Het kan gewoon verdomd tegenzitten

Eerst was er het feesten. Liederlijk zuipen, maar al het andere was ook goed. Daar kapte de Duitse Melanie (41) radicaal mee, maar een geregeld leventje werd het nooit. De vader van haar eerste kind pleegde zelfmoord, lang nadat ze hem op straat had geschopt. Een overdosis heroïne. De vaders van haar twee andere kinderen zette ze ook buiten de deur.

FOTO'S

Melanie staat in de Haus-Berge-Strasse in Essen, blikt naar boven, naar de derde verdieping van het pand met de vaalrode gevel, en zegt dan dat ze nog altijd blij is dat het voorbij is. Toen ze hier 20 jaar geleden vertrok, zaten de gaten in de vloer en de wanden. Uitgewoond, ja, zo mocht je het wel noemen. De meubels heeft ze zo uit het raam in de achtertuin gekieperd. Wie weet, liggen ze er nog wel.

Kijk waar ze nu is: moeder van Fee Lena (22; vader: Günter), Annie (19; vader: Duke) en Ilva (9; vader: Mario) en grootmoeder van Amelie (1; moeder: Fee Lena). Nee, een standaard gezinnetje is het niet geworden - ze had dat wel even voor ogen, toen ze hier, in de wijk Altendorf westelijk van het centrum, haar biezen pakte. Maar houd haar niet voor dat het een beetje een rommeltje is geworden. Het heeft zo moeten gaan.

Ze voelt zich op haar gemak, nu. Sterk, op eigen benen. Ze was gymlerares, reed mee op ambulances en geeft nu als freelancer les aan medewerkers van hulpdiensten. Al die stappen en verwikkelingen hebben haar gebracht waar ze nu is, zo ziet ze dat. Haar nieuwe vriend heet Björn.

Was, achteraf gezien, haar boosheid over een gedichtje dan toch een voorbode van een ongewoon vervolg? Ze kent de strofe die een klasgenootje in haar poëziealbum had opgeschreven, uit het hoofd.

So wandle Du auf Rosen

Auf immergrüner Au,

Bis einer kommt in Hosen

Und nimmt Dich dann zur Frau.

Beledigd was ze. Ze wilde helemaal niet over rozen lopen en wachten op de ware. Het beeld van mannetje en vrouwtje bestond in haar wereldje niet - ze was anderhalf, toen haar moeder, secretaresse en feministe tot op het bot, haar vader, vrachtwagenchauffeur, het huis uit schopte.

Ravotten wilde ze, lekker vies worden, ze was een Zappelphilipp, een stuiterbal, een piekeraar ook, die niet snel genoegen nam met een uitleg van twee zinnen, maar telkens verder wilde kijken, voorbij de rand van het bord vol eten. Maar ze kon ook uren wegdromen bij de regendruppels die langs het raam naar beneden schoven. Ilva heeft dat ook, ziet ze, die vindt het ook prettig om alleen te zijn.

Of lag de kiem voor een bestaan buiten de rails toch in de Apo, in de wijk Frohnhausen, waar vroeger de mijnwerkers en de arbeiders van de Krupp-staalfabrieken woonden? Daar, in het jeugdcentrum van de Evangelische Apostelkerk, kwamen de freaks, de punks, de metalheads, de hippies.

Daar draaiden ze Led Zeppelin en Deep Purple, rockiconen van de vorige decennia. Daar was ook Horst, de graatmagere jeugdwerker met de lange grijze haren die alles best vond. Drinken, roken, kiffen (blowen).

Melanie was 13 toen ze haar haren afschoor, 14 toen ze hippie werd en 16 toen ze van heavy metal ging houden en het huis uitging. Van de buitenkant een sterke en zelfbewuste tiener, zegt ze nu, van binnen een angstige en onzekere puber.

