'Hier kun je weer een jaar op teren'

De voortdurende economische malaise begint zijn weerslag te krijgen op de vier huishoudens die De Volkskrant dit jaar volgt. Er vallen ontslagen; periodieken worden niet uitbetaald....

Naam: Alex (55) en Bertha (40) van Tol, twee dochters Inkomen: 2500 euro netto p. m.

De sfeer in huize Van Tol is somberder dan bij voorgaande gesprekken. Hoewel net terug van zes weken vakantie op camping Westerkogge in Berkhout, net boven Purmerend, zijn Alex en Bertha van Tol verre van uitgerust. Halverwege de vakantie werd duidelijk dat Bertha eind dit jaar haar baan verliest. Ze werkt op de personeelsafdeling van arbeidsbemiddelingsbureau Kliq in Amsterdam en het bedrijf gaat de helft van zijn werknemers ontslaan.

Bertha is danig aangeslagen. 'Ik werk daar vijftien jaar. Dan komt zoiets hard aan, kan ik je zeggen.' Het sociaal plan waar ze gebruik van kan maken, bestaat uit een aanvulling op de WW-uitkering tot 85 procent van haar salaris. De stap terug heeft grote gevolgen voor het gezin. Vanwege de arbeidsongeschiktheid van Alex – hij heeft een zware heupafwijking – is Bertha hoofdkostwinner.

Huisraad en kleding zijn de eerste posten die sneuvelen, hebben Alex en Bertha bedacht. Én de musicals waar Bertha en dochter Tamara zo weg van zijn.

De dagelijkse boodschappen doet het gezin al zo goedkoop mogelijk.

Aan het eind van elke zomer koopt Alex bijna alle groenten voor de winter bij een boer in Waarland, net boven Heerhugowaard. 'Ik heb nu al voor 25 euro honderd kilo aardappelen gekocht. En ook veertig kilo uien heb ik al binnen. We leggen ze in het schuurtje, goed droog, dan lopen ze niet uit', zegt Alex.

De seizoensplek op de camping is wel een mogelijke bezuinigingspost. De stacaravan kost dit jaar veertienhonderd euro, 9 procent meer dan vorig jaar. Voor het nieuwe seizoen is een prijsverhoging van 8 procent aangekondigd. 'En de voorzieningen worden niet beter', zegt Alex. De malaise is ook op de camping zichtbaar. 'Er is geen animatieteam meer voor de kinderen, ze maken de toiletten niet meer zo vaak schoon en de kantine is twee dagen in de week dicht omdat er te weinig mensen komen.'

Bertha ziet haar kansen op een goede baan somber in. 'Er zijn zoveel mensen werkloos die meer ervaring hebben op een personeelsafdeling. Het salaris wat ik nu verdien, verdien ik nooit meer.'

***

Naam: Lia Klein Meulekamp (44) een dochter, twee zoons Inkomen: 1650 euro bruto p. m.

Ze is net terug van twee weken vakantie op een camping in Bergum, tussen Leeuwarden en Drachten. Twee weken; de geplande derde week redde ze financieel niet. Hoewel haar volledige vakantiegeld én haar belastingteruggave eraan is opgegaan – zeshonderd euro – heeft Lia Klein Meulekamp, alleenstaande moeder van Charlotte (18), Wouter (15) en Jeroen (12), genoten. 'Hier kun je weer een jaar op teren.'

Op de uitgaven heeft ze wat minder gelet. 'We haalden elke morgen croissants en ' s middags ijs en af en toe pizza.' Bij de barbecue was er extra friet 'zodat de jongens wat minder vlees eten'.

Thuis moet het gezin er flink voor boeten. Klein Meulekamp koopt minder snoep, kookt simpele maaltijden. En haar haar, dat een tintje meer oranje is geworden door de zon, moet maar even wachten op een nieuwe verfbeurt. 'Zo'n flesje kost snel acht of negen euro. Daar eten we anderhalve dag van.'

Charlotte en Wouter, die eind augustus en begin september jarig zijn, zullen even op hun cadeautje moeten wachten. Ze krijgen een waardebon van veertig euro. 'Het geld krijgen ze pas in oktober als de kinderbijslag weer binnen is.'

Wel komt er 'na twee jaar zeuren van de kinderen' eindelijk internet. Klein Meulekamp heeft de afgelopen drie maanden 36 euro apart gezet om te zien of ze het geld kan missen. Hoewel het duurder is, wordt het internet via de kabel: 'Ik wil niet bang zijn voor de telefoonrekening.'

Van de economische malaise zegt Klein Meulekamp weinig te merken. Haar dertig-urige baan bij de gevangenis in Heerhugowaard – ze maakt er schoon – staat niet ter discussie. 'De economische neergang glijdt langs me heen', zegt ze. 'Te duur is bij ons gewoon te duur. Als ik geen geld heb, koop ik iets niet.'

Volgend jaar kan de vakantie iets luxueuzer, denkt Klein Meulekamp. Ze heeft dit jaar geen voorlopige teruggaaf aangevraagd, zodat ze de meevaller straks in één keer krijgt. 'Ik gebruik het als een spaarpotje. Dan krijg ik alles volgend jaar net voor de zomer binnen, en kunnen we er in de vakantie van genieten.'

