Het verschiet van België

Hoe de aanvoerder van de Rode Duivels bij de zuiderburen wordt gezien als De Nieuwe Belg, als de man die de politiek in moet om het land uit de verdeeldheid en het provincialisme te redden - ontmoet Vincent Kompany, de gedroomde koning van België.

Zie hem als de Belgische Clarence Seedorf, maar dan tien jaar jonger. Vincent Kompany is een sociaal bewogen topvoetballer met charisma en, ongewild misschien, een vernisje politieke invloed. Hij is gekleurd, veeltalig, Brusselaar, sportief, intelligent, kosmopoliet. Een Nieuwe Belg die niet kijkt naar grenzen, zeggen ze weleens in België.

Hoewel, Nieuwe Belg? 'Ik houd niet van die term', reageert hij per mail vanuit Manchester, waar hij voetbalt bij Manchester City. 'Het impliceert een soort goedkeuring. Alsof je geslaagd bent in het 'Belg zijn'. Je bent Belg als je de Belgische nationaliteit hebt. Ik zie niet in hoe iemand méér, minder, nieuwer of ouder Belg kan zijn. Belg zijn is geen persoonlijkheidskenmerk.'

Zo is Vincent Kompany (27). Een voetballer met gedachten en een mening, ook over de wereld buiten het stadion. Als tiener debiteerde hij al wijsheden waarvan men dacht: is hij niet erg jong voor zulke praatjes? Het was een beetje als met Seedorf in Nederland. Maar terwijl Seedorf dolgraag aanvoerder van het grote Nederlands elftal had willen zijn, is Kompany anno 2014 de onbetwiste leider van de Rode Duivels en daarnaast, zoals voormalig politiek commentator Steven Samyn van de krant De Morgen hem noemt, 'een iconische figuur die nooit in de media verschijnt door dronken uitspattingen of welk schandaal dan ook'.

Kompany is een rolmodel. Bij gebrek aan eenheid lijmen de Rode Duivels de scherven van België provisorisch tot een veelkleurige vaas met speelse motiefjes, al is het dan maar voor even, al is het dan maar onderdeel van een zomerhype, het aanstaande WK. Kompany is een trotse, grote kerel, een leider, uit duizenden herkenbaar. Verdediger in het hemelsblauw van Manchester City en als zodanig de eerste Belg met een landstitel in de Premier League.

De zomer kan goud kleuren. Het WK in Brazilië lonkt en België hunkert naar succes van de multiculturele voetbalploeg, die zich het afgelopen jaar ongevraagd ontpopte tot bindmiddel in een verdeeld land. Het is een ploeg die de grillen van het nationalisme even terzijde schuift en het land vanaf half juni bijna tot hysterie zal drijven, zeker sinds de indeling van de WK-poules bekend is. Zuid-Korea, Algerije, Rusland. Belgen geloven in WK-succes.

Walen, Vlamingen en Brusselaars op kicksen zijn verzameld in één ploeg, met Kompany als kapitein. Een ploeg van wereldburgers. Voetballers in België heten geen Peeters meer, Mertens of Renquin, maar Witsel, Fellaini, Chadli, Lukaku, Benteke en Kompany. Blank, bruin, zwart, zoals Frankrijk in 1998. Kompany: 'Ik kijk erg uit naar de zomer en het WK. We hebben de beste supporters ter wereld en de spelers zijn gewend met hoge verwachtingen om te gaan. Als we alles geven, hoeven we onszelf niets te verwijten en zullen we volop van de zomer kunnen genieten.'

Twee weken voor de start van het WK, op 25 mei, beleeft België bovendien de volgens politieke waarnemers belangrijkste verkiezingen in zeker zestig jaar, nationaal, Europees en regionaal. Nationalisme kruipt door de campagnes. Populist Bart De Wever ziet zichzelf mogelijk als kandidaat voor het premierschap. Politici denken in hokjes: Vlaanderen, Wallonië, Brussel.

Kompany denkt in België. Zijn partij is de Rode Duivels. Als hij al eens verwijst naar politieke besognes, doet hij dat op speelse wijze. Kort nadat De Wever na zijn verkiezing tot burgemeester van Antwerpen liet weten dat 'Antwerpen van iedereen is, maar toch vooral van ons', twitterde Kompany na een belangrijke zege van de Rode Duivels: 'België is van iedereen, maar toch vooral van ons.'

