Bellen metOnze correspondent

‘Het leven gaat hier weer door, zeker in Berlijn neemt het gevoel van urgentie af’

Van de grote landen in Europa heeft Duitsland het coronavirus het succesvolst aangepakt. Het aantal doden is laag, het openbare leven is weer goed op gang gekomen en zelfs de sportscholen zijn open, ziet correspondent Sterre Lindhout.

‘De Duitsers hinken op twee gedachten: we houden ons aan de coronaregels én we geven de economie zoveel ruimte als mogelijk is.’Beeld EPA

Het Duitse coronadodental staat nu op 8.830, ietsje meer dan in Nederland. Kloppen de Duitsers zichzelf op de borst omdat ze het relatief zo goed hebben gedaan?

‘Vergeleken met andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, is het dodental inderdaad laag. Er is hier dan ook geen debat over de vraag of het er minder hadden kunnen zijn. Het gevoel is: we zijn met z’n allen een pandemie aan het bestrijden, het virus is er nog wel maar wij hebben het er goed van afgebracht. Kortom: een grote ramp is Duitsland bespaard gebleven.

‘Er is nu wel een kleine uitbraak onder Romagezinnen in Berlijn, maar zelfs zulke uitbraken zijn er niet veel geweest. Het leven gaat hier weer door. Vergeleken met Nederland is het gevoel van normaliteit groter. Zeker in Berlijn merk ik dat het gevoel van urgentie om het virus aan te pakken afneemt. De Duitsers hinken op twee gedachten: we houden ons aan de coronaregels én we geven de economie zoveel ruimte als mogelijk is.’

Door de coronacrisis zijn de Duitsers wel veel gaan uitgeven. Vandaag wordt een extra begroting ingediend waarin alleen al voor dit jaar 218 miljard euro wordt geleend. Dat is toch ongekend?

‘Dit is een enorme trendbreuk, zeker onder Merkel. Voor de pandemie was de zwarte nul van het CDU bijna heilig, er moesten geen nieuwe schulden worden gemaakt. Dat ging heel ver. In veel zaken werd niet geïnvesteerd, zoals in de aanpak van verwaarloosde schoolgebouwen, wegen en het openbaar vervoer. Nu zijn veel openbare investeringen aangekondigd. Een jaar geleden werd dit nog voor onmogelijk gehouden. Coalitiepartner SPD wil dit al jaren en nu kan het plotseling.

‘De Duitsers hebben zoiets van: we moeten Duitsland redden, we moeten Europa redden. En het beste middel is dus veel geld uitgeven om de gevolgen van de coronacrisis te beperken. En Duitsland heeft héél veel geld. De kritiek hierop en op de opvallende draai van minister van Financiën Olaf Scholz blijft beperkt. Weinig mensen zijn geschokt dat nu miljarden worden uitgegeven. 

‘Je hoort af en toe wel, net als in Nederland, geklaag dat de ene sector te veel krijgt, en een ander juist te weinig. Krijgt Lufthansa bijvoorbeeld niet te veel overheidssteun? Moeten de voedselbanken niet meer hulp krijgen? Sommigen roepen: het virus dook op bij de rijken in de skigebieden en nu betalen de armen de prijs. De regering-Merkel zegt echter dat iedereen wordt geholpen om deze crisis te boven te komen.’

Ik begrijp dat in Duitsland de sportscholen gewoon open zijn. Hoe kan dat? Hier horen we al maanden dat ze zo besmettelijk kunnen zijn.

‘Hier is inderdaad veel makkelijker gedaan over het openen van de sportscholen. Bezoekers moeten afstand houden en er mag maar een beperkt aantal mensen binnen. Het handhaven van coronaregels is zoveel mogelijk aan de sportscholen overgelaten. Dat is de insteek in Duitsland: er worden door de overheid algemene regels gesteld, waarna de sectoren het vervolgens allemaal zelf moeten invullen. Ook de zwembaden zijn gewoon open. Mogelijk heeft meegespeeld dat de Duitse sportscholen doorgaans groter en minder druk zijn, vergeleken met Nederland.’

Ik begrijp dat je met je gezin even op vakantie bent geweest in de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. Hoe was dat?

‘Er zijn in Duitsland regio’s met weinig besmettingsgevallen, zoals Mecklenburg-Vorpommern. Daar zijn tot nu toe iets meer dan zevenhonderd personen besmet en slechts twintig doden gevallen, terwijl in heel Duitsland iets meer dan 184 duizend personen besmet zijn. Ik heb daar weinig gemerkt van de pandemie. De bewoners hielden wel afstand, maar ik zag geen mondkapjes. Er is nu, wat de vakantie betreft, veel mogelijk. Veel hotels zijn weer open. De man van de airbnb waar we zaten, in een klein dorp, zei dat alle kamers tot september al bezet waren.

‘Veel Duitsers hebben, in hun grondigheid, al een binnenlandse vakantie geboekt voor de zomer. Dat de EU-grenzen zo snel zouden opengaan, hadden ze eigenlijk niet verwacht. Sommigen hebben hun hoop nog gevestigd op Mallorca, dat hier de zeventiende Duitse deelstaat wordt genoemd. De eerste vliegtuigen naar het eiland, waar nu een proef wordt gehouden met Duitse toeristen, zijn al vertrokken. Ook Nederland mag straks nogal wat Duitsers verwachten die richting de Noordzee willen. Ik was onlangs een paar dagen in Wassenaar en zag daar honderden Duitse auto’s.’

Ondanks de pandemie zijn er ook grote Black Lives Matter-demonstraties in Duitsland. Hoe gaat dat?

‘In Berlijn wordt om de haverklap gedemonstreerd, ook in coronatijd. Duitsland heeft een beperkt koloniaal verleden, maar er is wel altijd een grote antiracismebeweging geweest. Er zijn al diverse BLM-demonstraties geweest waar niet iedereen een mondkapje droeg. De Duitse samenleving is multicultureel, maar toch veel minder zwart vergeleken met andere Europese landen. Het overgrote deel van de migranten is Turks. 

‘Een beeldenstorm is er hier nog niet geweest. Er is geen Kop van Jut waar demonstranten zich op kunnen richten. Als er al foute beelden waren, dan zijn ze na de nazitijd verwijderd. In Berlijn is er wel een Mohrenstraat waartegen activisten al jaren actievoeren omdat het verwijst naar zwarte mensen. De discussie is nu weer of de straat een andere naam moet krijgen.’

Merkel vreest voor de toekomst van Europa
De ommezwaai van Duitsland verraste Nederland en de andere leden van de ‘zuinige vier’, maar ze hadden het kunnen zien aankomen. Waar Rutte denkt dat Europa straks gewoon weer verder kan waar het in februari 2020 ophield, denkt Merkel dat de crisis veel dieper gaat, en dat de toekomst van Europa op het spel staat.

De Duitse GGD is effectief in het opsporen van corona, maar wat ontbreekt zijn artsen
Ze hebben het goed voor mekaar in Duitsland, lijkt het. De Gesundheitsämter, de lokale GGD, gaan als echte virusdetectives corona te lijf, en met succes. Vrijwilligers helpen met de belrondes – op het hoogtepunt wel 2.000 telefoontjes per dag, alleen in Berlin Mitte. Het enige waar gebrek aan is zijn artsen.

Meer over