Het verhaal van de boom is groter dan de boom zelf

amsterdam Uiteindelijk doet de natuur zijn werk, zegt Kees van Twist, 25 jaar lang buurman van de beroemdste boom van Nederland....

Van onze verslaggever Jaap Stam

Van Twist, directeur van het Groninger Museum, was toevallig thuis en was getuige van ‘dit historische feit’. Vanaf zijn dakterras had hij zicht op de kruin. ‘Nu zie ik lucht. Dat is ook mooi.’

De boom was aangetast door een agressieve zwam. Het Amsterdamse stadsdeel Centrum en de Anne Frank Stichting wilden hem in 2007 laten kappen. Er was veel protest uit binnen- en buitenland, pas na tussenkomst van de rechter mocht de boom blijven staan. Sindsdien zorgde de stichting Support Anne Frank Tree ervoor. Zij liet de kastanje ondersteunen met een stalen constructie. Die nam de boom gisteren na een hevige rukwind in zijn val mee.

Van Twist moest tijdens de hoogoplopende discussies over de boom vaak denken aan columnist Max Pam. ‘Die vroeg zich af hoe het was gelopen als Anne Frank niet de kastanjeboom maar een kat had beschreven.’ De discussie is nu op een heel natuurlijke manier tot een einde gekomen, stelt Van Twist vast.

Van Twist: ‘Op een gegeven moment is het op en is de boom geschiedenis. Het gaat om het verhaal dat erbij hoort. Daar zijn musea voor, musea zijn verhalenvertellers. Dit verhaal spreekt tot de verbeelding. Het verhaal van de boom is groter dan de boom zelf. Beter kan een museum het niet hebben.’

Hans Westra, directeur van de Anne Frank Stichting die verantwoordelijk is voor het Anne Frank Huis, staat beduusd in de tuin. ‘Ik ben me rotgeschrokken, die boom en de constructie wegen 31 ton, het was een enorm geweld, gelukkig zijn er geen slachtoffers gevallen. En gelukkig is het Achterhuis niet getroffen.’

Westra is ook boos. ‘Wij wilden de boom weg hebben omdat-ie een gevaar voor de omgeving was. Hij had vier ziektes, was van binnen rot en de wortels waren aangetast. Er was veel weerstand tegen kappen. Uiteindelijk is het compromis van de stalen constructie eruit gerold. Deskundigen die de boom wilden redden, hebben ons verzekerd dat die honderd procent veilig was. Er zijn onverantwoorde risico’s genomen, blijkt nu.’

Hoewel weemoedig – Westra heeft 35 jaar lang tegen de boom aangekeken – overheerst de nuchterheid. ‘Het is de natuur. Het groeit, het bloeit en het gaat dood. Mijn wereldbeeld ligt nu niet aan gruzelementen.’

Even verderop in de tuin staat een aangeslagen Karel Bowles, penningmeester van de stichting Support Anne Frank Tree. ‘Het is een drama. Godzijdank zijn er alleen muurtjes en schuurtjes geraakt.’

Dat de boom is omgevallen, betekent volgens Bowles niet dat de tegenstanders van de kap ongelijk hadden. ‘Het gaat niet om gelijk of ongelijk. Ik ben stomverbaasd. De boom is continu onderhouden en verzorgd. Drie maanden geleden is-ie nog grondig geïnspecteerd. Ik ben woedend. Dit kan helemaal niet.’

Toch was er een uur eerder eerst het geluid of er tuien knapten, gevolgd door een harde knal toen de stam brak en een dreun op het moment dat de boom tegen de grond sloeg. ‘Toen waren wij al achter onze bureaus weggedoken’, zegt Mark Kooijman van makelaar Rappange, die kantoor houdt naast het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht. ‘Collega’s die nog dieper in de tuin zaten, vluchtten de gang in. Gelukkig stond de wind goed, anders hadden we de boom op ons dak gehad.’

Wat er met het hout gebeurt, is ombekend. Ook is onduidelijk wat er op de plaats van de boom komt. Er zijn zes enten van de kastanjeboom gemaakt, die staan bij een kweker.

De rij wachtenden voor het Anne Frank Huis is nog onwetend van het drama dat zich enkele tientallen meters verderop heeft afgespeeld. Todd Byers uit Seattle stapt monter uit het museum. Hij heeft het net gehoord en haalt zijn schouders op. ‘Niet één boom heeft het eeuwige leven. Gelukkig is-ie gekloond.’

Anne Frankboom al 17 jaar doodziek
Juli 1993: De Anne Frankboom dreigt te bezwijken door olievervuiling en aantasting door een houtrot veroorzakende schimmel.

14 november 2006: Stadsdeel Amsterdam-Centrum maakt wereldkundig dat de boom wordt gekapt. Onderzoek wijst uit dat 42 procent van het hout verrot is.

20 november 2007: Bij de rechtbank dient een kort geding van de Bomenstichting en buurtbewoners tegen stadsdeel Amsterdam-Centrum om de kap uit te stellen. De rechtbank besluit dat de boom voorlopig niet om mag.

11 december 2007: De tegenstanders van de kap maken hun reddingsplan bekend. Zij willen de kastanje met een driehoek van stalen balken ondersteunen.

23 augustus 2010: De Anne Frankboom valt om. Oorzaak nog onbekend.

Meer over