermheilige van de kinderen', maar wil ze nu ook een 'better wife' worden. Ze heeft zich inmiddels bekeerd tot de braaflinkse stroming van het 'communitarisme', dat ze zelf omschrijft als een 'huwelijk tussen conservatisme en liberalisme', en waarin alles draait om 'gemeenschapswaarden'.

In haar recente boek It Takes a Village merkt de presidentsvrouw op dat de 'hebzucht van de jaren tachtig' aanleiding heeft gegeven tot een 'morele crisis'. Ze hoopt op een terugkeer naar de intimiteit van het dorp, en bepleit het bemoeilijken van echtscheiding, seksuele onthouding tot de volwassenheid, en de terugkeer van het schooluniform. Volgens sommigen is de Wicked Witch nu definitief in een Stepford Wife veranderd. Maar het is zeer de vraag of haar nieuwe imago haar zal redden.

Whitewater komt gevaarlijk dichtbij, en de meestal kalme Hillary lijkt nerveus te worden. 'Waar zijn onze vrienden? Waarom verdedigt niemand ons?', vraagt ze zich wanhopig af. Ze beweert tegenwoordig veel te bidden, 'Goede God, help mij. De zee is zo breed en mijn bootje zo klein.' En de gevaren die haar bedreigen, zijn verre van denkbeeldig. Te vaak heeft ze haar betrokkenheid bij dubieuze affaires uit de jaren tachtig ontkend. Dat columnist William Safire het aandurft haar een 'geboren leugenaar' te noemen, is alarmerend. Als bewezen zou worden dat ze op Whitewater betrekking hebbende documenten inderdaad heeft laten verdonkeremanen, lijkt ze reddeloos verloren.

Hillary Clinton is werkelijk de 'Superwoman' die ze wil zijn. Ze is intelligenter dan haar man. En waar Bill zijn kin telkens wanhopig moet optrekken om wilskrachtig te lijken, blijkt dit bij zijn vrouw vanzelf wel. Waar Bill dwaalt, gaat Hillary recht op haar doelen af. Maar zij heeft een grote zwakte, die haar fataal zou kunnen worden.

Haar vele doelen conflicteren onderling. Mevrouw Rodham lijdt aan een onmiddellijk in het oog vallend gebrek aan integratie van haar persoon. Zij is in kennelijke oprechtheid een big government liberal, en tegelijk een sjoemelaar die zich graag verrijkt aan kapitalistische speculaties. En al wil ze dan geen taartjes bakken, de taartjeswedstrijd winnen, wil ze wel.

Zij bekleedt inmiddels een schemerige machtspositie die zij op grond van haar capaciteiten zonder meer verdient, maar die haar is toegevallen op grond van de functie van haar man. Haar tragiek bestaat daarin dat zij de keuze tussen haar eigen carrière en de rol van tweede viool nooit definitief heeft bepaald. Hillary Clinton is geschikt voor elke baan, behalve voor die van presidentsvrouw.

Meer over