***

Naam: Johanne te Weldam (60) Inkomen: anderhalf keer modaal

Het uitgavenpatroon van Johanne te Weldam, sinds vier jaar weduwe, verschilt ' s zomers niet veel van ' s winters. Ze gaat eens wat vaker golfen en blijft wat vaker hangen voor een rosétje of een lunch op het terras van het clubhuis. Maar grote zomerse uitgaven heeft ze niet. Op vakantie gaat ze altijd buiten het hoogseizoen.

Dat ze deze zomer hogere kosten heeft dan normaal, is niet meer dan domme pech. Ze beet een vulling kapot; de nieuwe kroon kostte haar zevenhonderd euro. 'En ik ben niet verzekerd tegen tandartskosten, dus dat geld moest uit mijn eigen zak komen', verklaart Te Weldam.

Ook kreeg ze gordelroos, een herpesvirus met huiduitslag en zenuwpijnen als gevolg. Het kostte haar 110 euro aan tabletten. 'Ik heb een hoog eigen risico van driehonderd euro op mijn ziektekostenverzekering. Dus ook die medicijnen moest ik zelf betalen.'

Het is voor Te Weldam geen reden om te balen dat ze niet beter verzekerd was, zegt ze. Het was 2,5 jaar geleden dat ze een dokter had gezien en ze vind de premie te hoog voor de dekking die de verzekering biedt. 'Zonder die extra's betaal ik al 150 euro per maand. Dat vind ik meer dan genoeg.'

Te Weldam weet nog wel dat de zomermaanden de 'spaarmaanden' waren toen haar kinderen nog thuis woonden. Ze hebben alledrie gestudeerd. 'In de zomer was het sparen voor september. Het was niet mis wat we in die maand voor drie man sterk aan boeken en collegegeld kwijt waren.'

Inmiddels woont één van haar dochters in Amerika en de ander in Spanje, en is nu september om die reden voor Te Weldam een dure maand geworden. 'Ik ga bij één van beiden op bezoek. Het hangt er nog even van af wie van de twee vrij kan krijgen.'

De warme zomer doet haar ook kosten uitsparen. Haar bankstel is nodig aan vervanging toe, vindt ze. 'Maar nu ik weinig binnen zit, zie ik het toch niet. Ik heb bovendien met die hitte geen zin om al die winkels in te gaan.' En de grand foulard die erover ligt, is nog handig ook, heeft ze gemerkt. 'Die kun je namelijk zo even uitwassen.'

***

Namen: Pascal Geurts (29) Karin Geels (26) Inkomen: twee keer modaal

Voor het eerst werken Pascal Geurts en Karin Geels, tweeverdieners zonder kinderen, de hele zomer door. Hoewel hun beide werkgevers hen verzochten in de bouwvak op vakantie te gaan – de klanten zijn er dan óók niet – hebben ze ervoor gekozen in het najaar te gaan. Vijf weken op (verlate) huwelijksreis naar Australië, Nieuw-Zeeland en Fiji.

En om die reden is hun zomer dit jaar wat sobertjes. 'We gaan niet uiteten, kopen lekkere dingen als ze in de aanbieding zijn,' zegt Geurts. 'En hebben we iets nodig, dan kopen we het in de uitverkoop.' Grote uitgaven – een nieuw bankstel, een andere keuken, een mooiere vloer – zijn op de lange baan geschoven.

Geels en Geurts maken maandelijks 2300 euro over naar de rekening waar ze gezamelijk de vaste lasten, verjaardagscadeautjes en het eten van betalen. Hun eigen lopende rekeningen, bedoeld voor het kopen van kleding en andere persoonlijke uitgaven, hebben ze de afgelopen maanden niet aangesproken. 'Wat niet hoeft, doen we niet', zegt Geurts. 'We vinden het belangrijk wat achter de hand te hebben voor als er iets gebeurt. Als één van ons op straat komt te staan, zitten we niet na vier maanden aan de grond.'

Ook Geurts en Geels zijn – nu de economische malaise langer aanhoudt – van mening veranderd over hun baanzekerheid. Het zelfverzekerde 'we moeten wel iets heel geks doen, willen we op straat komen te staan' uit een eerder gesprek, heeft plaatsgemaakt voor een wat behoudender 'je weet nooit'. 'Het is vervelend te beseffen dat je, als je je baan nu verliest, niet meer een-twee-drie een nieuwe baan op hetzelfde niveau hebt', zegt Geurts.

Geels en Geurts proberen niet alleen minder uit te geven, ze proberen hun geld ook slimmer te besteden. Nu de hypotheekrente na een historisch dieptepunt weer enigszins begint te stijgen, hebben ze meermaals de hypotheekadviseur gebeld om hun hypotheek te laten oversluiten. 'Maar de boete die we zouden krijgen, is hoger dan de winst die het oplevert', zegt Geurts. Hun hypotheek loopt pas sinds december en ook toen was de rente relatief laag.

Meer over