Hiddén-géh! Hiddén-gûh!

Vier jaar geleden werd Guus Hiddink een held in Zuid-Korea. Het hele land liep huilend over straat toen de nationale voetbalploeg in de kwartfinale van het WK Italië had verslagen....

tekst en fotografie Coen Verbraak

Wanneer Hiddink uit de auto stapt die hem en zijn vriendin Liesbeth Pinas naar een Indiaas restaurant in Seoul heeft gereden, wordt hij binnen een paar seconden omstuwd door tientallen Koreanen die hem een hand willen geven, met hem op de foto willen en het liefst nog: allebei.

'Hiddén-géh! Hiddén-gûh!', ritselt het overal om ons heen. Hiddink laat zich de aandacht en huldeblijken glimlachend welgevallen. Na een paar minuten draait hij zich om, steekt een hand op en verdwijnt achter de glazen restaurantdeuren. Binnen heeft hij afgesproken met de assistenten die destijds in de aanloop naar het WK zo onmisbaar bleken, onder wie Moro, van de Koreaanse voetbalbond en Han Ji, zijn tolk. Hiddink omhelst ze als oude vrienden. Han Ji, een Koreaan van rond de vijfendertig, was in de maanden van de voorbereiding zijn verbale schakel naar de selectie.

Vrijwel niemand van de spelers sprak Engels, en Hiddink weigerde op zijn beurt Koreaans te leren. Als de Koreanen de rivier naar de westerse voetbalwereld wilden oversteken, dan moesten ze zelf de brug maar bouwen, zo redeneerde hij. En dus leerden ze Engels. In het jaar dat Hiddink de spelers op het WK voorbereidde - de competitie werd er een heel voetbalseizoen voor stilgelegd - werd er in de vrije uren driftig Engels gestudeerd. Maar zonder Han Ji had hij het nooit gered, benadrukt Hiddink. En het mooie aan deze tolk was dat hij Hiddinks woorden onverbloemd leek over te brengen. Veel andere Aziatische tolken lieten sommige van zijn aansporingen, verwijten of krachttermen in de vertaling op eigen initiatief achterwege. 'Wanneer ik uit mijn slof schoot, volgde er een vertaling van een paar minuten. Dan wist ik: dit kan nooit zijn wat ik net gezegd heb.'

Zo niet bij Han Ji. Die begreep op het laatst zelfs feilloos Hiddinks Nederlandse kanttekeningen. 'Rot op', reproduceert hij stralend. Hij is nog altijd betrokken bij het Koreaanse elftal; hij werkt onder Dick Advocaat, de huidige bondscoach. Hiddink heeft eerder deze week in Seoul met Advocaat gedineerd. Morgen - half mei - begint het trainingskamp van de Koreanen. Nee, hij heeft geen zin om zich morgen even bij zijn oud-spelers te melden, zegt Hiddink desgevraagd. Hij zou de selectie graag ontmoeten, daar niet van. Maar het zou niet correct zijn tegenover zijn opvolger.

Pizzadozen

Hiddink is negen dagen in Korea. Eigenlijk is het vooral een vakantiereis. Wanneer hij volgende week doorreist naar Australië, van welk land hij nu bondscoach is, begint het echte werk weer. Tot die tijd beperkt hij zich tot het bezoeken van vrienden en het vergaren van geld voor de Hiddink Foundation. Die Foundation is vorig jaar opgericht en richt zich op het bouwen van huizen voor gehandicapte kinderen in Korea. Aan het begin van zijn reis heeft hij in Pusan, in het zuiden van Korea, nog een Nederlands-Koreaanse zonnecelfabriek geopend. Als tegenprestatie doneert de firma een aanzienlijk bedrag aan de Foundation. En hij heeft zijn hoofd verkocht aan Papa John's, een groot pizzaconcern in Korea. Letterlijk. In ruil voor een jaarlijkse bijdrage van meerdere tonnen mag Papa John's Hiddinks konterfeitsel afdrukken op al zijn pizzadozen. Eind maart werd in het PSV-stadion een tv-commercial opgenomen die tijdens het WK in Korea te zien zal zijn. Want wat zíjn ze trots op Hiddink.