Het was in die tijd, dat fotograaf Andreas Weinand feesten van jongeren uit Frohnhausen ging bijwonen. De eerste keer was in een tuin en het voelde alsof hij zijn eigen jeugd binnenstapte. De puberale verveling, maar ook de omnipotentie: wij weten hoe het zit. De maatschappij deugt niet, het burgerlijk bestaan is verwerpelijk en er is geen toekomst. Wij zijn tegen alles. Anarchistisch was een etiket dat de buitenwacht erop plakte. Zelf dachten ze niet eens na over politiek. Dat was ze scheissegal.

Wat overbleef: Party machen. Altijd, overal. Liederlijk zuipen, Krombacher Pils bij voorkeur, maar al het andere was ook goed, blowen, een paddootje soms, misschien ook zwaarder spul, de fotograaf heeft het nooit gezien in de drie jaren dat hij een groep van 15 volgde. Af en toe had hij moeite louter waarnemer te zijn. Dan voelde hij, destijds jonge dertiger, zich toch verplicht om te vragen of het niet wat minder kon, dat gezuip.

Melanie uit het vaalrode huis in Altendorf was een van hen. En wie een huis had, telde mee. Öhner, altijd met pet op de lange zwarte haren, had een huis. Onweerstaanbaar grappig, vond ze hem. Ze kwam hem laatst nog tegen op het station. Hij liep in het uniform van beveiligingsbeambte.

Gero, metalpunker, had ook een huis. En Martina was een spilfiguur. Mooie Martina, met haar chique kleding - ze werkte op een drukkerij en was een van de weinigen met een baan.

En dan was Günter er. Een blonde, stille en verlegen jongen die zich ophield in de periferie van de feestjes. Ze konden het goed vinden met elkaar. Wat hen bond? Het moet onzekerheid zijn geweest, eenzaamheid. Maar zo dacht ze er toen niet over. Hij had iets mysterieus. Ze had striemen op zijn rug gezien, ze had het idee dat zijn vader hem mishandelde. Misschien was het wel medelijden geweest.

De ontdekking dat ze zwanger van hem was, kwam als een schok. Hoe vaak hadden ze met elkaar geslapen? Eén keer? Twee keer? Twee jaar eerder had ze een abortus gehad. De feministen in haar omgeving hadden gezegd: zo'n vrucht, die leeft nog niet. Deze keer besloot ze zich niks aan te trekken van anderen.

Ze was kapot geweest van de ingreep. Nu wilde ze zelf beslissen, zich niks laten aanpraten. Ze besloot verantwoordelijkheid te nemen. Van de ene op de andere dag stopte ze met drinken, met roken, met kiffen en de feestjes. Dag Öhner, dag Gero, dag mooie Martina, met je superchique outfit en zware opmaak.

Günter wist niet wat hij ermee aan moest. Een kind? Hij? Ze hebben het geprobeerd, oh ja, ze hebben het geprobeerd, hoewel ze beiden wisten dat de liefde ontbrak en dat ze niet bij elkaar pasten. Ze zijn in een appartementje getrokken, op de vijfde verdieping van een portiekflat.

Het werd niks. Günter was apathisch, thuis. Ze voelde dat hij moeite had met Fee Lena. Bang iets fout te doen. Het was slopender in huis met hem, dan zonder hem. Ergernis, bezorgdheid, frustratie. Zie je deze foto? Ze omhelzen elkaar, Günter heeft de baby vast. Maar zo waren ze niet, met z'n drieën. Kijk goed, hij houdt de baby een beetje van zich af. Alsof hij afstand bewaart, zo voelt het. Het is een schurende foto, vindt ze. Uiteindelijk was het geen rare stap, om hem buiten de deur te zetten. Zo had haar moeder het toch ook met haar vader gedaan?

Als ze Günter naderhand sprak, een toevallige ontmoeting in het park, zei hij altijd nog dat het hem speet, dat het jammer was dat het niet gelukt was. Toen Fee Lena 6 jaar was, hoorde Melanie dat Günter zelfmoord had gepleegd.

