ProfielAzovstal-fabriek

Het laatste bolwerk van verzet in Marioepol werd al eens met de grond gelijk gemaakt

In de Azovstal-fabriek in Marioepol verzetten Oekraïense soldaten zich tegen de volledige Russische overname van de stad. Als de fabriek tegen de grond gaat, is dat niet voor het eerst in haar geschiedenis.

Stieven Ramdharie
Beschadigde gebouwen in Marioepol, eind maart, met de Azovstal-fabriek op de achtergrond. Beeld Reuters
Beschadigde gebouwen in Marioepol, eind maart, met de Azovstal-fabriek op de achtergrond.Beeld Reuters

‘De beste van Europa’, zo noemde een trotse directeur Enver Tskitishvili zijn Azovstal-fabriek in maart. De topman reageerde op de website van eigenaar Metinvest geschrokken op beelden waarop zijn enorme staalfabriek in Marioepol, dé trots van de stad, voor het eerst werd geraakt door Russische granaten.

Een maand later moet Tskitishvili toezien hoe Azovstal, het laatste bolwerk van verzet in Marioepol, mogelijk hetzelfde lot ondergaat als de rest van de havenstad: complete vernietiging. ‘We zijn volledig omsingeld’, meldde commandant Serhii Volyna van de 36ste Mariniersbrigade, een van de twee Oekraïense eenheden die zich hebben verschanst in de fabriek, woensdag. ‘De Russen bombarderen ons met zware bommen en vallen aan met artillerie.’

Een fabriekscomplex van circa 10 vierkante kilometer is wereldwijd uitgegroeid tot een symbool van het hardnekkige Oekraïense verzet tegen de Russische invasie. Moskou wil zo snel mogelijk de overwinning uitroepen in Marioepol, na ruim vijftig dagen strijd. Maar de soldaten van Volyna én van het Azov-bataljon, een omstreden nationalistische eenheid, frustreren met hun felle tegenstand de Russische plannen. Woensdag lapten de Oekraïense soldaten opnieuw een Russisch ultimatum om zich over te geven aan hun laars.

De Oekraïense soldaten maken dankbaar gebruik van het uitgebreide ondergrondse netwerk dat tijdens de Tweede Wereldoorlog onder de fabriek werd gebouwd. ‘Een fort’, zo worden de gangen, tunnels en ruimtes genoemd. Hoeveel Oekraïense militairen zich hier verzetten, is onduidelijk. Volgens Volyna worden er ongeveer vijfhonderd soldaten verpleegd, maar over hoeveel soldaten nog vechten zwijgt hij. Volgens het stadsbestuur bevinden ongeveer duizend burgers zich ondergronds.

Dronebeeld van de Azov-staalfabriek in Marioepol op maandag, tijdens luchtaanvallen door Rusland. Beeld ANP / EPA
Dronebeeld van de Azov-staalfabriek in Marioepol op maandag, tijdens luchtaanvallen door Rusland.Beeld ANP / EPA

Met de grond gelijk

Als Azovstal, eigendom van de steenrijke Rinat Achmetov, door de Russen met de grond gelijk wordt gemaakt, zal het niet voor het eerst zijn. De in 1930 opgerichte staalfabriek moest in 1941, tijdens de Duitse bezetting, voor het eerst de productie stopzetten. Toen het Russische leger in 1943 Marioepol bevrijdde, werd de fabriek weer van de grond af herbouwd om de glorietijd van de beginjaren te laten herleven.

Samen met de nabijgelegen ijzer-en staalfabriek Ilyich, samen goed voor zo’n 40 duizend werknemers, groeide Azovstal uit tot een belangrijk onderdeel van de economie van Marioepol en van de zware industrie van Oekraïne. Jaarlijks was Azovstal de laatste jaren goed voor circa vier miljoen ton staal. Zowel de fabriek als miljardair Achmetov kampte na 2014 echter met de negatieve gevolgen van de Russische invasie van de Krim en de oorlog die daarna uitbrak in de Donbas. Arbeiders van Azovstal keerden zich toen tegen de pro-Russische separatisten die aansluiting zochten bij Moskou.

Achmetov, ooit een van de oprichters van de grote pro-Russische Partij van de Regio’s, kan dezer dagen niet genoeg benadrukken dat hij tegen de Russische invasie is. Hij laat via zijn conglomeraat Metinvest voortdurend weten wat hij allemaal doet om het leger en de regering te steunen. De zakenman levert scherfvesten aan het leger, hij geeft vluchtelingen humanitaire hulp en zijn bedrijven produceren tienduizenden ijzeren obstakels om de opmars van Russische tanks in de steden tegen te houden.

‘Ik heb al vaak gezegd en ik herhaal nogmaals dat ons gemeenschappelijk doel een sterk, vreedzaam, onafhankelijk en integraal Oekraïne is’, aldus de miljardair, die vorig jaar door president Zelenski nog werd beschuldigd van het plannen van een pro-Russische coup. ‘Een Oekraïne binnen internationaal erkende grenzen. Iedereen moet zijn best doen om het land te versterken.’

Veilige aftocht

De werknemers van Azovstal, van wie een flink deel heeft moeten vluchten voor het oorlogsgeweld, bekijken met angst en beven wat er overblijft van de staalfabriek. Marinierscommandant Volyna was woensdag bereid de strijd te staken. Hij deed een klemmend beroep op het Westen om te helpen zijn militairen een veilige aftocht te geven. ‘De vijand overtreft ons met tien tegen één’, aldus Volyna op Facebook. ‘Wij doen een beroep op alle wereldleiders om ons te hulp te komen.’

Als Azovstal de oorlog niet overleeft, verzekert topman Tskitishvili, dan zal de fabriek ooit wederom verrijzen in de haven. ‘We komen terug naar de stad’, aldus de directeur. ‘We zullen deze fabriek herbouwen, we zullen haar nieuw leven inblazen. Omdat Marioepol Oekraïne is. Azovstal is Oekraïne.’

Meer over