De Koreaanse baas van de pizzakoning raakt er tijdens het diner dat hij Hiddink aanbiedt, maar niet over uitgesproken. 'You are still our hero', speecht hij aan tafel. Nu ook andere aanwezigen aanstalten maken om uitgebreide loftuitingen aan het adres van Hiddén-gûh te uiten, grijpt de coach vriendelijk maar resoluut in. 'Okay, and this is the end of the official part', roept hij. De rest van de avond wil hij genoeglijk converseren en genieten van de kwaliteit van het vlees van dit naar verluidt beste grillrestaurant van Seoul. Hij is wél met vakantie, ja. Toch blijven voetbal, het naderende WK en, vooral, de triomf van vier jaar geleden gedurende de maaltijd de voornaamste onderwerpen.

In geuren en kleuren wordt 'Italy' gememoreerd. En 'Italy' betekent voor Koreanen blijkbaar zo ongeveer wat 'Nieuwpoort' voor Nederlanders is: een historische slag die de nationale geschiedenis een andere wending gaf. 'Italy' was de WK-wedstrijd waarbij de onervaren Koreanen tegen elke verwachting in de lepe Italianen uitschakelden. Na afloop liepen mensen op straat te huilen, vertellen onze tafelgenoten. Koreanen zijn van nature niet gezegend met een erg hoogstaand zelfbeeld, maar nu stond hun land voor eens en altijd op de kaart. En de Italianen waren op hun beurt zo teleurgesteld dat ze na afloop niet alleen de kleedkamer maar ook hun hotelkamers volledig verbouwden. De schade bedroeg vele tienduizenden euro's. De Koreanen hebben nooit een claim bij de Italiaanse voetbalbond ingediend. Zij hadden gewonnen, dat maakte alles goed. 'Als je wint, moet je verder niet zeuren.'

Mozes

Hiddink wordt overal vriendelijk bejegend, ook door supporters van andere clubs dan PSV. Of het moet die ene Alkmaarse suppoost zijn die hem bij de bestuurskamer van AZ ijskoud de toegang weigerde. ('Hebt u geen kaart? Eerst een kaart halen. Anders komt u er niet in.') Op die ene uitzondering na werd hij alom welwillend onthaald.

Maar het warme bad dat hem in Korea ten deel valt, is met niets te vergelijken. Wanneer hij tijdens een wandeling door Seoul even een winkel binnenloopt, verzamelt zich binnen enkele minuten een menigte van tientallen mensen voor de winkelruit, die opgewonden 'Hiddén-gûh!' scandeert. Op weg naar de volgende winkel wordt hij door de joelende meute vrijwel geheel aan het oog onttrokken. Soms staat hij stil om handtekeningen uit te delen, een andere keer loopt hij schijnbaar onbewogen door.

Zelfs het verkeer in Seoul valt stil wanneer hij passeert. Het oversteken van de straat - dwars door de voortmalende verkeersstroom - is in Seoul doorgaans een waagstuk. Maar niet als Hiddink erbij is. Hij springt op straat, heft zijn hand bezwerend op tegen de toesnellende Kia's en Hyundais en loodst zijn gezelschap als Mozes door de Rode Zee naar de overkant. Ondertussen breed glimlachend naar de wachtende rijen auto's waar achter elke voorruit de verbazing en het ongeloof - hij is het écht! - zichtbaar worden. Een politieauto probeert na de ontdekking zelfs te keren, dwars tegen de verkeersstroom in, om de coach staande te houden voor een handtekening.

Hij geniet ervan, zegt Hiddink. Koreanen zijn enthousiast, maar zelden opdringerig. Het wordt pas vervelend wanneer anderen onbeschaamd op zijn roem proberen mee te liften.

