Bellen metonze Engeland-correspondent

‘Het was een beetje afzien, twee rijke, bevoorrechte mensen twee uur lang zien klagen over hun leven’

Het televisie-interview van Meghan Markle en prins Harry is volgens de Britse pers ingeslagen als een bom. Hoe reageren de doorgaans kalme en beleefde Britten op de sensationele onthullingen? Het is tijd voor een telefoontje naar correspondent Patrick van IJzendoorn.

Mensen kijken naar de afbeelding van de veelbesproken Harry en Meghan bij een pub nabij treinstation Waterloo in Londen.   Beeld AP
Mensen kijken naar de afbeelding van de veelbesproken Harry en Meghan bij een pub nabij treinstation Waterloo in Londen.Beeld AP

Heb je zelf naar het hele interview gekeken?

‘Het was een beetje afzien, het duurde in totaal bijna twee uur. Het voelt toch ongemakkelijk om twee zeer bevoorrechte, rijke mensen twee uur lang te zien klagen over hun leven. Ik vond het persoonlijk ook niet echt een interview, maar meer een vertelgesprek bij buurvrouw Oprah. Ik heb geen enkele kritische vraag gehoord van de interviewster.’

Hoe wordt er in Engeland op het interview gereageerd?

‘Na de uitzending zijn de meningen meteen gepeild: een meerderheid van de Britten vond het interview ongepast, zeker nu prins Philip in het ziekenhuis ligt. Er heerst weinig sympathie voor Harry en Meghan in Engeland, veel minder dan in bijvoorbeeld Amerika. Ze waren enorm populair toen ze drie jaar geleden gingen trouwen, Meghan werd met open armen ontvangen. Die populariteit is in de afgelopen jaren heel snel gedaald. De sympathie die er nog is, komt met name van mensen onder de dertig. Onder jonge mensen is veel aandacht voor racisme en geestelijke gezondheid, twee thema’s die naar voren kwamen in het interview.

‘De oude generatie in Engeland is meer van ‘doe je plicht’. Wanneer je onderdeel van het koningshuis bent, heb je veel privileges, maar ook veel plichten. Meghan zag geen leven voor zich van glimlachen en handen schudden. Uiteindelijk kwam dat tot een breuk, omdat Harry en Meghan een eigen leven wilden leiden. Dat kan, maar dan behoor je niet meer tot ‘The Firm’ en moet je voor je eigen geld zorgen. Prins Harry klaagt nu dat zijn vader hem geen geld meer toebedeelt. Hij is 36 jaar, welke man van die leeftijd vraagt nog geld aan zijn vader?’

En de beschuldigingen aan het adres van het koningshuis?

‘Het interview roept de vraag op wie je gelooft, geloof je Meghan en Harry of geloof je het koningshuis? De beschuldiging van racisme met betrekking tot de huidskleur van de baby is een zware beschuldiging, maar het is onduidelijk gebleven wat er precies is gebeurd en de vraag is of het ooit duidelijk zal worden. Meghan zei ook dat ze boos was dat Archie niet de titel ‘prins’ kreeg en leek dat aan zijn huidskleur te koppelen. Dit wordt in Engeland gezien als onzin. Archie zou prins zijn geworden, zodra Charles koning wordt. Daar zijn bepaalde regels voor in het koningshuis die niets te maken hebben met Meghan.’

Voelen Britten zich aangevallen door Meghan en Harry? Zijn mensen bang dat er in het buitenland wordt gedacht dat racisme in Engeland heel erg is?

‘Jazeker, de grootste angst hier is dat er in andere landen zo gedacht wordt. Het kan een enorme reputatieschade opleveren, ook omdat koningin Elizabeth een boegbeeld is van de hele natie. Veel mensen hebben weinig op met Meghan en Harry en er bestaat scepsis over hun uitspraken en bedoelingen, maar men vreest wel voor de internationale reputatie en zelfs dat dit er op den duur toe zou kunnen leiden dat landen uit de Gemenebest zullen verdwijnen.’

Meghan vergeleek zichzelf met prinses Ariël, die haar stem moest inleveren om met de prins te kunnen trouwen. Speelt de manier waarop Meghan en Harry dit vertellen ook een rol?