Zo'n simpel bericht kan leiden tot paginalange beschouwingen in kranten, over het politieke gehalte van Vincent Kompany. Klaas Gaublomme, manager en vriend van Kompany: 'Die tweet was een grapje uit de kleedkamer.' En zijn vader Pierre Kompany, op de lijst voor de Franstalige Christen-Democraten: 'Nee, Vincent is geen politicus. Hij heeft al een zware job als voetballer.'

Vincent Kompany heeft geen tijd voor politiek, als topvoetballer van Manchester City. 'Het blijft me verbazen dat men mij politieke ambities toedicht, want ik ben daar absoluut niet de persoon voor. Ik zou er het geduld niet voor hebben en er zijn zoveel andere dingen die ik nog gerealiseerd wil zien.' Precies zo antwoordde Seedorf weleens op vragen over een toekomst in de politiek.

Misschien is Kompany ook daarom zo populair in België, door zijn brede interesse, zijn mening en intelligentie. Ze noemen hem soms in één adem met Stromae, de immens populaire zanger van Rwandees-Belgische afkomst die eigenlijk Paul Van Haver heet. Zij vertegenwoordigen een door velen als weldadig ervaren gevoel van belgicisme. Ze zijn Belgen die grenzen oversteken, die door hun opstelling en gedrag beschouwingen uitlokken over eenheid. Ze zijn gekleurd, intelligent, Vlaams- en Franstalig. Zij denken groot.

Kompany's vader Pierre vluchtte in 1975 uit Congo, het toenmalige Zaïre, voor dictator Mobutu. In Brussel ontmoette hij zijn vrouw, een Waalse socialist, die werkzaam was in de arbeidsbemiddeling. De kinderen Christel, François en Vincent volgden Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Ze groeiden op in het noorden van de stad, met al zijn klassieke problematiek.

Kompany greep zijn kans en beklom de sociale ladder, omdat hij goed kon voetballen. Maar zijn jeugd zette hem aan tot beschouwingen over de toekomst: kansen bieden aan jongeren, zonder de eeuwige discussie over grenzen of talen. 'België is zo klein tegenwoordig', zegt Klaas Gaublomme. Het gaat altijd over de Vlaamse artiest of de Waalse zanger. In die orde van grootte denkt Vincent niet.'

Het Koninkrijk Kompany is op een zondag in januari verzameld in een sjofel stadionnetje in Jette, in het noorden van Brussel. De voetbalclub BX Brussels heeft vorig jaar een licentie verkregen en ontvangt in de vierde klasse tegenstander Tempo Overijse. Het zaad van BX is ontkiemd en moet uitgroeien tot een veelkleurig boeket bloemen. Een eerste elftal met fijnzinnig voetbal, met sociaal ingestelde voetballers die iets willen terugdoen voor de maatschappij als ze succes hebben. Plus, nog belangrijker, een jeugdafdeling vol Brusselse kinderen die volop kansen krijgen.

In de kantine walmt de vetpan met Vlaamse frieten en frikadellen. Een uur voor de aftrap verspreiden medewerkers clubvlaggen over de hoofdtribune. Het elftal van BX is veelkleurig. Supporters kozen op internet de naam en de clubkleuren: BX is straattaal voor Brussel. Broekje en shirt zijn zwart, kousen wit. Kompany's zus Christel is voorzitter.

Cathy Van Remoortere is onlangs aangesteld als sociaal manager van BX. Ze is deze zondag voor het eerst bij een wedstrijd van BX. Haar man duwt de wagen met de baby voort. 'Het sociale aspect gaat hier gelijk op met het sportieve. Vóór 1 juli presenteren we een plan waarin we het sociale beleid voor de komende drie jaar formuleren.'

De bedoeling is dat BX de goedkoopste club van Brussel wordt. Slechts 100 euro contributie betalen de leden, in plaats van 300 tot 400 elders. Ieder kind heeft toegang, in plaats van louter talent met perspectief op een glorieuze loopbaan. De contributie is terug te verdienen met, bijvoorbeeld, prestaties op school.

Buiten de warmte van de kantine zien een paarhonderd toeschouwers een snelle, soms spectaculaire wedstrijd in het stadion van Jette. Luidruchtige mannen uit Overijse, gekleed in rood en wit, laten bij elk hoogtepunt een sirene loeien en roepen opvallend vaak 'verdoeme'. Op het eind juichen ze, want Tempo Overijse wint na een zinderende slotfase met 4-3. De pils vloeit.

Pierre Kompany blijft lachen in de wind. Pas als de regen neerdaalt, voegt hij zich bij de supporters onder het dak van die ene, overdekte tribune. Hij vertelt liefdevol over BX en over Vincent, zijn zoon die veel meer doet dan voetballen alleen. Hij is onder meer ambassadeur van SOS Kinderdorpen.

