DagkoersenUw politieke nieuwsbrief

Het politieke jaar 2019: Otten, Timmermans en het Brexitmonster

Hugo de Jonge, Mark Rutte, Kajsa Ollongren en Wopke Hoekstra kijken naar Lucky TV - of lezen ze Dagkoersen? - tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Beeld Freek van den Bergh

Goedemiddag,
Omdat de waan van de dag het overzicht soms vertroebelt, blikt Dagkoersen voor één keer terug op 2019. Het jaar van Frans Timmermans, Henk Otten, Wybren van Haga en, natuurlijk, het Brexitmonster.

Dit zijn de laatste Dagkoersen voor het kerstreces. Deze politieke nieuwsbrief daarna dagelijks per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

JANUARI

De eerste ophef van het jaar kent een onverwachte hoofdrolspeler. De immer keurige SGP-leider Kees van der Staaij haalt zich de volkswoede op de hals met het ondertekenen van de Nashville-verklaring, waarin onder meer wordt gesuggereerd dat homoseksuele gevoelens te genezen zijn. 

Het kabinet wendt een politieke asielcrisis af met een akkoord over een kinderpardon: 600 wachtende kinderen en hun gezinnen mogen blijven. De meeste pijn zit bij de VVD, die moet aanzien hoe electorale concurrenten FvD en PVV vrij schieten op de volgens hen slappe liberale knieën.

FEBRUARI

Terwijl de situatie in het Verenigd Koninkrijk steeds ondoorzichtiger wordt, probeert minister Blok de Nederlandse ondernemers voor te bereiden op de Brexit. Zijn Brexitmonster, de blauwe muppet die de naderende chaos moet verbeelden, wordt een regelrechte hit. 

Minister Wiebes verslikt zich in de energierekening: die valt voor gezinnen veel hoger uit dan verwacht. Dat kan het kabinet er niet bij hebben in een periode waarin de temperatuur van het klimaatdebat oploopt, inclusief de onterechte claim van FvD-leider Thierry Baudet dat Nederland straks 1000 miljard euro armer is.

Blok en het Brexitmonster.Beeld AP

MAART

Diezelfde Baudet laat het land perplex staan door de Provinciale Statenverkiezingen glansrijk te winnen. In één klap is zijn Forum een politieke factor van formaat, in de provincies en in de senaat. Baudets overwinningsspeech over de uil van Minerva, boreale beschavingen en ondermijning door een machtige culturele elite gaat niet onopgemerkt voorbij.

Rutte neemt verder afstand van zijn imago van maatje van het grote bedrijfsleven. Wilde hij vorig jaar nog de dividendbelasting afschaffen, nu kondigt de premier een CO2-heffing aan voor de grote industriële vervuilers

APRIL

De verbouwing van het Binnenhof leidt tot grote consternatie onder de Kamerbewoners. Architect Ellen van Loon wordt grootheidswaanzin verweten met haar plannen voor het verplaatsen van vergaderzalen en het aanleggen van ‘een tropische tuin met palmbomen’. Architect Pi de Bruijn, die de nieuwbouw van de Tweede Kamer in 1992 realiseerde, wordt ingevlogen om de verbouwing te redden.

Ook op het gebied van de eigen financiën rommelt het. PVV-Kamerlid Dion Graus krijgt al jaren te veel geld omdat hij niet doorgeeft dat hij in Den Haag woont. Theo Hiddema (FvD) geeft een soortgelijke fout grif toe: hij geeft het ontvangen bedrag twee keer terug, aan de Belastingdienst én de poezenboot

Theo Hiddema en Thierry Baudet.Beeld Guus Dubbelman/ de Volkskrant

MEI

Waar alle ogen gericht zijn op Forum, verbaast de PvdA vriend en vijand door de zege te grijpen bij de Europese Parlementsverkiezingen. Als een van de weinige bekende lijsttrekkers blijkt Frans Timmermans een waar stemmenkanon. 

Voor de SP rest een trieste aftocht. De socialisten probeerden de PvdA-lijsttrekker te kakken te zetten met een filmpje over ‘Hans Brusselmans’, maar oogsten slechts hoon en verliezen hun beide Brusselse zetels.

Staatssecretaris Mark Harbers verbaast vriend en vijand met een gehaast vertrek. Nadat hij de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd over de door asielzoekers gepleegde delicten, wacht Harbers het oordeel van de Kamer niet af. 

Ook Sybrand Buma vertrekt, zij het vrijwillig: hij wordt als CDA-fractievoorzitter opgevolgd door Pieter Heerma.

