Terugblik

Het politieke jaar 2012-13 (2); akkoord op akkoord en de strijd om 6 miljard

Het politieke seizoen '12 - '13 is ten einde, het lange zomerreces begint. Volkskrant.nl blikt in twee delen terug op de hoogte- en dieptepunten van het afgelopen jaar. Deel 2: over de akkoordenstorm en 'niet zo somberen'.

Jeroen Visser
De hoofdrolspelers van het sociaal akkoord: VLNR) Voorman Bernard Wientjes van VNO-NCW, premier Mark Rutte, minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en FNV-voorzitter Ton Heerts Beeld anp
De hoofdrolspelers van het sociaal akkoord: VLNR) Voorman Bernard Wientjes van VNO-NCW, premier Mark Rutte, minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en FNV-voorzitter Ton HeertsBeeld anp

Het pakket dat 'herleefde'
Op 28 februari becijferde het CPB dat het begrotingstekort in 2014 op 3,4 procent zou uitkomen. Een dag later presenteerde het kabinet al het extra bezuinigingspakket van ruim 4 miljard om het tekort weer onder de Europese drieprocentsnorm te krijgen. Premier Rutte liet ruimte voor onderhandeling met de oppositie. Hij zei: 'Dit is onze opvatting van hoe we het probleem moeten tackelen'. Minister Dijsselbloem van Financiën voegde daaraan toe: 'Voor alles geldt dat erover te praten valt.'

En praten, dat deden ze. Eerst met de sociale partners. Die kregen voor elkaar dat het bezuinigingspakket op 12 april alweer 'van tafel' ging. Wel volgde daarbij de curieuze redenering dat, mocht de economie niet aantrekken, het pakket in de zomer weer zou 'herleven'. Zes weken later was al duidelijk dat de wederopstanding van de extra bezuinigingen onvermijdelijk was. Eurocommissaris Olli Rehn adviseerde Nederland maar liefst 6 miljard extra te bezuinigen.

In augustus besluit het kabinet over de invulling van het pakket, maar het 'maart-pakket' is daarbij leidend. De oppositie dreigt de maatregelen niet te steunen. Hierover zei Dijsselbloem al in maart: 'Het is in Nederland traditie begrotingen vrij breed aan te nemen. Als de oppositie tegen een begroting stemt, dat is heftig hoor.'

Eurocommissaris Olli Rehn. Beeld epa
Eurocommissaris Olli Rehn.Beeld epa

Van koningin tot koning
Op 28 januari komt uit het niets het bericht op de Nederlandse mediaredacties binnen: Koningin Beatrix geeft om 19.00 uur een toespraak. Een paar uur later is het zover: de koningin maakt haar aftreden bekend. Op 30 april wordt prins Willem-Alexander ingehuldigd als de nieuwe koning. Natuurlijk zijn er de discussies over het nut van de monarchie en het afleggen van de eed, maar de troonswisseling verloopt politiek gezien rimpelloos.

undefined

Koningin Beatrix kondigt haar aftreden aan tijdens een toespraak op tv. Beeld anp
Koningin Beatrix kondigt haar aftreden aan tijdens een toespraak op tv.Beeld anp

'Mijnenveld van akkoorden'
ChristenUnie-leider Arie Slob is van mening dat de vele akkoorden die het kabinet dit jaar sloot inmiddels een mijnenveld vormen. In januari sloot het kabinet met SGP, ChristenUnie en D66 het woonakkoord, met maatregelen om de woningmarkt te stimuleren. Daarna volgde het sociaal akkoord met werkgevers en werknemers, en tenslotte het zorgakkoord. In de marge volgt binnenkort ook een energieakkoord en later wellicht nog een onderwijsakkoord. En misschien sluit minister Dijsselbloem na het zomerreces ook nog een begrotingsakkoord. 'Nog nooit was de situatie zo ingewikkeld', aldus Slob.

Minister Edith Schippers (L) en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorafgaand aan de ondertekening van het zorgakkoord. Beeld anp
Minister Edith Schippers (L) en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorafgaand aan de ondertekening van het zorgakkoord.Beeld anp

Moties van wantrouwen
Het politieke jaar 2012-2013 liet ook een oppositie zien die zichzelf op de kaart zette. Met name het CDA moest zichzelf opnieuw uitvinden als oppositiepartij. Onder leiding van 'oppositiehengst' Pieter Omtzigt ging het er vaak hard aan toe.

