REPORTAGENEDERLANDS-DUITSE GRENS

Het was nog nooit zo rustig aan de Duitse grens met Pasen: ‘U moet terug: Roermond is closed’

Jarenlang was de grens tussen Nederland en Duitsland niets meer dan een lijntje op de kaart. Door corona zijn het ineens weer fysieke scheidslijnen geworden en wordt op veel overgangen gecontroleerd. Want varen met die speedboot op de aanhanger, is dat nou echt nodig?

Een Duitser laat de marechaussee zijn vakantiehuisje in de Maasplassen zien waar hij heen wil. De marechaussee is onvermurwbaar en stuurt hem terug Duitsland in.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Waar de reis naartoe gaat, wil een Nederlandse marechaussee weten van een jong Duits stel op de grensovergang bij Roermond. Op de aanhanger achter hun auto ligt een snelle blauwe speedboot. Ze zijn op weg naar de jachthaven van Roermond, zegt de man. ‘Is dat echt nodig?’, vraagt de Nederlandse beambte.

Nou ja nodig, antwoordt de Duitser. Het vaarseizoen is begonnen, het is mooi weer, ze hebben een ligplaats. ‘Alles is al betaald.’ Ik zou het toch maar niet doen, raadt de Nederlander aan. ‘Zoals u weet hebben we problemen met corona.’ Mokkend keert het stel om. Geen bootje varen met Pasen dit jaar.

Soortgelijke taferelen dertig kilometer noordelijker op de grensovergang bij Venlo, waar een ouder Duits echtpaar wordt aangehouden bij een grenscontrole. Ze zijn op weg naar een winkel om iets te ruilen, legt de vrouw uit. Ze heeft het bonnetje bij zich. ‘Ik denk niet dat het verstandig is om dat vandaag te doen’, maant de dienstdoende marechaussee. ‘Scheisse’, zegt de man aan het stuur terwijl hij gas geeft, Nederland in.

Waarschuwingsbord tegen corona aan de grens.Beeld Mac van Dinther

Een lijntje op de kaart

Het is even wennen voor de grensbewoners. Jarenlang was de grens niets meer dan een lijntje op de kaart. Door corona zijn het ineens weer fysieke scheidslijnen geworden tussen landen.

Blijf thuis! Bleib zu Hause! was de boodschap die de Nederlandse en Duitse autoriteiten meegaven aan hun onderdanen met Pasen. Uitstapjes over de grens werden dringend afgeraden. Wie zich daar niet aan hield, kon zomaar tegen een grenscontrole aanlopen. De Nederlandse marechaussee had honderden manschappen ingezet voor extra grenscontroles.

Niet overal werd gecontroleerd. Over de A77 vanuit Duisburg en de A74 tussen Venlo en Mönchengladbach kan het verkeer zaterdag ongehinderd doorrijden. Maar bij de Keulse Barrière, een kleine grensovergang bij Venlo, hebben twee wachtmeesters van de Nederlandse Marechaussee een vliegende grenspost opgericht.

Auto’s uit Duitsland druppelen voorbij. De een moet boodschappen doen, een ander asperges halen. Twee jongemannen willen er gewoon op uit. ‘Zo langzamerhand komen de muren op ons af.’ Een oudere man is onderweg naar het kerkhof waar zijn vrouw ligt begraven.

De marechaussees laten daar steeds dezelfde mantra op los. Is het wel echt nodig, moet het per se vandaag, kan het niet worden uitgesteld? Overredingskracht is hun enige wapen, zegt een van de mannen in gevechtstenue. De grens is niet gesloten, ze kunnen niemand terugsturen. ‘Het enige wat we kunnen doen is mensen proberen te overtuigen.’ Bij veel Duitsers is hun boodschap aan dovemansoren gericht: de meesten rijden door.

Effect

Aan de Duitse kant ontstond deze week enige verwarring over de grenscontroles. De Bondsregering wilde de grenzen met Pasen eigenlijk helemaal sluiten. Maar de aan Nederland grenzende deelstaat Noordrijn-Westfalen verzette zich daartegen. Met als gevolg dat de grenzen open bleven en de Duitse politie steekproefsgewijs controleert.

Toch blijkt het ontmoedigingsbeleid effect te hebben gesorteerd. Volgens een landelijk woordvoerder van de marechaussee was er dit Paasweekeinde 90 procent minder grensverkeer dan vorig jaar. ‘Het beroep op gezond verstand heeft gewerkt. Daar zijn wij ontzettend tevreden over.’ 