Kort na het succes in 2002 kwam hem ter ore dat Emile Ratelband verschillende bedrijven in Korea had wijsgemaakt dat hij met de trainer zou gaan participeren in zakelijke projecten. Sterker nog, op de eerstvolgende bijeenkomst, belegd in een hotel in Seoul, zou zowel Hiddink als Ratelband acte de présence geven.

Daar was Hiddink niet van gediend. Hij wilde 'niets, helemaal niets' met die man te maken hebben. Als ze Ratelband zouden toelaten, zou hij niet komen. En zo was de vuurloper zijn zelfverzonnen springplank in Korea direct alweer kwijt.

De Namchon Country Club ligt op zo'n twee uur rijden van Seoul. Tegen de donkergroen begroeide hellingen van de bergen liggen achttien gladgeschoren golf holes, als fee'rieke desa's op een geborduurd schilderij bij de Chinees. In de eetzaal, waar de

upper class van Korea zich net over de lunch buigt, golft een lichte huivering langs de tafels wanneer het hoog bezoek zijn entree maakt. Ze staan niet op om achter hem aan te rennen - dat is iets voor het voetvolk op straat - maar aan alle tafeltjes wordt ter begroeting wel even intens met het hoofd geknikt. De voorzitter van de vereniging heet Hiddink plechtig welkom.

Opnieuw volgt een speech waarin het woord 'held' meermalen valt. (Het lijkt erop dat alle sprekers hier elkaars toespraken lenen.) Vervolgens vertelt de voorzitter met onverholen trots dat zijn club slechts 199 leden telt - dat we niet denken dat dit maar een simpel laagdrempelig golfclubje is. 'We are the most exclusive golfcourt in Korea.'

Niet zo gek voor een sociëteit waar de leden jaarlijks 1,4 miljoen dollar contributie betalen - per persoon. Maar daar krijgen ze wel wat voor. Er is niet alleen voor iedere golfer een privécaddy, die bij elke misslag braaf de bosjes indraaft om de bal te zoeken; er hoeft zelfs niet eens van hole naar hole gelopen te worden. Over de hele court is een magneetbaan aangebracht waarover op afstand bestuurde karretjes rijden. Na elke geslagen bal kan de golfer op z'n gemak plaatsnemen in het karretje om soepeltjes naar de plek te rijden waar zijn bal terecht is gekomen.

Sporten is leuk, maar je moet er natuurlijk niet moe van worden. Hiddink ziet het allemaal geamuseerd aan. Hij wil best golfen, gráág zelfs, maar hij gaat echt niet in zo'n karretje hangen. Echte helden lopen liever.

Pakpapier

De delegatie van de Koreaanse sportzender SBS telt tien man. Zichtbaar gespannen zitten ze in de lobby van het Hyatt hotel - Hiddinks vaste residentie in Seoul - te wachten, de blik strak gefixeerd op de muur naast de liftschacht waar Hiddink aanstonds zal verschijnen. Wanneer de liftbel zijn komst aankondigt, verstrakken de gezichten en veert het gezelschap als één man omhoog, stram in de houding. Het is hun een eer, ja wérkelijk een eer, dat hij hen wil ontvangen. Na de eerste handdrukken komen de fototoestellen en mobieltjes uit de krijtstreeppakken te voorschijn. Mister Hiddén-gûh vindt het toch niet erg als ze even een fotootje maken? Voor hij ook maar 'nee' heeft kunnen zeggen, baadt hij in een zee van flitslicht.

De heren hebben ook een geschenk meegebracht, dat door de leider van de groep met een veelbelovende glimlach aan Hiddinks vriendin Liesbeth wordt overhandigd. Na drie lagen glimmend pakpapier komt een

cadeau te voorschijn dat er uitziet als een paardenstaart met goudkleurige lokken, kennelijk bedoeld om aan de muur te hangen. Liesbeth glimlacht beleefd. Ach, wat een schitterende... eh... ja... wat is het eigenlijk? 'You think it's beautiful?', vraagt de voorman blij. De Hollandse gasten knikken dankbaar. 'It's really great', zegt Hiddink. Later zal hij vertellen dat hij de meeste cadeaus na aanbieding 'per ongeluk' ergens laat liggen, in de hoop dat de gulle gever dat pas ontdekt als hij alweer is vertrokken. Niet uit onbeleefdheid, maar hij moet het anders allemaal maar weer meesjouwen.