Dat uitte zich vooral in de kwestie met de toeslagenfraude. Toen bekend werd dat Bulgaarse bendes mensen inschreven in Nederlandse gemeentes om zo huur- en zorgtoeslag te innen, waren de rapen gaar. Staatssecretaris Frans Weekers zei dat hij niet bekend was met deze specifieke zaak. Het werd een slepende kwestie waarbij Weekers dagen nodig had om het 'feitenrelaas' over de zaak rond te krijgen. De oppositie was daarmee niet tevreden, die vond dat Weekers van de zaak had moeten afweten. In het debat dat volgde, steunde bijna de hele oppositie de motie van wantrouwen, ingediend door Omtzigt. Maar regeringspartijen VVD en PvdA hielden Weekers in het zadel.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt tijdens het debat in de Tweede Kamer waarin staatssecretaris van Financien Frans Weekers zich moet verantwoorden. Beeld anp
CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt tijdens het debat in de Tweede Kamer waarin staatssecretaris van Financien Frans Weekers zich moet verantwoorden.Beeld anp

Politiek in de Senaat
Zelden was er zoveel aandacht voor de Senaat als tijdens het kabinet-Rutte II. In de Eerste Kamer komt de coalitie 8 zetels tekort en daarom is het bij elke wet whelen en dealen. De meeste wetsvoorstellen van Rutte II moeten nog naar de Senaat, dus de echte spanning komt nog. Maar in het voorjaar kregen we al een voorproefje. Toen minister Blok het eerste deel van zijn plannen uit het woonakkoord naar de Senaat bracht, vond hij daar een (bijna) muitende PvdA-senator, Adri Duivesteijn. Die noemde de plannen 'onvoldoende doordacht'. Uiteindelijk stemde Duivesteijn voor, maar dat senatoren geen stemvee zijn, dat zou de coalitie wel duidelijk moeten zijn.

De verhouding tussen beide Kamers kreeg wellicht ook een tikje toen senaatsvoorzitter Fred de Graaf moest aftreden omdat hij PVV-leider Geert Wilders uit een inhuldigingscommissie hield. De voorzitter van de Tweede Kamer, Anouchka van Miltenburg, mocht blijven zitten. Nadat Fred de Graaf de Senaat nog eenmaal had toegesproken kwamen alle leden van de Eerste Kamer naar voren om hem de hand te schudden. Een toonbeeld van solidariteit. Niet voor niets beloofde de opvolger van De Graaf bovenal de 'onafhankelijkheid' van de Eerste Kamer te bewaren. Wordt vervolgd.

De Graaf en zijn opvolger Ankie Broekers. Beeld epa
De Graaf en zijn opvolger Ankie Broekers.Beeld epa

Lees hier deel 1 van onze terugblik: OPROER en hoe een gitarist het kabinet moest verlaten.

Chronologisch: het eerste jaar van Rutte II

29-10-12: Regeerakkoord kabinet-Rutte II gesloten (VVD en PvdA)

5-11-12: Beëdiging en bordesscène kabinet-Rutte II

12-11-12: Inkomensafhankelijke zorgpremie uit regeerakkoord geschrapt

6-12-12: Staatssecretaris Co Verdaas (Economische Zaken, PvdA) treedt af vanwege declaratiegedrag

28-1-12: Koningin Beatrix kondigt abdicatie aan

13-2-13: Woonakkoord (VVD, PvdA, D66, CU, SGP)

27-2-13: PvdA-leider Samsom zegt bij P&W half april 'Oranjeakkoord' te willen

28-2-13: FNV-voorzitter Ton Heerts en premier Mark Rutte drinken een biertje in een café in Den Bosch naar aanleiding van het kabinetsvoornemen 4,3 miljard extra te bezuinigen

11-4-13: Sociaal akkoord (VVD, PvdA, sociale partners). Geen extra bezuinigingen ter waarde van 4,3 miljard

18-4-13: Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) overleeft motie van wantrouwen

24-4-13: Zorgakkoord (VVD, PvdA, sociale partners excl. AbvaKabo)

30-4-13: Inhuldiging koning Willem-Alexander

15-5-13: Staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) overleeft motie van wantrouwen

18-6-13: Voorzitter Eerste Kamer Fred de Graaf (VVD) treedt af

19-6-13: Toch extra bezuinigingen - maximaal 6 miljard in 2014
(Door: Remco Meijer)

Meer over