Reportage

‘Het past wel bij Philip, zo’n begrafenis zonder poeha’

Geen straten vol Britten die hun laatste eer komen betuigen, maar een sobere uitvaartdienst met slechts dertig gasten. Door de coronamaatregelen was de begrafenis van prins Philip in de St. George’s Chapel op Windsor Castle zaterdag een sobere, kleinschalige en ontroerende gebeurtenis.

Voor de ceremonie werd het lichaam van de 99-jarige echtgenoot van koningin Elizabeth in een door hemzelf ontworpen Land Rover naar de kapel gebracht. Beeld AP
Voor de ceremonie werd het lichaam van de 99-jarige echtgenoot van koningin Elizabeth in een door hemzelf ontworpen Land Rover naar de kapel gebracht.Beeld AP

In de verte klinkt een kanonschot, een teken dat de begrafenisceremonie is begonnen. Barrie en Lindsey Nicholls wandelen door een park in Windsor, luisterend naar een ouderwetse transistorradio waarop de BBC verslag doet van de laatste reis van prins Philip, iets verderop in de immense burcht. ‘Thuis kun je het beter zien’, zegt Barrie, ‘maar ik wilde dichtbij zijn.’ Zijn vrouw knikt instemmend: ‘Hij heeft zoveel voor ons land betekend, daarom zijn we hier gekomen om ons respect te tonen, dicht bij de rouwende koningin te zijn. Vanavond kunnen we het nog wel een keer terugzien op de televisie.’

Normaal gesproken zouden de straten van het koninklijke stadje volgepakt zijn en zouden mensen de avond ervoor al in slaapzakken langs de straten hebben gelegen die leiden naar de residentie van koningin Elizabeth, het oudste nog bewoonde kasteel van het Verenigd Koninkrijk. Maar op deze stralende voorjaarsdag staan vooral stewards en politieagenten in de heuvelachtige straten, die erop toezien dat de belangstellenden niet al te nadrukkelijk samenscholen. De autoriteiten hadden iedereen verzocht toch vooral niet naar Windsor te komen. Op de stations vroegen agenten arriverende passagiers wat ze kwamen doen.

Opwinding

De 66-jarige Jo Procter is toch gekomen, om tien uur in de ochtend al, samen met haar zeven jaar oude kleindochter Alicia. En een kussentje. ‘We moeten erbij zijn, dit meemaken.’ Even is er opwinding, wanneer drie witte bussen naar de kasteelpoorten rijden. ‘Daarin zitten de Guards’, legt oma Jo uit, wier man in de Coldstream Guards heeft gediend, ‘en die donkerblauwe uniformen, dat is Navy, Alicia, daar heeft Philip gediend tijdens de oorlog.’ De Noord-Ierse Procter, trouw bezoeker van koninklijke bruiloften en uitvaarten, zegt de ‘razzmatazz’ te missen: het rumoer. ‘Maar dit past wel weer bij Philip, een begrafenis zonder poeha.’

Dat laatste is relatief. Binnen de poorten van Engelands oudste nog bewoonde kasteel herinneren 700 militairen de wereld eraan dat de Britten geboren zijn voor dit soort ceremonies, lockdown of niet. Ontroerend is het moment waarop de door Philip voor deze gebeurtenis ontworpen Land Rover aan komt rijden, onder de klanken van I vow to thee, my country. Deze patriottische hymne is geschreven door Gustav Holst, de componist die net als Philip wortels heeft in Duitsland en Scandinavië. Een uitvaart als deze, zo schreef journalist Christopher Howse in The Daily Telegraph, ‘laat zien wat voor een land het is. Groot-Brittannië houdt ervan dat de geschiedenis deel van het heden is.’

Wanneer de kist, met waarop Philips zwaard en officierspet, op de donkergroene, functioneel ogende Land Rover is gezet, begint de processie die getekend is door de recente ‘fuss’ binnen Huize Windsor. In strijd met de traditie heeft niemand een militair uniform aan. Zowel prins Andrew (vanwege de Epstein-affaire) als prins Harry (vanwege Megxit) mag geen uniform dragen. Om een kostuumdrama te voorkomen bepaalde Elizabeth dat iedereen dan maar een ochtendkostuum aan moest. De in onmin levende broers Harry en William worden tijdens de processie gescheiden door Peter Philips, het oudste kleinkind van de koningin.

 De uitvaart in St. George’s Chapel op Windsor Castle. Beeld AP
De uitvaart in St. George’s Chapel op Windsor Castle.Beeld AP

De rouwdienst zelf is onvergelijkbaar met die van prinses Diana, en niet alleen omdat maar 30 van de 800 plekken bezet mochten zijn. Er zijn geen persoonlijke toespraken, zoals die van Graaf Spencer, Diana’s broer, indertijd. Er is geen Elton John achter een vleugel. De naam van Philip valt amper. Op het eerste gezicht lijkt deze traditionele dienst daarom onpersoonlijk, maar dat is schijn. In 50 minuten tijd komt Philips rijke leven voorbij. Op het altaar liggen twee ridderorden die recht doen aan Philips komaf: de Deense Orde van de Olifant en de Griekse Orde van de Verlosser. Op negen kussentjes zijn al zijn oorlogsmedailles en regalia genaaid.

Zijn band met de Royal Navy komt sowieso sterk naar voren, onder meer via Eternal Father, strong to save, een hymne die speciaal bedoeld is voor zeelieden en ook gespeeld werd bij de uitvaart van Philips in 1979 vermoorde lievelingsoom, Lord Mountbatten. Dat is ook speciaal voor de aanwezige Gravin van Mountbatten, Philips boezemvriendin. Bijzonder ook: drie leden van de Duitse tak van Philips familie behoren tot de dertig uitverkorenen: de prinsen van Baden en Hohenlohe-Langenburg, alsmede de landgraaf van Hesse. Zijn Duitse familie was zo kort na de oorlog niet welkom bij de bruiloft van Philip en Elizabeth in 1947.

Het beeld dat overheerst is dat van de eenzame koningin, een beeld dat de eenzaamheid van het coronatijdperk symboliseert. De vorstin, die woensdag 95 jaar wordt, arriveert samen met haar trouwste lady-in-waiting bij de kerk, maar moet daar alleen zitten, met een mondkapje op. Het enige gezelschap is een foto van haar en Philip in haar handtas.

Het hoofd gebogen luistert de weduwe naarThe Jubilate, door Benjamin Britten geschreven op verzoek van haar man, naar de passage over de stormen op de zee des levens uit bijbelboek Prediker, gezongen door een sopraan en drie leden van een plaatselijk koor. En naar het God save the Queen, dat tegen het einde van de emotionele – niet sentimentele – ceremonie klinkt.

‘Ik had haar wel een knuffel willen geven’, zegt Rita Asseye, een vrouw die de ceremonie vanaf haar mobiele telefoon heeft gevolgd bij The Chippy of Windsor, een patatzaak. Speciaal voor haar komst naar Windsor heeft de Londense van Congolese komaf zich geheel in het zwart gekleed, op een Union Jack-armband na. Dat Philip toch nog even te zien is in de rustige straten van Windsor is te danken aan Kaya Mar. De schilder staat met een groot, zelfgemaakt portret van de overledene langs de weg. ‘Dit heb ik meteen na zijn sterven gemaakt, als eerbetoon aan deze waarheidslievende man. Hij was de lijm die onze koninklijke familie bijeenhield.’

De kist van prins Philip. Beeld AFP
De kist van prins Philip.Beeld AFP
Meer over