Het werk hoeft er niet onder te lijden Werkgever vergoedt veelal online-behandeling Verslaving te lijf zonder dat de baas het weet

Zelfhulp bij bijvoorbeeld alcoholverslaving via internet is populair. De deelnemers zijn vooral hoogopgeleiden met een baan. De reden: het is anoniem en je hoeft geen vrij te vragen van het werk....

‘Helaas ging het gisteravond weer fout. Ik heb gedronken en kwam helemaal lam thuis. Mijn collega moest me vandaag vertellen wat er gebeurd was. Hij kon er om lachen. Maar ik heb me in tijden niet zo’n enorme loser gevoeld’, schrijft Milou op een forum van de verslavingsinstelling Jellinek.

Net als Milou hebben 1,2 miljoen andere Nederlanders een probleem met de vrijdagmiddagborrel met collega’s, of met het glas wijn tijdens een zakelijk diner. 5 Procent van de werkende Nederlanders is probleemdrinker. Dankzij internet is hun problematiek sinds kort goed zichtbaar geworden.

Probleemdrinkers en beginnende alcoholverslaafden vinden namelijk – vaak anoniem – hun weg naar lotgenotensteun op het web. De jongste trend: professionele behandeling online.

Wie had gedacht dat het zo storm zou lopen bij de internetbehandeling van Brijders Verslavingszorg? ‘Wegens het grote aantal aanmeldingen is er helaas een tijdelijke stop voor de online-hulp’, valt te lezen op de site van Brijders.

Dan maar naar Jellinek, een andere gerenommeerde aanbieder van verslavingszorg – in de kliniek én via internet. ‘Wist je dat maar dertigduizend van de 1,2 miljoen probleemdrinkers terechtkomen in reguliere behandelingen?’ vertelt psycholoog Roel Kerssemakers die het gebruik van het online-zelfhulpprogramma van deze organisatie nauwgezet volgt. ‘Met onze module blijken we een andere doelgroep te bereiken dan onze reguliere klanten. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers is bijvoorbeeld met 40 jaar relatief laag, en er melden zich opvallend meer vrouwen aan.’ Een ander verschil met de reguliere behandeling: de deelnemers hebben een hoge opleiding (61 procent) en een baan (68 procent).

Internet maakt hulpverlening toegankelijker en de anonimiteit spreekt veel mensen aan. Je hoeft geen vrij te vragen op het werk, je collega’s en baas komen het niet te weten.

Twee jaar geleden voorspelde Heleen Riper, voorzitter van het Centrum Preventie en Kortdurende Interventies van het Trimbos-instituut, dat over tien jaar de helft van de geestelijke gezondheidszorg online zal zijn. Kerssemakers houdt een slag om de arm. ‘Internet zal de reguliere behandelingen niet vervangen. Misschien dat op termijn zelfhulpprogramma’s en internetbehandelingen door hun brede toegankelijkheid wél preventief werken voor lichte gevallen en het afglijden naar zwaardere problemen voorkomen.’

Dat is goed nieuws voor werkgevers die ziekteverzuim en uitval door arbeidsongeschiktheid willen voorkomen. Werkgevers waren, in tegenstelling tot de reguliere zorginstellingen, de eersten die eind jaren negentig internetbehandeling zagen zitten, zegt psycholoog Bart Schrieken, medeoprichter van Interapy, een online-aanbieder die ondermeer werknemers van de Nederlandse Spoorwegen behandelt. ‘Werkgevers zijn geïnteresseerd in snelle oplossingen zodat mensen snel weer kunnen functioneren.’

Neem ICT’er Pieter Slagter. Dankzij het contract dat zijn werkgever had met dit online-behandelbedrijf kon hij snel zijn burn-outklachten aanpakken. Zonder wachtlijsten.

Eind vorig jaar was het Slagter ineens te veel geworden – de continue hoge werkdruk, een reorganisatie en thuis een ernstig zieke vrouw. Hij meldde zich bij de bedrijfsarts van het logistieke bedrijf waar hij werkte, die hem doorverwees naar Interapy – ooit voortgekomen uit een onderzoeksproject van ondermeer de Universiteit van Amsterdam.

Aan de hand van een stappenplan en praktische informatie over burnout, werkte Slagter met een behandelaar op afstand in twaalf weken tijd aan zijn herstel en reïntegratie. Via een beveiligde internetsite had hij twee keer per week contact met een psycholoog.

Kenmerkend voor dit soort internetprogramma’s is het grote beroep dat wordt gedaan op de eigen inzet. Dat laatste is Slagter geregeld zwaar gevallen. ‘Ik moest thuis achter de pc opschrijven in welke situaties op het werk ik spanning voelde en vervolgens scenario’s bedenken om daar anders mee om te gaan. Die alternatieven moest ik toepassen in mijn werksituatie. Wat dat betreft was het heel praktisch.’ Als Slagter een tijdje niets van zich liet horen, of te laat was met het inleveren van zijn ‘huiswerk’, meldde zijn behandelaar zich direct per mail. ‘Een stok achter de deur.’

Echte zelfhulp via internet, zonder contact, vraagt nog meer zelfdiscipline, zegt Kerssemakers van de Jellinekkliniek. ‘Maar’, zegt hij, ‘de mogelijkheden van internet maken het leuk. Met het programma kun je jezelf doelen stellen en resultaten in kleurige grafiekjes en tabellen zetten. Dat motiveert.’

Op het beeldscherm laat hij zien hoe zulke grafiekjes eruit zien. ‘Als je dagelijks het niveau van je trek in een borrel bijhoudt en tegelijk ook de situaties waarin dat niveau voorkomt, dan kun je na enige tijd in het programma alle situaties opvragen waarin je bovenmatige trek in alcohol hebt en maatregelen bedenken om die situaties te voorkomen. Inclusief een terugvalplan voor wanneer het een keer misgaat.’

Achteraf is Slagter blij met zijn maandelijkse gesprek met de bedrijfspsycholoog van zijn werkgever, naast zijn internetbehandeling. ‘Juist omdat ik moeite had met sociale situaties waarin ik mijn grenzen moet aangeven, vond ik het prettig met iemand te praten en niet alleen op online-hulp aangewezen te zijn. Toch, als ik de mogelijkheid via internet niet had gehad, was ik eerder naar het arbeidsbureau gegaan dan naar een psycholoog.’

Volgens Schrieken van Interapy hebben internetbehandelingen inmiddels hun waarde bewezen: ‘80 Procent van de cliënten functioneert klinisch beter en 63 procent is zelfs geheel klachtenvrij. Het percentage volledige reïntegratie na behandeling ligt rond de 55 procent.’

Intussen melden zich elke maand zo’n 150 nieuwe deelnemers voor de alcoholmodule van Jellinek. Uit een eerste peiling onder de deelnemers blijkt 83 procent tevreden te zijn met het gebruik van de computer, 46 procent ziet de online-methode als de juiste aanpak. Bijna een kwart is gestopt met probleemdrinken en de rest mindert flink. Het percentage afhakers is met 20 procent min of meer gelijk aan het percentage mensen dat stopt met een reguliere behandeling.

Slagter heeft een maand geleden zijn behandeling voor burnout afgerond. ‘Ik werk vier dagen per week en ga straks weer hele dagen werken. Tegenover sommige collega’s heb ik open kaart gespeeld over mijn behandeling. Eentje zei: “O, dat heb ik ook gedaan.”’

Meer over