SBS is hier om Hiddink mee te tronen naar haar televisiestudio. Daar zal de trainer zijn opwachting maken in een programma, geheel gewijd aan het WK van 2002. Hiddink heeft erin toegestemd, op voorwaarde dat de zender een aanzienlijk bedrag doneert aan de Foundation. Het zou een klein, bescheiden optreden zijn in een praatprogramma, was hem vooraf gezegd. Maar wanneer de diepzwarte Kia hem voor de rode loper van de studio aflevert, wordt hij stormachtig toegejuicht door een rij van zeker 150 pubers, die al een uur voor het gebouw staan te wachten totdat ze eindelijk de studio in mogen. Het schema van die middag blijkt ook iets anders te zijn dan hem was voorgehouden. De uitzending duurt weliswaar een uur, maar de opnamen zullen zeker drie uur in beslag nemen.

En o ja... nu hij er toch is, wil hij in een belendende studio voor een ander programma vast ook nog wel even een interviewtje doen. Nou ja, één interviewtje... dat moet toch kunnen. Maar hij zit nog niet voor de camera of hij hoort van de producer dat ook deze sessie toch minstens een uur gaat duren. 'Een îîr?', vraagt Hiddink. Ja, knikt de producer. 'Because you are hero.' En dus mag de hero de daaropvolgende anderhalf uur nog eens uitvoerig uit de doeken doen hoe het vier jaar geleden toch ook weer allemaal gegaan is.

Echte vragen worden nauwelijks gesteld. Met het steekwoord 'Italy' gevolgd door een vragende glimlach wordt Hiddink geacht nog maar weer eens alles over die heuglijke slag uit 2002 op te lepelen. Hij slaat zich er manmoedig doorheen, zonder een spoor van irritatie. Daarna gaan we bliksemsnel naar de studio beneden, waar zo'n vijfhonderd man publiek bijna niet langer meer op de grote man kan wachten. De opnamen blijken veel langer te duren dan de beloofde drie uur.

Pas na een kleine vijf uur - waarin Hiddink zonder dat vooraf te weten alle deelnemende WK-ploegen dient te analyseren - neemt hij afscheid van het publiek. Tijdens de slotmuziek zakt een reusachtig achterdoek vanuit de studiohemel omlaag, waarop het huidige WK-team van Zuid-Korea staat afgebeeld. Links van hen staat Dick Advocaat. Vanaf de stoffen wand kijkt hij nors op de wild applaudisserende menigte neer, die nog altijd alleen maar oog heeft voor die man uit Varsseveld, uit wiens schaduw hij straks moet zien te ontsnappen. Wanneer het doek zachtjes op de luchtstroom in de studio meewappert, lijkt hij somber het hoofd te schudden.

Onbeschaamd

'Hey you, old friend!', zegt Hiddink, terwijl hij Sam Ka omhelst. Sam Ka is de vice-voorzitter van de Koreaanse voetbalbond. Met hem gaan we vanavond dineren in een authentiek Koreaans restaurant. 'Mister Ka', een energieke man met sprekende pretogen achter een zilveren brilmontuur met opvallend grote glazen, was degene die destijds namens de Koreaanse voetbalbond contact zocht met Hiddink om hem te polsen voor het bondscoachschap. In november 2000 kwam hij naar Amsterdam voor de eerste besprekingen. Ze hadden afgesproken in het Amstel Hotel, weet hij nog. En wat wás hij verbaasd dat Hiddink hem al na een half uur voorstelde om de chique omgeving van het Amstel Hotel te verruilen voor een bescheidener Italiaans restaurant.

