Het spookt in de Biesbosch

Overal moeten nieuwe gemeentebesturen worden gevormd en dat valt niet mee. Neem Drimmelen, een van de instabielste gemeenten van het land. In een sfeer van ouwe-jongens-krentenbrood regelden de wethouders hun zaakjes met het lokale bedrijfsleven.

Ga naar het dorpje Drimmelen, en hoop op een ontmoeting met Rinus Rasenberg, de zingende ex-dierenarts, de bevlogen cultuurambassadeur van de Biesbosch en zijn omgeving. Hij kan zomaar gaan zingen voor je, in zijn huiskamer, met zijn gitaar op schoot, in een stijl die in vroeger dagen aan Jaap Fischer werd toegeschreven. Rasenberg (74) weet hoe het zit, met de politieke mores in de herindelingsgemeente Drimmelen, waar zijn oude dorp aan de Amer toebehoort, en hij mag het zeggen en er natuurlijk over zingen:

Dorp aan de rivier, dorp aan de rivier

De klok van het kerkje slaat hier ieder

kwartier

Dorp aan de rivier, dorp aan de rivier

Verder is het rustig, regeert de stilte hier

Voor je het weet staat Rinus weer buiten, zonder gitaar, bij zijn boot De Drie Gezusters en wijst hij naar links en wijst hij naar rechts om te laten zien wat hier is, of juist allemaal niet meer is, of dreigt de verdwijnen. Bakkers en slagers zijn hier niet meer, net als de rest van de middenstand en voor het schooltje moet worden gevreesd. Ouwe Douwe, het schoolhoofd, ging met pensioen en een man die zich manager noemde, nam het over. De manager had nooit tijd, het oude dorp deed hem geen zier en voordat je het wist waren drie onderwijzeressen overspannen. Dag schooltje.

Een van de weinigen in de politiek die zich aanvankelijk over dat schooltje bekommerde, was Harry Bakker, lijsttrekker van de Lijst Harry Bakker en inwoner van Terheijden, wat best een stuk hiervandaan is, ook al hoort het bij de gemeente Drimmelen. Maar die Bakker kon je gewoon bellen, zegt Rinus en dan kwam hij ook nog langs om te kijken. Een kind snapt dat hij daarmee het hart van Rinus heeft gestolen.

Het spookt in de Biesbosch, zo heette de musical die Rasenberg vijf jaar geleden schreef en in de Biesbosch liet opvoeren. Het spookt er nog steeds, maar in politieke zin en eigenlijk al sinds 2002. Want uit onderzoek van de Volkskrant komt een imposante opsomming naar voren. Zeventien raadsleden sneuvelden hier de afgelopen twaalf jaar, tien wethouders/burgemeester traden af en twee keer viel het complete college. Wat voorbeelden: een burgemeester ging weg omdat hij voor zijn zoon een goedkoop huis had geritseld. Een wethouder flikte hetzelfde. Een andere wethouder fraudeerde met belastingen en weer een ander bleek op de loonlijst van een bouwbedrijf te staan. Een wethouder had stenen van de gemeente verhandeld en een verkeerswethouder moest weg vanwege te veel drank op achter het stuur.

Rinus kijkt er niet van op, als deze scandaleuze reeks voorbij komt. Als hoofdredacteur van de in organisch zwart-wit uitgevoerde Dorpskrant Drimmelen was hem natuurlijk niks ontgaan. Dat er sinds 1970 geen eb en vloed meer in de Biesbosch is, door het sluiten van de Haringvlietsluis, heeft natuurlijk niet direct met de lokale politieke onrust te maken. Maar dat het iets met de mensen doet, dat staat voor Rinus vast.

Puree

Wat zeker van invloed is, is de totstandkoming van de herindelingsgemeente Drimmelen in 1997. Opgeteld telt die nu bijna dertigduizend inwoners. Dorpen en gemeenten zijn tot één puree gestampt, maar vormen nog steeds geen gladde eenvormige massa. Dat is wat kan worden vastgesteld, weet Rinus.

Dan hebben we het over dorpen, gehuchten en gemeenten tussen de waters Amer en Mark en de snelwegen A16 en de A59. Hooge en Lage Zwaluwe zijn klassieke boerendorpen, net als Wagenberg, Blauwe Sluis en Helkant. In Terheijden wonen veel uitgeweken stadse mensen, Made is harcore Brabant en in Drimmelen woon je omdat je zo graag in een prachtig oud dorp wil wonen. En dan is er ook nog een verzameling buurtschappen, zoals Gaete en Steelhoven.

Conclusie van Rinus Rasenberg: het is los zand en dat zie je terug in de politiek. De belangen van de afzonderlijke dorpskernen worden nog steeds te vuur en te zwaard verdedigd.

