Het verdriet van de grootmeester

De mondiale schaakbond riep haar vorige week uit tot grootmeester. Daarmee was ze de eerste Nederlandse vrouw die de titel kreeg....

Het was ook niet handig om haar te bellen voor een afspraak. 'Je moet mailen', doceert Zhaoqin Peng in de auto op weg naar huis. 'Schakers doen alles per computer.'

En net nu ze weer oude partijen wilde opzoeken, gaf haar laptop de geest. Geluk is momenteel ver weg voor Peng.

In haar portiekwoning in de Rotterdamse wijk Zevenkamp kijkt ze uit over het plein waar haar vierjarig zoontje met zijn klasgenootjes speelt. Ze woont er alleen met Karo, wiens naam ze met een aandoenlijke 'l' in plaats van een 'r' uitspreekt.

Zijn vader, Pengs ex-man Eric van der Schilden, past af en toe op. Karo brengt desondanks veel zorgen met zich mee, zegt ze. En zorgen kan een schaker niet gebruiken. 'De geest moet goed zijn.'

Maar de geest niet goed. Peng (36) zou graag samenwonen met een man die haar leven begrijpt en met wie ze de zorg voor haar zoon kan delen. Want als ze een toernooi in het buitenland wil spelen, moet ze altijd op zoek naar oppas.

Een paar jaar geleden scheidde ze van Van der Schilden, de schaker en toernooiorganisator die ze leerde kennen toen ze haar vaderland China verliet. 'Het ging niet meer', zegt ze kortaf.

Ze verhaalt over een bijzondere levensloop. Op haar veertiende meldde ze zich aan voor een sportkamp in Kanton. Tien jaar deed ze niets anders dan schaken. Dag in, dag uit. Na vijven mocht er worden gevoetbald. 'Een goede conditie heb ik niet, maar ik kan wel sprinten', zegt ze met twinkeling in haar ogen.

Toch wilde ze weg uit China. Weg van het communistische regime dat h loopbaan bepaalde. 'De leider van het sportkamp wilde me niet laten gaan. Hij zei: jij moet hier blijven, dat is beter voor je. Maar ik wilde naar Europa, omdat je hier alleen kunt slagen als schaker.'

Peng zette door en kwam na een kort Nederlands verblijf terecht in Belgrado. Het beviel haar daar uitstekend, ondanks de grimmige sfeer als gevolg van de oorlog. 'Ik leerde er voor mezelf te zorgen en speelde veel wedstrijden. Die zes maanden hebben me veel beter gemaakt.'

Toen ze genoeg van Belgrado had, keerde ze terug naar Rotterdam. Vanaf dat moment ging het snel. Ze vernederlandste, beviel van Karo, won toernooien en titels en groeide uit tot de leider van het Nederlands vrouwenteam, dat vorige week in Calvia teleurstelde bij de afgelopen Olympiade.

Daar kreeg ze te horen dat ze zich mag beschouwen als de eerste Nederlandse vrouwelijke grootmeester. Ze dankt de titel aan haar gedeelde eerste plaats bij het EK in Dresden.

Hoewel ze een bijzondere prestatie heeft geleverd schaken wordt door mannen gedomineerd zegt de titel haar weinig. 'Omdat de Nederlanders het zo belangrijk vinden, begrijp ik dat het een grote prestatie is. Maar ik zou veel liever Europees of wereldkampioen worden.'

Maar dan moeten haar prestaties verbeteren. Ze weet zelf ook dat ze teleurstelde bij de Olympiade en dat haar te niveau veel hoger ligt. Maar vergeef het haar. 'Ik heb zorgen, veel zorgen.'

Niet vanwege het gemis van haar familie, wel mijmert ze nog dagelijks over het Kantonese sportkamp. 'Dat zou ik graag overdoen. Voortdurend sporters om je heen, je voelde je daardoor nooit alleen.'

In Rotterdam voelt ze zich wel alleen. Ze leidt het bezoek rond door haar huis, dat bepaald niet is versierd met schaakprijzen. De kamer van haar zoontje is aan de kleine kant, zegt ze. 'Maar het huis is te groot voor ons twee'

Om de leegte op te vullen haalde ze twee Chinese schakers in huis. Maar ze ziet ze zelden. De twee reizen door Europa om zo veel mogelijk toernooien te spelen. Peng begrijpt het wel: 'Als Chinese schaker moet je hier toeslaan. Maar het blijft jammer, nu ben ik nog steeds alleen met Karo.'

Ze drinkt met een sombere blik haar kopje Chinese thee. Op de achtergrond speelt de cd-speler een onbekende plaat van Elvis Presley. 'Ik kan niet zeggen dat ik gelukkig ben', zegt ze zacht.

'Hoe kun je gelukkig zijn als je niet langer dan een dag ziek durft te zijn, omdat je zoontje naar school moet? Waarom drink ik thuis geen druppel alcohol, maar zit ik uren aan de bar als ik ergens een toernooi speel? Ik heb alles slecht geregeld. Huisvrouw zijn kan ik niet.'

Financieel gaat het goed. Als topsporter krijgt ze salaris plus reiskostenvergoeding van NOC*NSF. Toernooiwinst levert haar een leuk, maar geen indrukwekkend bedrag op. Voorbeeld: met de gedeelde eerste plaats bij het EK incasseerde ze drieduizend euro. 'Schaken is armoede, maar daar kies je zelf voor.

Soms weet ze zeker dat ze moet stoppen met schaken. Ze zou het liefst haar boeken uit het raam gooien en zich richten op iets totaal anders.

'Mag dat eigenlijk?', vraagt ze met een verschrikte blik. 'Mag je nog dromen op je 36ste?' W is daar die ijzige stilte. Ook Elvis is ermee opgehouden. 'Eigenlijk moet je blijven dromen, maar zelfs dat kan ik niet meer.'

Meer over