‘Zeker, zeker. Er is een cultuurverschil tussen Amerika en Engeland. Meghan werd door veel Britten steeds meer gezien als een Hollywoodster die de mensen bijvoorbeeld vertelt hoe ze moeten leven op het gebied van klimaat en dan zelf rondvliegt in privéjets. De hypocrisie die daarachter schuilt, dat is nooit goed gevallen. Haar schoonzus Kate komt anders over, zij is een bescheiden dame, typisch Engelse middenklasse.

‘Die verschillen werden ook zichtbaar rond de bruiloft. De kapel van Sint George bij Windsor Castle is een middeleeuwse kapel, een beetje bedompt. Daar zouden voor het huwelijk ook allemaal beroemdheden komen, zoals George Clooney, Oprah Winfrey en Serena Williams. Meghan had voorgesteld om de kapel te voorzien van luchtverfrissers om de oud-Engelse kerklucht te maskeren. Dat heeft de koningin waarschijnlijk tegengehouden. Er waren sowieso veel ruzies in de voorbereidingen van de bruiloft. Op een gegeven moment was Harry zo kwaad dat hij zou hebben geschreeuwd: ‘What Meghan wants, Meghan gets’. Dat is een beetje de indruk die de Britten van haar hebben gekregen.

Worden Harry en Meghan nog wel gezien als onderdeel van de koninklijke familie?

‘Nee. Stel dat Philip onverhoopt overlijdt, dan moet ik nog maar zien of Harry komt. Hij wordt dan waarschijnlijk als een paria ontvangen. Ik zie helemaal geen weg meer terug, Harry heeft nu alle schepen achter zich verbrand.’

Het lijkt soms alsof koningin Elizabeth een beetje boven alles staat.

‘Ja, dat probeert ze wel. Elizabeth is redelijk onaantastbaar, ook jonge mensen vinden haar wel cool. Daarom hebben Meghan en Harry hun pijlen gericht op andere mensen in het koningshuis. Het is de vraag hoe het verder gaat als Elizabeth het stokje doorgeeft, maar het koningshuis heeft altijd alles overleefd: oorlogen, revoluties, moorden en schandalen. In Engeland zijn veel minder mensen voor een republiek dan in Nederland, ongeveer 19%. Dat percentage is ook al heel lang stabiel.

‘De krant schreef gisteren dat dit de grootste crisis voor het koningshuis is sinds de jaren dertig, maar ik denk dat de crisis na het overlijden van prinses Diana gevaarlijker was. Toen waren het de Britten zelf die kritiek uitten op het koningshuis, nu zijn het vooral mensen van buiten, met name in Amerika.’

Wordt het koningshuis in Engeland niet gezien als ouderwets?

‘Het wordt vooral gezien als traditioneel. Het Engelse ‘old-fashioned’ heeft ook een wat minder negatieve bijklank dan het Nederlandse ‘ouderwets’. Er wordt niet verwacht dat ze voorop lopen in de samenleving, maar soms laten ze zich ook wel wat moderner zien. De koningin is zeer bedreven gebleken in Zoom-gesprekken bijvoorbeeld. Prins Charles is een ouderwetse opa, maar hij is ook een van de meest vooraanstaande milieuactivisten van Engeland. Zijn grote passie is klimaatverandering, hij houdt zich erg bezig met innovatie, slow fashion en biologisch boeren. Hij heeft daarnaast een grote interesse in de Islam en andere godsdiensten. In dat opzicht kunnen ze ouderwets en modern tegelijk zijn.’

Hoe vind je het zelf om over dit onderwerp te schrijven?

‘Ik heb het er maar druk mee, al leeft het in de Nederlandse media wel minder dan in Engeland. Vandaag gingen de eerste 25 pagina’s in een van de kranten over het koningshuis. Momenteel gaat het eigenlijk nergens anders over, niet eens over corona. Gelukkig vind ik het koningshuis interessant.

‘Ik krijg op mijn artikelen in de Volkskrant wel eens de reactie of ik hier wel over zou moeten schrijven, maar als correspondent is het mijn taak om te schrijven over dat wat er speelt in het Verenigd Koninkrijk. Ik probeer goed uit te leggen dat het koningshuis hier belangrijker is dan in Nederland. De Royals zijn veel aanweziger en worden op de voet gevolgd, zo staat de agenda van het koningshuis dagelijks in enkele kwaliteitskranten, de Court Circular. Alsof je in de Volkskrant leest wat Amalia of Mabel elke dag doet...’