Hier betaalt de gemeente de raadsverslaggever maar zelf

Is het erg als een gemeente lokale verslaggeving betaalt?

Erik Driessen, verslaggever betaald door Noordoostpolder. Beeld
Erik Driessen, verslaggever betaald door Noordoostpolder.Beeld

Erik Driessen uit Sint Jansklooster is een onafhankelijk multimediaal eenmanspersbureau. Hij vult drie lokale nieuwssites voor de dorpen Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis. Daarnaast huurt de gemeente Noordoostpolder hem al bijna een jaar in als raadsverslaggever.

Betaald door Noordoostpolder bezoekt Erik de maandelijkse gemeenteraadsvergadering in Emmeloord. Hij bepaalt zelf wat hem nieuwswaardig lijkt en tikt een paar nieuwsberichten plus een wat langer verhaal. De volgende ochtend leest de plaatsvervangend griffier dat als eerste en alle betrokkenen bezweren me dat daar, behalve hooguit een verkeerde straatnaam, niets substantieels in wordt gewijzigd. Daarna kunnen alle lokale media de stukken van de gemeenteraadsverslaggever gratis gebruiken, of verwerken in eigen verhalen.

Tijdens een raadsvergadering kom ik Erik dus doorzagen over zijn journalistieke onafhankelijkheid. Wat op zijn hoede is hij door de draaideur van het gemeentehuis gelopen. Als inwoner van Sint Jansklooster geldt hij hier als outsider: oud land, net buiten de polder. Volgens gemeentegriffier Robert Wassink gaf dat de doorslag.

Erik Driessen verslaat voor de gemeente uitsluitend openbare vergaderingen. 'Daar zijn alle partijen vertegenwoordigd. Mijn verslagen zijn controleerbaar. En collega-verslaggevers hebben, als ze kritische vragen hebben, natuurlijk alle vrijheid wethouders nog eens te bellen.'

Maar dit gebeurt dus zelden. Gewone verslaggevers komen nauwelijks nog naar raadsvergaderingen. Veel gemeenten hebben al vijf tot tien keer zoveel woordvoerders als lokale journalisten. Sommige plaatsen experimenteren daarom met gesubsidieerde journalistiek. Heerenveen had een raadsverslaggever, maar hield er weer mee op bij gebrek aan interesse. Renswoude hield het een paar jaar vol, tot de verslaggever werd wegbezuinigd. In Leiden vergadert de gemeenteraad binnenkort over een gemeentefonds voor lokale onderzoeksjournalistiek. En de gemeente Noordoostpolder besloot ook komend jaar door te gaan met Erik Driessen.

Publieksvriendelijk raadsvergaderen. Beeld
Publieksvriendelijk raadsvergaderen.Beeld

De Stentor had vroeger twee pagina's over zijn dorp, zegt Erik, nu nog maar één artikel. Toen had je tien verslaggevers om een stadje te coveren, nu twee. Wie controleert lokale bestuurders dan? En vooral: wie zit daar nog op te wachten?

Erik kan op zijn eigen nieuwssites zien hoe vaak artikelen worden aangeklikt. Dat opende hem als ouderwets geschoolde journalist de ogen: 'Het best gelezen zijn verhalen over de opening van een nieuwe winkel.' Vroeger dacht hij: zo'n winkelier zet maar een advertentie. Nu interviewt hij de man over zijn assortiment. 'Dat klinkt natuurlijk vreemd. Maar in een klein dorp is dat echt nieuws.' Verslagen over raadsvergaderingen, juist Eriks lievelingsgenre, die leest bijna niemand meer.

Noordoostpolder is in oppervlak de grootste gemeente van Nederland: ze beslaat de gehele polder, behalve Urk. Maar het aantal inwoners is nog geen 47 duizend, verdeeld over Emmeloord en kleine dorpen als Bant, Creil, Espel, Rutten, Tollebeek. Zo'n fusiegemeente voelt voor mensen in kleine kernen vaak als een dure overjas: soms heb je hem nodig, maar vaker zit hij niet zo lekker.

Met (links) Stentor-verslaggever Dik van Herwaarden. Beeld
Met (links) Stentor-verslaggever Dik van Herwaarden.Beeld

Mijn paar uur naast Erik probeer ik net zo geconcentreerd te luisteren. Intussen wordt een kampioenschap bestuursjargon geopend. Men vraagt om een 'zienswijzereactie' op 'smart geformuleerde tussendoelen'. Verwijst naar het 'vigerend bestemmingsplan'. Er staan zaken 'on hold', wat dan weer te maken heeft met een 'planbeslissing' waarvoor 'operationele slagkracht' is vereist. Derhalve 'even controleren of we op koers liggen'. Dit vanzelfsprekend met 'dedicated aandacht qua exploitatie en ontwikkeling'. Maar in een 'open planproces' moet het allemaal lukken, 'met elkaar'.

Heel gek, maar het aantal mensen dat op de publieke tribune 'een gezellig avondje politiek komt volgen', zoals griffier Robert Wassink het noemt, is al jaren minimaal. En Noordoostpolder heeft 'de burger bij de politiek betrekken' al vijf jaar prominent op de agenda staan. Er is een raadscommissie voor in het leven geroepen. Ze vergaderen nu korter, ingewikkelde zaken worden eerst in afzonderlijke commissievergaderingen behandeld. Al die vergaderingen worden live uitgezonden via internet. De gemeente zit op Facebook, Twitter en heeft een YouTubekanaal.

Vanavond zit er behalve Erik Driessen slechts één echte lokale journalist in de raadszaal: Stentor-verslaggever Dik van Herwaarden. Die vindt het allemaal prima en noemt Erik ook al 'echt onafhankelijk'.

'De andere collega's van de vrije pers zitten comfortabel thuis achter hun computer', zegt griffier Robert Wassink. 'Maar voor de geur van wilde beesten hadden ze hier moeten zijn.'

Meer over