Hij was Hiddink al eens als bondscoach van het Nederlands elftal tegen het lijf gelopen, tijdens het WK van 1998 in Frankrijk. Nederland speelde tegen Zuid-Korea. Een dag voor de wedstrijd mochten beide ploegen - als gebruikelijk - trainen op het veld waar de volgende dag de match zou plaatshebben. Allebei de teams zouden elk een uur mogen trainen.

Wat hebben Ka en de zijnen zich toen staan ergeren aan die Hollanders. Die gingen gewoon onbeschaamd over hun limiet heen, ten koste van hun tegenstanders. 'Na een uur vroeg ik jullie of jullie alsjeblieft plaats wilden maken voor ons. Vijftig minuten later stonden jullie nóg op het veld.' Of is Hiddink dat soms vergeten? Hiddink grijnst breed. 'That's professional football, Sam.'

Het ontging Ka evenwel niet dat die rare Hollanders onder die malle Hiddink dat WK wel de halve finale bereikten. Logisch dus dat hij op het lijstje van de Koreaanse bond belandde. Maar Hiddink was niet Ka's eerste keuze, verklaart hij monter. 'No?', zegt Hiddink, quasi verstoord. 'No', antwoordt Ka met grote stelligheid. Hij had een Fransman op het oog. Maar die sprak geen Engels, en Hiddink wel. 'So that was for me the most important reason to choose you', zegt hij.

In het begin van Hiddinks periode had Ka ook zo zijn twijfels over die Hollandse trainer. En met hem een groot deel van de pers en de Koreaanse voetbalbond. In de aanloop naar het WK werd de ploeg een aantal keren smadelijk ingemaakt. 'Mister 0-5' noemden ze hem.

En toch, de rust die Hiddink uitstraalde, boezemde vertrouwen in. Toen de Koreanen pal voor de start van het WK van de Italianen wisten te winnen, groeide bij iedereen het geloof: 'Dit wordt ons toernooi'. Hiddink op zijn beurt was onder de indruk van de inzet van de Koreanen. Toen Mister Ka hem in het begin kwam vragen of hij het gras op 2,4 millimeter danwel op 2,7 millimeter lengte wenste, wist hij dat hij met profs te maken had.

Krab

Ka en Hiddink lachen veel. De Koreaan benadrukt tijdens de maaltijd voortdurend 'how glad he is' om 'Gus' en 'Elisabeth' weer te zien. En het smaakt ze toch hopelijk wel, hè? We krijgen Koreaanse haute cuisine voorgeschoteld, met veel vis, kreeft en schelpdieren, maar ook met ginseng en verse kwal. Er is ook krab, in zijn geheel opgediend, waarvan vooral de hersenen en de darmen als delicatesse gelden. Liesbeth laat zich alles goed smaken, maar Hiddink laat de meeste schaaltjes onaangeroerd. Ook de kimchi, de klassieke in zuur ingelegde kool die zelfs bij het ontbijt wordt geserveerd, laat hij staan. Hij houdt eigenlijk het meest van 'voetbal-eten'. Doe hem een hamburger en patat en hij is tevreden. Wanneer hij de rekening vraagt, schudt de eigenaar verontwaardigd het hoofd.

De maaltijd wordt door het restaurant aangeboden. Zo vaak krijgen ze hier geen helden over de vloer. Maar Hiddink kan het pand niet verlaten zonder eerst met het voltallige personeel - gezamenlijk, maar ook met elke kok en serveerster afzonderlijk - uitgebreid op de foto gegaan te zijn. Zelfs de stokoude moeder van de eigenaar meldt zich met haar camera. Een halfuur en vele tientallen handtekeningen, foto's en omhelzingen later verdwijnt hij de Koreaanse nacht in, nagewuifd door het voltallige personeel. Vijf minuten later zien we het personeel in de verte nog steeds op de stoep staan; kleine wuivende stipjes met koksmutsen op.

Meer over