Hier hebben Basken dertig jaar op gewacht

Na 33 jaar keert de Vuelta terug in het wielergekke Baskenland. Dat wordt spektakel, veroorzaakt door de renners van Euskatel.

BART JUNGMANN

AMSTERDAM - Wielrennen: Ronde van Spanje

De Ronde van Spanje trekt vandaag het Baskenland in. Dat lijkt een mededeling van niets, maar de terugkeer van de Vuelta werpt haar schaduw vooruit sinds het parkoers begin dit jaar bekend werd gemaakt.

Dat deed zij vorige week vrijdag ook in Sarria, een slaperig Spaans stadje, waar de dertiende etappe van start ging. Baskenland lag op dat moment nog 400 kilometer verderop. Maar een Bask met een Baskische vlag was het peloton tegemoet gereisd. Hij stond te wachten op de bus met de Baskische renners.

Het duurde even voordat hij de vraag kon beantwoorden over wat de rentree van de Vuelta in Baskenland betekent. Tussen Engels en Spaans gaapte een diepe kloof in Sarria. Toen die eenmaal was overbrugd, bonkte de man een paar keer op zijn hart. Zijn emotionele gezicht vertelde de rest van het verhaal.

Igor Anton kon het in een combinatie van Engels en Frans onder woorden brengen. Hij is de kopman van Euskatel, de ploeg die de Baskische eer moet hoog houden in de Vuelta en daarin tot op de dag van vandaag niet is geslaagd. Maar Anton belooft voor de dag van vandaag en morgen spektakel.

Igor Anton komt uit Galdakao, een Baskische gemeente die vandaag op weg naar Bilbao wordt doorkruist. Hij denkt dat het hele dorp uitloopt voor de Vuelta. 'Hier hebben mensen dertig jaar op gewacht.'

Om precies te zijn: in 1978 kwam de Ronde van Spanje voor het laatst in de regio waar het wielrennen intensief wordt beleefd. Nergens wordt de Ronde van Frankrijk zo juichend ontvangen als in de Pyreneeën, thuisbasis van de Basken. Niet voor niets staat de kleur oranje in het wielrennen voor Baskenland en niet voor Nederland.

De Ronde van Spanje heeft zichzelf die hartstocht jarenlang ontzegd, omdat het Baskenland in eigen land vooral synoniem staat met de gewelddadige afscheidingsbeweging ETA. In 1978, kort nadat Spanje democratisch was geworden, had de ETA nog een grote invloed op de bevolking en de politiek.

De Vuelta werd beschouwd als een nationalistisch vehikel dat in Baskenland niets te zoeken had. Separatisten blokkeerden 33 jaar geleden de weg met boomstammen en gooiden er ook nog eens spijkers op.

De directie van de ronde zag zich genoodzaakt een rit te schrappen en sindsdien wordt de regio angstvallig gemeden, al kan er na al die jaren ook wel gesproken worden van een boycot. Sportwedstrijden in Baskische steden waren en zijn altijd een podium geweest van regionale superioriteit.

Maar het succes van Spanje als voetbalnatie, achtereenvolgens kampioen van Europa en de wereld, heeft de zaken veranderd. Nationalisme stak de kop op in Spanje.

Bovendien kwam de ETA steeds meer onder druk te staan, ook in Baskenland zelf. In januari maakte de organisatie bekend de terreur af te zweren en in die sfeer van wederzijdse toenadering keert de Vuelta dus terug naar de Baskische regio.

De geestdrift die de komende twee dagen ongetwijfeld massaal zal zijn, kan niet verhelen dat het Baskische wielrennen er in de afgelopen dertig jaar wel eens beter voor heeft gestaan. Samuel Sanchez is op dit moment de bekendste wielrenner bij Euskatel, maar hij is een Asturiër. Vorig jaar leek Igor Anton op weg naar de zege in de Vuelta, maar hij kwam in de laatste week ten val.

Het enthousiasme wordt ook niet door iedereen gedeeld. Vorige week zaterdag was er een drukbezochte protestmanifestatie in Baskenland. De kosten die de organisatie met zich meebrengt, is in Baskische kranten ook mikpunt van kritiek. Dat geld zou volgens de critici beter besteed kunnen worden aan de ontwikkeling van sport in de eigen regio.

Ook de veiligheid blijft een punt van zorg. De Guardia Civil, symbool van Spaanse overheersing, draagt die verantwoordelijkheid voor de komende twee dagen over aan de Baskische collega's van de Ertzaintza.

Koersdirecteur Javier Guillèn gaat niet in op dergelijke gevoeligheden. Volgens hem is de overdracht een pure overheidskwestie en geen tegemoetkoming aan Baskische wensen. Guillèn benadrukt dat de Baskische regering zelf de terugkeer van de Vuelta in gang heeft gezet.

'In de gesprekken is het nooit over politiek gegaan. Dit is een prachtige kans om het wielrennen terug te brengen naar een volk dat de sport lief heeft.'

M.m.v. van Iñaki Oñorbe Genovesi

undefined

Meer over