De Kompany's hebben geholpen bij de bouw van een dorp in Congo met vijftien huisjes, waar telkens tien weeskinderen een onderkomen vinden. Pa Kompany was vorig jaar mee naar Congo. 'Toen ik in 1975 vertrok, had Kinshasa één miljoen inwoners, nu meer dan tien miljoen. Ik herkende niets of niemand meer. Ik was een vreemdeling in eigen land. Vincent en zijn vrienden voelden zich meteen op hun gemak. Ze wisten niet anders. Ik ben geboren als Congolees, maar voel me Belg. Hij is Belg met een Congolese achtergrond.'

Vincent: 'Ik ben, zoals iedereen op deze planeet, het product van mijn ouders en mijn opvoeding. Mijn moeder was blank, blond met blauwe ogen. Mijn vader is zwart-Afrikaans. Dat heeft bepaald hoe ik eruit zie. Thuis spraken we Frans, op school Nederlands. Mijn ouders hamerden op educatie en engagement. Dat heeft me mijn referentiekader gegeven. Dat maakt me wie ik ben: 100 procent Belg en 100 procent Congolees.'

Pierre Kompany: 'BX is een sociaal project. Hier leren we kinderen om sportief te zijn in hun spel, we brengen ze regels voor het leven bij en vertellen over het nut van discipline. We verplichten ze naar trainingen te komen en naar school te gaan. Kinderen hebben liefde en aandacht nodig.'

Vincent: 'In het voetbal kan ik tot in detail rekenen op Manchester City. Voor al mijn andere zaken heb ik ook een sterk team om me verzameld. Ze kennen mijn visie en weten wat ik wil realiseren. Ze delen mijn passie.'

Vincent Kompany won als tiener bij Anderlecht de Gouden Schoen, als beste voetballer van België. Hij voetbalde voor HSV en vertrok naar Manchester City, nog voordat de Arabieren kwamen met hun miljarden. Hij wilde deel uitmaken van iets nieuws. Hij won de FA Cup en het kampioenschap van Engeland. Hij jaagt op de zege in de Champions League. De lokroep van het WK is sterk.

Manager Klaas Gaublomme kent Kompany al tien jaar. 'Dankzij zijn engagement wordt Vincent binnenkort voorgedragen als eerste internationale ambassadeur voor SOS Kinderdorpen. Dat is een grote eer. Het cliché wil dat sommige persoonlijkheden alleen zogenaamde betrokkenheid tonen om hun blazoen wat op te poetsen. Ik kan alleen over Vincent spreken, maar bij hem is het gevoel echt.'

'Waar ik ook met hem ben geweest, in Vietnam, China of Maleisië, hij raakt overal een snaar. Hij heeft een groot rechtvaardigheidsgevoel en beseft dat de kansen voor de jeugd in de wereld slecht zijn verdeeld. Als je op de verkeerde plaats bent geboren, heb je niets. Hij is loyaal en betrokken en bijt zich vast in datgene wat hij wil bereiken, ook omdat hij voelt dat hij in de positie is om iets te veranderen. Hij heeft daarvoor ook de intellectuele capaciteiten.'

Dat wil dus niet zeggen dat Vincent Kompany een politieke agenda voert. Gaublomme: 'Ik hoor mensen meer en meer zeggen dat Vincent de enige supervedette in België is. Of dat zo is, laat ik in het midden. Zeker is alleen dat hij voor politiek geen geduld heeft. Hij is erg pro diversiteit, hij is iemand die verenigt, die het beste ziet in iedereen. Dat valt al gauw op in België, waar menigeen steeds kleiner denkt. En België is al zo klein.'b

CV

10 april 1986 geboren in Ukkel, Brussel

1994 gescout door Anderlecht

2003 profcontract bij Anderlecht, alsmede debuut in eerste elftal.

2004 debuut in de nationale ploeg. Centrale verdediger Kompany staat inmiddels op 56 interlands, met vier doelpunten.

2005 Gouden Schoen, als beste voetballer van België.

2006 transfer naar HSV uit Hamburg.

2008 transfer naar Manchester City.

2010 aanvoerdersband nationale ploeg.

2011 winst FA Cup.

2011 aanvoerdersband Manchester City.

2012 landstitel Manchester City.

2013 plaatsing met België voor WK in Brazilië.

Kompany is getrouwd en heeft twee kinderen.

undefined

Meer over