'Het Westen kent Servische ziel niet'

'De duurste vreedzame wederopbouw is nog altijd goedkoper dan de goedkoopste oorlog.' Newsweek citeert met graagte president Clinton om te benadrukken dat de operatie Allied Force pas echt is geslaagd als de Balkan na de NAVO-bommen verandert van een nationalistisch kruitvat in een multi-etnische smeltkroes....

The Economist vindt dat de NAVO een cruciale rol moet spelen om de Balkan uitzicht te geven op 'een nieuw begin'. De NAVO moet de wreedheden in Kosovo onderzoeken en de daders laten berechten door het oorlogsmisdadentribunaal van de Verenigde Naties. Net zo belangrijk is het ontwapenen van het UCK en het beschermen van de Serviërs die in Kosovo durven te blijven.

Economisch herstel en democratische ontwikkeling van de Balkan zijn volgens the Economist alleen mogelijk als er inter-etnische harmonie ontstaat. Niet alleen in Kosovo, maar ook in en tussen Servië, Albanië, Macedonië, Bosnië en Kroatië. Een van de lessen van Bosnië is dat de verschillende bevolkingsgroepen wellicht helemaal niet vreedzaam willen of kunnen samenleven. Dat kan ertoe leiden, meent the Economist, dat de landkaart van de Balkan opnieuw moet worden getekend en nog meer bevolkingsgroepen zullen moeten verkassen naar een omgeving zonder haatdragende erfvijanden. 'Die vorm van etnische zuivering is minder verschrikkelijk dan etnische slachtpartijen of volkerenmoord.'

Time portretteert UCK-leider Hashim Thaci, alias 'De Slang'. De Amerikaanse regering en de NAVO beschouwen hem als de aanstaande regeringsleider van Kosovo en proberen hem voor die taak klaar te stomen door hem de basisprincipes van democratie bij te brengen. De charismatische Thaci (30) is leergierig. Hij zoent al baby's op straat en maakt na elk gesprek met NAVO-functionarissen en westerse regeringsvertegenwoordigers aantekeningen, zo blijkt uit foto's van Thaci in Pristina op straat en op de achterbank van een limousine.

Thaci was tien jaar geleden een actief lid van de radicaal-linkse studentenbond van de Universiteit van Pristina. In juni 1993 leidde hij een van de eerste guerrilla-aanvallen van het UCK op Servische militairen in Kosovo. Verraders werden gemarteld in Thaci's UCK-kamp, beweren zijn tegenstanders. Hij zou gedreigd hebben politieke tegenstanders te elimineren die de lijn-Thaci niet willen volgen.

'Het gezicht van het UCK' heeft nog een lange weg te gaan voor hij zich kan laten kiezen tot leider van Kosovo. Hij zal eerst het UCK moeten omvormen tot een politieke partij. Vervolgens moet hij zijn politieke rivalen Ibrahim Rugova en Veton Surroi bij verkiezingen zien te verslaan.

Thaci speelt in het huidige Kosovo al een belangrijke rol. Toen KFOR er niet in slaagde een akkoord met lokale UCK-commandanten over ontwapening te sluiten, werd Hashim Thaci gevraagd te bemiddelen.

In der Spiegel staat een ontluisterend interview met Vojislav Seselj, de leider van de extreem-nationalistische SRS en vice-premier van Servië. Hij gelooft niet in de goede bedoelingen van de NAVO in Kosovo. 'De Amerikaanse agressie is niet beëindigd. De VS zullen ook Sandzak, Vojvodina en Montenegro opeisen. Amerika is uit op de vernietiging van Servië, aldus Seselj. 'Het imperialisme van de Amerikanen is nog crimineler dan de methoden van Hitler.'

Seselj ontkent dat de Serviërs in Kosovo op instigatie van Belgrado bloedbaden hebben aangericht. Wel zijn er Albanese dorpen vernietigd, omdat daar 'UCK-terroristen' woonden. Hij vindt dat president Slobodan Milosevic te snel is bezweken voor de NAVO-bommen. 'Ik zou tot het einde zijn gegaan. Ook Vietnam is niet gecapituleerd. Wij zouden Kosovo hebben gered, want de NAVO heeft nooit echt overwogen grondtroepen te sturen.'

Seselj hoopt dat Milosevic tot 2001, wanneer zijn mandaat afloopt, aan de macht blijft. Als hij nu onder druk van de NAVO zou aftreden of wordt afgezet, voorziet Seselj 'gevaarlijke verwarring en destabilisatie' in Joegoslavië. 'Het Westen begrijpt het gewoon niet: aandringen op zijn aftreden is de grootste garantie dat Slobodan Milosevic aan de macht blijft. Het Westen kent de Servische ziel niet.'

Meer over