JUNI

Na lang onderhandelen presenteren de coalitiepartijen dan eindelijk de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. Een akkoord waar maar weinig partijen echt blij mee zijn: het bedrijfsleven vindt het te ver gaan, de milieubeweging juist niet ver genoeg. 

Juni is akkoordenmaand, want minister Koolmees slaagt er in een deal te sluiten met de sociale partners over het veranderen van het pensioenstelsel. Dankzij de macht van de vakbonden hebben gepensioneerde 60-plussers het meeste profijt van het akkoord. De pijn zit bij de rest.

De presentatie van het Klimaatakkoord.Beeld Guus Dubbelman

JULI

Tijdens het zomerreces kunnen de Kamerleden op adem komen, maar dat geldt niet voor Thierry Baudet en Henk Otten. De al langer sudderende strijd tussen de twee oprichters van Forum komt tot een kookpunt, met over en weer beschuldigingen van gegraai in de partijkas en smaad. Otten wordt geroyeerd, maar houdt zijn zetel in de Eerste Kamer.

Bij de SGP rommelt het opnieuw: een ruzie over snoepreisjes van oude mannen in de partij legt een generatieconflict bloot bij de eens zo onaantastbare gereformeerden.

AUGUSTUS

Het is de zomer van de binnenbrandjes, want ook binnen de Partij voor de Dieren zit het niet goed. Na het vertrek uit de fractie van Femke Merel van Kooten-Arissen, die zich niet meer in de koers kan vinden, escaleert het conflict. Voorzitter Sebastiaan Wolswinkel neemt volgens de rest van zijn bestuur niet genoeg afstand van de ‘zetelrover’. Het is de kiem van een, zo zal later blijken, onherstelbare breuk.

Van Kooten-Arissen en Thieme.Beeld ANP

SEPTEMBER

Als Wybren van Haga voor de zoveelste keer in opspraak komt, is de maat voor de VVD vol: de ondernemer wordt uit de fractie gezet. Na een korte bedenktijd besluit Van Haga zijn zetel te houden, waardoor de coalitie haar meerderheid in de Tweede Kamer verliest. Daarover maken de vier partijen zich niet al te veel zorgen. In de senaat had de coalitie immers al geen meerderheid meer.

Marianne Thieme trekt de deur achter zich dicht als partijleider van Partij voor de Dieren. Veteraan Esther Ouwehand volgt haar op en mag meteen de uitslaande brand in de partij blussen.

OKTOBER

Op de eerste dag van de maand trekken boeren met hun trekkers vanuit het hele land naar het Malieveld om te protesteren tegen het stikstofbeleid. Ze zijn woedend over (voorzichtige) plannen om de landbouw te laten krimpen, nadat Nederland jarenlang te weinig heeft gedaan om de uitstoot van stikstof binnen de perken te houden. De rest van het jaar blijft het onrustig: in Groningen rijdt een tractor het provinciehuis binnen.

Naast het stikstof zijn er ook pfas-problemen. Bouwplaatsen liggen stil doordat het kabinet opeens veel strengere eisen stelt aan de hoeveelheid chemicaliën in bouwgrond. Om de ergste nood te lenigen rekt staatssecretaris Van Velhoven de norm schielijk op.

Schouten op het Malieveld.Beeld Guus Dubbelman

NOVEMBER

Oorlogvoeren is vieze handen maken, beseft de Kamer als bekend wordt dat een Nederlands bombardement op Hawija in Irak mogelijk 70 burgerslachtoffers heeft veroorzaakt. Minister Bijleveld van Defensie kruipt na een uitermate zwak debat door het oog van de naald, maar de burgerdoden zullen haar blijven achtervolgen.

In de coalitie laait de discussie op over het terughalen van kinderen van Nederlandse jihadstrijders. Terwijl VVD en D66 lijnrecht tegenover elkaar staan, zet Turkije twee IS-gangers op het vliegtuig naar Nederland.

 DECEMBER

Is het kies om wachtgeld op te strijken als goedbetaald Kamerlid? Klaas Dijkhoff vindt van wel, maar heeft bar weinig medestanders. Na dagenlange ophef over het wachtgeld en zijn reiskostenvergoeding zet de VVD-fractievoorzitter de uitkeringen stop, maar de imagoschade is al geleden.

De toeslagenaffaire bij de Belastingdienst kost staatssecretaris Menno Snel de kop. Ondanks zijn inhoudelijke kennis is hij niet de persoon om orde in de chaos te scheppen, vindt eerst de oppositie en later Snel zelf. Aan het kabinet de taak om iemand te vinden die zich durft te begeven in het wespennest dat de Belastingdienst heet.

Klaas Dijkhoff.Beeld ANP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over