Voormalige gemeentesecretaris Gerrit Stam noemt Drimmelen een gedwongen huwelijk, waar de wederzijdse weerstand altijd zal worden gekoesterd. Stam werkt al jaren niet meer in de gemeente Drimmelen, maar was van 1996 tot 2000 de hoogste ambtenaar. Hij zag hoe in de begintijd met veel moeite één ambtelijke organisatie uit de grond werd gestampt, maar dat de belangen van de oude gemeenten en kernen belangrijker leken dan die van het groter geheel.

Hoe dat zich tentoonspreidde, kon toch niemand zijn ontgaan, zegt Stam. De bestuurscultuur zoals dat zo deftig heet, was van het kleffe soort, ouwe-jongens-krentenbrood in het kwadraat. Oftewel: de wethouders hadden zeer nauwe banden met het lokale bedrijfsleven. Wethouder Klaas Stoffels, die later moest aftreden vanwege zijn verzwegen commissariaat van een bouwbedrijf, was daarvan het sterkste voorbeeld. Op zijn kantoor was het een komen en gaan van ondernemers die voor de gemeente werkten.

Wat is dit, dacht Stam in het begin. Dit is toch niet normaal. Maar hij was dus de enige die dat abnormaal vond, vertelt hij telefonisch vanuit de gemeente Hof van Twente waar hij nu in de ambtelijke top werkt. Zoveel handjeklap in één gemeente was hij niet eerder tegengekomen en zou hij ook nadien niet meer ervaren. Dat het ooit zou ontploffen in Drimmelen, daar kon je op wachten. Hij was blij dat hij er weg was.

Conclusie van Gerrit Stam: het leek wel of bestuurders zich alleen maar afvroegen hoe ze er zelf beter van konden worden, in plaats van de gemeente die ze dienden.

Het is even zoeken naar Harry Bakker in zijn nieuwbouwwijk in Terheijden, maar als je 'm gevonden hebt, kun je hem niet meer ontlopen. Harry Bakker is twee meter zes, heeft voor de deur een sfeervol geverfd golfkarretje geparkeerd en overal in zijn huiskamer heeft hij oranjekleurig campagnemateriaal uitgestrooid, gelardeerd met groot uitgevallen 1-en. De Lijst Harry Bakker is lijst 1 in Drimmelen. Hij geeft het eerlijk toe, hij heeft als eenmanshuishouden een opruimachterstand.

Harry Bakkers vader werkte in de Rotterdamse haven, dus dan weet je het wel. Dan loop je telkens tegen onrecht aan, dan ben je eerlijk en onafhankelijk en loeit er een sterk rechtvaardigheidsgevoel in je binnenste. Als er dan een Drimmelaar belt omdat ie geen muurtje mag neerzetten van de gemeente, dan kan ie daar toch moeilijk aan voorbijgaan. Hij zit er voor het goeie, en niet voor z'n eige.

Hij ziet zichzelf nog zitten in 2002, als net gekozen gemeenteraadslid. Gingen de oude politici voor zijn neus staan en zeiden ze hem op neerbuigende toon dat ie zich gedeisd moest houden, dat ie niet moest denken dat ie wat voorstelde.

Zo moet je natuurlijk niet tegen Harry Bakker doen. Ze wisten zeker niet dat hij als financial controller bij het ministerie van Algemene Zaken in Den Haag werkte. Als daar iets niet klopte, of het nou gaat om de declaraties van premier Balkenende of om ondoorzichtigheid van de kosten van het Koninklijk Huis, dan trok hij aan de bel, of ze het leuk vonden of niet.

Trefzeker

Wat je over Harry Bakker vooral kunt zeggen is dat sinds de komst van Harry Bakker de politiek in Drimmelen voorgoed is veranderd. Want hij mag dan zachtmoedig met zijn pony's Loek en Nico omgaan, waar het om misstappen van de ouwe politieke hap gaat, is hij hard en trefzeker.

Dus toen hij in 2003 via via te horen kreeg dat de zoon van burgemeester Jan Elzinga de voorkeur kreeg bij de verdeling van goedkope huizen, terwijl er geen huis was te krijgen, waren de rapen gaar. De burgemeester trad af en de politiek in Drimmelen is blijvend onrustig geworden. Geen enkele politieke kwestie werd meer onder het tapijt geveegd, maar openlijk uitgevochten. De Lijst Harry Bakker werd de grootste partij in de gemeenteraad, met 6 van de 21 zetels en regeert nu in Drimmelen samen met de VVD en Groen Drimmelen. Als lokale onruststoker werd hij zelf overigens ook te grazen genomen. In 2008 kwam het tot een breuk in de coalitie waar hij deel van uitmaakte. Vijf vrouwelijke partijgenoten keerden zich van hem af en Bakker kreeg als wethouder een motie van wantrouwen aan zijn broek wegens een gebrek aan communicatief vermogen.

