Het lot van de tenniscoach: niet ingrijpen als het misgaat

Bij Roland Garros en andere toernooien mogen trainers op het belangrijkste moment alleen kijken naar hun pupil. 'In alle sporten mag worden gecoacht, waarom niet bij tennis?'

PARIJS - Het is de paradox van het tennis dat de coach tijdens de partij niet mag coachen. En dus werd het setpoint voor Benoit Paire in zijn partij tegen Kei Nishikori op Roland Garros omgezet in een strafpunt, omdat de Fransman vanaf de tribunes zou zijn gecoacht. Alsof coaching een zonde is, zegt Robin Haase. 'Een time-out of overleg met je coach na elke set moet toch kunnen?'


De Internationale Tennis Federatie (ITF) schrijft voor dat elke vorm van coaching, hoorbaar of met handgebaren, verboden is. Alleen tijdens de landenwedstrijden in de Davis Cup hebben de spelers de teamcaptain naast zich. In de WTA Tour mogen de vrouwen hun coach één keer per set naar de baan roepen. Maar op de grandslamtoernooien ontlenen de tennissers slechts morele steun aan de aanwezigheid van hun trainer.


Scheidsrechter Molina aarzelde zaterdag geen moment toen de coach van Paire aangaf dat hij zijn tegenstander naar achteren moest drukken. Het punt ging naar Nishikori, waarna Paire ontplofte van woede. 'Denken jullie werkelijk dat de umpire dit bij Nadal of Federer zou hebben geflikt? Dit doe je toch niet op setpoint?'


Onder luid boegeroep van het Franse publiek op Court Suzanne Lenglen verloor Nishikori alsnog de tweede set, maar de Japanner won wel de partij.


Haase begrijpt niet dat de tenniscoach in een keurslijf wordt gedwongen. 'Ik betaal mijn trainer zo'n 5.000 euro per maand, maar hij mag me niet coachen tijdens de wedstrijd. Waarom neem ik hem eigenlijk mee? In alle sporten mag worden gecoacht, waarom niet bij het tennis?'


Tjerk Bogtstra, voormalig Davis Cupcaptain en oud-trainer van Jan Siemerink: 'Het is als coach knap frustrerend om tijdens een partij niets te kunnen doen. Als Davis Cupcaptain had ik invloed, als coach van Siemerink stierf ik soms duizend doden op de tribunes. Ik had meer willen betekenen. Het is een raar idee dat je als coach alleen werk hebt voor en na de partijen. Maar op het belangrijkste moment ben je toeschouwer.'


Haase: 'Als je coach iets schreeuwt, een korte aanwijzing als 'Speel meer op zijn backhand', moet dat toch kunnen? Nu wordt stiekem gecoacht. Bij Nadal vind ik het echt schandalig. Zijn oom Toni coacht openlijk en bij elk punt. Geef Nadal een waarschuwing of een strafpunt, dan houdt het wel op.'


Spagaat

Jan Siemerink, directeur sportief van de KNLTB, accepteert de spagaat van de tenniscoach. 'Coachen door niet te coachen, dat is de kunst', vertelde hij, in februari aan NL Coach. 'Je kijkt en moedigt aan en zelfs dat nog met mate.


'Je moet er handig mee omgaan, want je kunt er een vorm van coaching in aanbrengen. Als ik continu zit te klappen na elk punt, worden spelers gek van me. Dat heeft geen effect. Maar ik moet er ook niet bij zitten alsof ik elk moment in slaap kan vallen.'


Op de WTA Tour mogen de vrouwen hun coach wel consulteren. Kiki Bertens doet het geregeld, zoals onlangs in Rome, al moest er eerst een trapje worden gehaald om Christiaan de Jong van de tribunes te laten komen. Het oogde knullig. 'Soms hebben we een woordenwisseling als Chris de baan opkomt', aldus Bertens. 'Dan benoemt hij op felle toon dingen die ik moet doen. Tot nu toe heeft het geholpen.'


Bertens beschouwt de handreiking van de coach niet als een teken van zwakte, zoals nummer 1 van de wereld Serena Williams het beschreef. 'Het zou kunnen dat mensen zo denken. Maar we hebben nu eenmaal die regel. Waarom zou ik er dan geen gebruik van maken? Soms zoek je de bevestiging bij je coach, dan vraag je om aanwijzingen. Dat helpt me ook om de stress kwijt te raken.'


Zo hoeft het niet bij de mannen, stelt Haase. 'We willen niet het systeem van de meiden, dat ziet er toch een beetje onprofessioneel uit.' Al zouden de gesprekken in de ATP Tour volgens de nummer 2 van Nederland spannender zijn om te volgen. 'Stel je voor dat mijn coach zegt: maak die gozer af. Dan zal de kritiek niet mals zijn, terwijl dit soort opmerkingen voortdurend worden gemaakt.'


In het vrouwentennis wordt de coach de rol van brandweerman opgedrongen, aldus Siemerink. 'Als hij de baan betreedt, betekent het toch dat er paniek in de tent is.'


Ook Bogtstra betwijfelt het effect van de time-out in de tennissport. 'Het zag er bij Bertens in Rome ongelukkig uit. En wat doe je als coach in anderhalve minuut? Je wilt juist dat de speler onafhankelijk van je is. Een tennisser moet zo worden opgeleid dat hij zelfstandig wordt. Dat doe je niet door telkens de baan op te komen als het niet goed gaat.'


Coaching in tennis is niet alleen discutabel omdat de meeste spelers zich om financiële redenen geen coach kunnen permitteren, zegt Bogtstra. 'We zullen eerst moeten definiëren wie coach is en wie niet. Straks krijgen we gestoorde ouders op de baan, die denken dat ze hun kind wel even kunnen coachen. Dat zou een ramp zijn voor de tennissport.'


John Tomic, vader van het Australische toptalent Bernard Tomic, is voorlopig geschorst door de ATP, nadat hij de sparringpartner van zijn zoon met een kopstoot een kaakbreuk had bezorgd. Bogtstra: 'En zo'n idioot zou zich coach mogen noemen? Het probleem is dat de speler bepaalt wie zijn coach is. Dat is in veel gevallen een ouder of een vriendje. '


Obsessieve ouders zijn volgens Bogtstra een remmende factor in de ontwikkeling van talenten. 'Ik durf te stellen dat veel tennissers afhaken omdat ze door de bemoeizucht van hun ouders het plezier in de sport verliezen. De ouders zijn een serieus probleem in het tennis. Die je zeker niet als coach op de baan hebben.'

Meer over