Zelfs in Limburg, de grensregio bij uitstek, is het nog nooit zo rustig geweest met Pasen. Het is te merken bij supermarkt Backus aan de Grens in Venlo, al voor generaties Duitsers een populair inkoopadres. Langs de weg staan bloemen, planten en verse asperges uitgestald. Maar de parkeerplaats blijft voor meer dan de helft leeg.

‘Ik denk dat we driekwart minder omzet draaien dan normaal’, schat winkeleigenaar Frans Backus. ‘Veel mensen denken dat de grenzen dicht zijn. De controles schrikken ook af.’ En, voegt hij daar in één adem aan toe: ‘Dat is maar goed ook.’

Het echtpaar Fell uit Niederkrüchten, een dorpje verderop, heeft de waarschuwingen getrotseerd. ‘We komen hier altijd koffie kopen. Dus waarom vandaag niet?’, zegt meneer Fell, terwijl hij met witte handschoenen aan zijn kofferbak vollaadt. ‘Je moest eens weten hoeveel Hollanders bij ons inkopen komen doen. Daar heeft zelfs onze burgemeester zich over beklaagd.’ Dat valt mee: op de parkeerplaatsen van de Aldi en de Lidl in Niederkrüchten staat slechts een handjevol auto’s met Nederlands kenteken.

Bij supermarkt Backus aan de Grens blijft de ingang leeg. ‘Ik denk dat we driekwart minder omzet draaien dan normaal’, schat winkeleigenaar Frans Backus.Beeld Mac van Dinther

Lege winkels

Het beeld is overal hetzelfde. Bij Die 2 Brüder in het centrum van Venlo, nog zo’n Duitse koopmagneet, kijken de kassameisjes werkeloos voor zich uit. Op een normale Paaszaterdag staan Duitsers hier in de rij, zegt een supermarktmedewerker die winkelwagentjes aanreikt. Nu kan er gerolschaatst worden in de gangpaden.

Iets verder naar het zuiden, in Roermond, is de Designer Outlet, goed voor 8 miljoen – vooral Duitse – bezoekers per jaar, voor het eerst in zijn bestaan gesloten. Dat gebeurde op last van de Veiligheidsregio: er kwamen nog te veel mensen op af.

Het Retailpark, een groot inkoopcentrum aan de rand van de stad, is nog wel open. Maar op het immense parkeerterrein moet om en om worden geparkeerd: tussen elke auto moet een plaats leeg blijven. Duitse kentekens zijn ook hier spaarzaam.

Waarom dat zo is, blijkt op de N280, de toegangsweg vanuit Duitsland naar Roermond, waar een afdeling marechaussees een fuik heeft opgezet. Alle verkeer uit Duitsland wordt naar de afslag gedirigeerd en ondervraagd.

De marechaussee patrouilleert langs de grens bij Roermond en vraagt de mensen niet naar Nederland te komen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Boodschappen doen? Vandaag niet

Wordt het in Venlo nog geprobeerd met vriendelijke overredingskracht, hier wordt uit een ander vaatje getapt. Wat hij in Nederland komt doen?, vraagt een barse vrouwelijke marechaussee aan een man alleen in de auto. Boodschappen doen, is zijn antwoord.

Vandaag niet, zegt de Nederlandse beambte resoluut. ‘Roermond is closed.’ Ook de supermarkten?, vraagt de man ongelovig. ‘Ja. U moet omdraaien.’ Een tikje bedremmeld keert de man zijn auto, nagekeken door de marechaussee. Ze haalt haar schouders op. ‘Dat scheelt een hoop discussie.’

Goede Vrijdag werd er ook al volop gecontroleerd aan de grens, vooral aan de Duitse kant. Op de A12 bij Arnhem vangt de Duitse politie auto’s met te veel inzittenden af. Ze vindt daarbij ook drugs.‘Dat komt er nog bij’, zegt een Duitse politieman.

Drugs komen er ook nog bij

Goede Vrijdag werd er ook al volop gecontroleerd aan de grens, vooral aan de Duitse kant. Op de A12 bij Arnhem vangt de Duitse politie auto’s met te veel inzittenden af. Ze vindt daarbij ook drugs.‘Dat komt er nog bij’, zegt een Duitse politieman.

Meer over