Thuis, in een appartement om de hoek bij de Apo, het jeugdhonk. Een overdosis heroïne. Het kon niet anders dan gepland zijn, Günter was geen junkie. De kerk had nog vol gezeten, met de Partymachervan toen.

Of dat milieu bepalend is geweest voor het vervolg, vindt ze moeilijk in te schatten. Er is zoveel gebeurd, nadien. Wat ze geleerd heeft, is nooit een ander te veroordelen om wat hij is geworden. Het kan gewoon verdomd tegenzitten. Je hebt niet alles in de hand.

Ze had die dagen rond Günters begrafenis al een nieuwe levensfase achter de rug. Fee Lena was nog maar 10 maanden, toen ze echt, heel erg echt verliefd werd en zeker wist dat het van beide kanten kwam. Duke was Jamaicaan, hij sprak Duits, hij was diskjockey geweest in Zwitserland. Zij was op vakantie in Port Antonio, aan de noordkust van het eiland. Ze liepen elkaar tegen het lijf op weg naar een concert van Burning Spear.

Wat hij deed? Tja, wat doet een Jamaicaan? Hij verfde zijn huis, hij had een lapje grond, hij rommelde met auto's. En er waren vrouwen, altijd vrouwen. Ze kwamen langs, ze schreven brieven, ze belden op.

Vlak voordat Annie kwam, wist ze het ineens zeker: ook met Duke wordt het nooit wat. Als hij in Essen verbleef, vertrok hij zomaar ineens naar vriendinnen elders in Europa. Midden in de nacht, met veel drama en theater, heeft ze hem buiten de deur gezet.

Mario was een man die een cursus eerste hulp gaf en ze viel als een blok voor zijn spiritualiteit. Maar toen Ilva zich aangekondigde, was ze wanhopig. Twee opgroeiende dochters, een opleiding, ze kon het niet opbrengen. Maar Mario vond het prachtig. Ik ben er toch?

Het betekende het begin van de volgende verwijdering. Hij stortte zich vol overgave op zijn dochter. Ilva mocht alles. Buikpijn? Blijf maar lekker thuis. Heb je huiswerk? Laten we eerst naar de dierentuin gaan. Hij dreef weg. Van fysiek contact was geen sprake meer. Een vraag van Annie gaf de doorslag voor de scheiding: waarom kussen jullie elkaar nooit?

Vervolgens belandde ze in de jongste onvoorziene status. Ze had haar oudste dochters permanent gewaarschuwd: zwanger op je 19de of 20ste: waag het niet! Wáág het niet! Tot Fee Lena belde met de mededeling, een beetje timide. Ze voelde dat haar dochter wilde dat zij zou beslissen. Dat nooit. Ik zal er voor je zijn, altijd, maar het is aan jou te bepalen hoe je verder wilt. Nu Amelie er is, ervaart ze een diep, heel diep gevoel. Ze is niet van haar, maar ze is zo dichtbij. Oma's herkennen dat van elkaar.

Nee, ze gelooft niet in een traditioneel gezin als het na te streven ideaal. Natuurlijk, je knokt tot het uiterste voor je kinderen, maar er is een beetje geluk nodig om te voorkomen dat ze op de glijbaan naar de marge belanden en soms moet je hulp van buitenaf inroepen - je kunt het niet altijd alleen.

Vrienden die bereid zijn je in voor- en tegenspoed te steunen zijn belangrijker. Het is zelfs gevaarlijk een gezin louter voor de vorm in stand te houden, vindt ze. Kinderen merken dat. Hun waarneming raakt verwrongen. Ze zien iets wat er niet is.

Onlangs vertelde Fee Lena dat ze niet verder wil met haar partner. Hij werkt haar op de zenuwen. Een vergoelijkende glimlach breekt even door op het gelaat van Melanie: kinderen doen toch vaak wat hun ouders ook hebben gedaan.

undefined

Meer over