Column

Het onheil dat ons bespaard is gebleven

Wie een liefhebber van lijstjes is - en dat ben ik - komt aan het eind van het jaar ruimschoots aan zijn trekken. De honderd invloedrijkste denkers in de wereld, de beste boeken van 2015, de meest geliefde films en platen, Time's persoon van het jaar plus de runners-up, de tien ergste blunders, de belangrijkste politieke wapenfeiten - de lijst der lijstjes is bijna onuitputtelijk. Zoals vaker springt het Britse tijdschrift Prospect eruit met een verkenning van 'de grote ideeën van 2016', die variëren van 'de comeback van de salarisopslag' tot 'het einde van het vredesdividend'.

Paul Brill
Het Franse kiesstelsel bleek weer eens een onoverkomelijke horde voor het FN. Beeld photo_news
Het Franse kiesstelsel bleek weer eens een onoverkomelijke horde voor het FN.Beeld photo_news

Het is dan ook met enige schroom dat ik m'n eigen lijstje presenteer. Ik had aanvankelijk een opsomming van de meest indringende internationale gebeurtenissen in gedachten, maar het vervelende is dat die grotendeels neerkomt op een exposé van crises en dieptepunten. Voor je het weet, wordt 2015 weggezet als het zoveelste annus horribilis.

Vandaar dat ik het over een andere boog gooi. Hier zijn de zeven onheilsscenario's die ons in 2015 bespaard zijn gebleven.

7. Corruptie en vriendjespolitiek bij de FIFA worden alsnog met de mantel der (gekochte) liefde bedekt.

Zo is het inderdaad jarenlang gegaan, wat de internationale voetbalorganisatie tot een poel van verderf heeft gemaakt. Maar het recht lijkt nu toch echt zijn loop te krijgen. Exit Blatter en Platini. Met speciale dank aan de Amerikaanse opsporingsinstanties, die zich in de louche zaken hebben vastgebeten. Laten we eens gek doen: een hoeraatje voor de FBI.

6. Het Front National verovert de macht in een aantal Franse regio's, waarmee Marine Le Pen een flinke opsteker krijgt voor de presidentsverkiezingen in 2017.

In de eerste ronde van de regionale verkiezingen leek dit scenario zich inderdaad te ontvouwen. Maar het Franse kiesstelsel bleek weer eens een onoverkomelijke horde voor het FN. In de tweede ronde stuitte het overal op een 'republikeinse' meerderheid. Ik weet niet of dat een glanzende overwinning van de democratie is, zoals Dominique Moïsi beweert, maar we tellen onze zegeningen.

5. Het multilaterale nucleaire akkoord met Iran lijdt schipbreuk in het Amerikaanse Congres.

Was zeer wel mogelijk geweest, niet alleen omdat de Republikeinen president Obama zo graag de voet dwars zetten, maar ook omdat het akkoord bepaald niet boven kritiek is verheven. Een hardere lijn tegen Iran was evenwel geen reële optie en een verwerping van het akkoord, waaraan zoveel mogendheden zich hebben gecommitteerd, zou hebben betekend dat de stem van het Witte Huis nog maar weinig waarde had gehad in de resterende vijftien maanden van president Obama's ambtstermijn. En daarvan was de wereld zeker niet veiliger geworden.

4. Griekenland uit de eurozone en de financiële markten reageren panisch.

Dat laatste was misschien sowieso niet gebeurd, maar laten we er niet om treuren dat de proef niet op de som is genomen. Na twee verkiezingen, eindeloze onderhandelingssessies en een referendum capituleerde premier Tsipras alsnog voor het onvermijdelijke. Maar hij bleef denken: wir schaffen das nicht.

3. Een gewapend incident rond de Senkaku-eilanden die onder Japans bestuur staan, maar ook worden geclaimd door China.

Vanwege de chaos en ellende in het Midden-Oosten verliezen we het wel eens uit het oog, maar eigenlijk bevindt de gevaarlijkste bron van spanning zich in de Oost-Chinese Zee. Als daar een confrontatie plaatsvindt, zullen ook de Verenigde Staten er al snel bij betrokken raken. Dan hebben we het over iets anders dan het speuren naar jihadstrijders in de woestijn. Maar in 2015 bleef het bij riskante vlootbewegingen.

2. De sterk gedaalde olieprijs gaat weer gestaag omhoog.

Niet dus: de prijs zakt zelfs nog verder en ligt nu beneden de 40 dollar per vat. Voorbode van de neergang van de fossiele brandstof? Helaas heeft de wereldeconomie afgelopen jaar slechts mondjesmaat geprofiteerd van de goedkope olie. Maar we veroorloven ons enig leedvermaak over het feit dat de lage prijs een aantal verwerpelijke regimes - Iran, Saoedi-Arabië, Rusland, Venezuela - in forse problemen heeft gebracht.

1. Geen noemenswaardig resultaat op de klimaattop in Parijs.

Misschien wel dé feelgood-gebeurtenis van het jaar: zowaar een substantieel klimaatakkoord. Of het op langere termijn daadwerkelijk de klimaatverandering zal inperken, valt uiteraard nog te bezien. Maar zoals Keynes al zei: op langere termijn zijn we allemaal dood. Ook als de aarde minder warm wordt.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over