Conclusie van Harry Bakker: de oude politiek heeft ervan langs gekregen en de bestuurders die alleen maar voor zichzelf bezig waren, zijn de laan uitgestuurd. De verhouding waren onrustig, mede door zijn toedoen. Nu zijn verhoudingen genormaliseerd en veel minder klef.

Ga naar Rinus Rasenberg en hij zet de fiets van zijn vrouw klaar. Want je moet het met eigen ogen zien om het te geloven, ga maar achter hem aan. Hij zet flink de vaart erin, deze 74-jarige fiets- en schaatsfanaat, om de megalomanie van Drimmelen te laten zien. Geen enkele gemeente met hoogdravende ambities denkt zonder omvangrijke geldverslindende vastgoedplannen te kunnen.

Dus fietst Rinus langs de oude jachthaven, waar je een bootje kunt huren om de Biesbosch in te varen, om uit te komen bij wat Biesbosch Marina Drimmelen (BMD) heet. Dit moest de grootste flashy binnenhaven worden van Europa, zegt Rinus, compleet met recreatiepark, met honderden vakantiewoningen. Voor Harry Bakker was het een waanidee van de oude politiek die zich liet aanduwen door lokale aannemers. Uiteindelijk werd het een domper van jewelste voor de gemeente dat meerderheidsaandeelhouder was, in strijd met de wet voor miljoenen euro's garant stond en enorme verliezen leed. Bovendien bleek de gemeenteraad ook nog jarenlang slecht te zijn geïnformeerd over de ins en outs van dit plan. Een Engelse investeringsmaatschappij kocht de haven op. De gemeente is nog steeds bezig met de nasleep van dit alles. In de afrekening van het debacle sneuvelde de verantwoordelijk wethouder en met hem stapte uit solidariteit een andere wethouder op. Van de regerende coalitie van VVD, Groen Drimmelen en PvdA bleef niks meer over.

Dat was dus Drimmelen, zegt Rinus, als de fietsen terug in de schuur gaan en het tijd wordt om een boterhammetje te eten. Gelukkig is het Rinus zelf die vanuit de schuur zijn eigen oeuvre beheert en distribueert, waardoor nog lang kan worden nagenoten van de zingende ex-dierenarts en zijn kijk op de gemeente Drimmelen.

In ons dorpje is geen slager

Voor een lekker stukje vlees

Maar heb met ons geen medelijden

Er rennen hazen op en neer

Iedereen kan auto rijden

Iedereen heeft een geweer

ONDERZOEK

Haat en nijd in de gemeentepolitiek

Na de gemeenteraadsverkiezingen moeten coalities worden gesmeed, op zoek naar politieke stabiliteit, ook in een plaats als Drimmelen. Dat viel daar in die Noord-Brabantse gemeente helemaal niet mee, de afgelopen twaalf jaar. Uit een onderzoek van de Volkskrant blijkt dat Drimmelen, op Rotterdam na met al zijn instabiele deelraden, de politiek onrustigste gemeente van Nederland is. Twee coalities sneuvelden en 10 wethouders/burgemeester en 17 raadsleden haalden de eindstreep niet. Daarmee won Drimmelen in zijn instabiliteit nipt van Beverwijk, Tilburg, Landsmeer en Zundert. Tilburg baarde opzien doordat daar de afgelopen twaalf jaar vier colleges vielen.

De lokale politieke onrust is al een decennium gaande, niet alleen in Drimmelen. Politicoloog Nico Baakman stelt dat de lokale politiek 'veel machtsgevoeliger' is geworden. 'Waar vroeger de vier grootste partijen gewoon de wethouders leverden, om zo de gemeente te besturen, zijn er de laatste jaren vooral ingewikkelde coalities gekomen', aldus Baakman. 'Coalities van verschillende partijen die alles met elkaar dichttimmeren en in achterkamertjes bespreken - en daar wordt in de gemeenteraad oppositie tegen gevoerd. Dat is een pure machtsstrijd, vol haat en nijd, waarbij de onderlinge verhoudingen belangrijker worden dan de thema's waar het in de gemeenten echt om moet gaan. Zo krijg je al die onrust in de gemeenten, en vanzelfsprekend sneuvelt er dan geregeld een wethouder en een coalitie.'

De Lijst Harry Bakker won woensdag de verkiezingen met ruime voorsprong, gevolgd door de Combinatie Algemeen Belang (CAB). Harry Bakker laat weten vanaf maandag de coalitieonderhandelingen te gaan voeren. Of hij wethouder wordt, wil hij nog niet zeggen.

undefined

Meer over