Vier vragenCoronaziekenhuizen

Het kabinet wil speciale covidziekenhuizen openen. Wat zijn de voordelen en waarom nu pas?

Nog deze winter wil het kabinet gaan experimenteren met aparte coronaziekenhuizen. Door de zorg voor coronapatiënten samen te brengen, hoopt het andere ziekenhuizen te ontzien.

Pepijn de Lange
Verplegend personeel op de ic-afdeling van het Maastricht UMC. Speciale covidziekenhuizen zouden de reguliere ziekenhuizen kunnen ontlasten. Beeld ANP
Verplegend personeel op de ic-afdeling van het Maastricht UMC. Speciale covidziekenhuizen zouden de reguliere ziekenhuizen kunnen ontlasten.Beeld ANP

Hoe gaan de coronaziekenhuizen eruitzien?

Een flinke intensivecareafdeling is vanzelfsprekend cruciaal. Om andere ziekenhuizen werkelijk te ontlasten, moeten zeker een paar honderd ic-patiënten kunnen worden opgevangen. Maar ook voor patiënten van de verpleegafdeling zou in de speciale coronaziekenhuizen ruimte moeten komen.

In de tweede helft van deze winter wil demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid als experiment ‘een, twee of drie’ plekken voor gecentraliseerde coronazorg hebben, zei hij woensdagavond in de Tweede Kamer. In allerijl een compleet nieuw ziekenhuis bouwen, kost waarschijnlijk te veel geld en tijd.

‘Je kunt ook een covidziekenhuis in een ziekenhuis oprichten’, oppert Armand Girbes, hoogleraar ic-geneeskunde en hoofd van de ic in het Amsterdam UMC, die recentelijk met het ministerie gesprekken voerde over dit onderwerp. ‘Dan maak je gebruik van de infrastructuur die er al is.’

Ook buiten het ziekenhuis is er heel wat te regelen. Zo moet het extra personeel in de buurt kunnen overnachten. ‘Stel dat zo’n ziekenhuis in Den Haag zou komen, dan moet je verpleegkundigen uit Utrecht die daar komen werken ergens onder kunnen brengen’, aldus Girbes.

Wat zijn de voordelen van zo’n centraal coronaziekenhuis?

De essentie is efficiëntie. Om de druk op de zorg eerlijk te verdelen, worden patiënten nu van het ene naar het andere ziekenhuis gebracht. Deze week werden honderd patiënten naar een andere regio en acht naar Duitsland verplaatst, aldus het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Als de coronazorg geconcentreerd wordt, hoeven patiënten minder vaak vervoerd te worden – fijner voor patiënt én voor familie. Daarnaast is er de hoop dat andere ziekenhuizen weer meer aan reguliere zorg toekomen.

Bij grotere patiëntenaantallen kunnen artsen en verpleegkundigen daarnaast ‘taakgericht’ werken: de ene verpleegkundige wast alle patiënten, de andere geeft hun medicijnen, weer een ander brengt de infusen in. Sommige van die taken kunnen bovendien uitgevoerd worden door studenten, zorghulpen of verpleegkundigen van buiten de ic. Dat taakgericht werken strookt volgens Girbes niet met de standaardwerkwijze en beroepseer van een verpleegkundige, maar het kan als tijdelijke noodoplossing. ‘Verder is het veel handiger om op één plek twintig patiënten te hebben, dan op vijf plaatsen vier’, zegt Girbes. ‘Daar hoef je geen wiskunde voor gehad te hebben.’

Wordt in het buitenland al coronazorg gecentraliseerd?

In Madrid werd al kort na het uitbreken van de coronapandemie in minder dan een etmaal een noodziekenhuis uit de grond gestampt. Of beter gezegd: een enorme hal met bedden. Vorig najaar, toen de tweede coronagolf zich aandiende, bouwde de stad een verbeterde variant. Ook onder meer Duitsland, Israël en India hebben ervaring met het concentreren van de zorg voor coronapatiënten.

Girbes heeft de man die het Madrileense ziekenhuis coördineert via de telefoon gesproken. ‘Hij zegt dat het een groot succes was. Veel ziekenhuizen konden zij daardoor ontlasten. Ook de voorzitter van de Indiase vereniging van intensive cares zag het concentreren als een voordeel.’

Waarom kiest Nederland nu pas voor speciale coronaziekenhuizen?

Dat was vooral een geldkwestie, zegt Girbes. Al vlak na het uitbreken van de pandemie hield hij een pleidooi voor gecentraliseerde coronazorg. ‘Ziekenhuisbestuurders zeiden toen: wat zijn de consequenties voor de financiering van onze intensive care?’ Ook in Spanje waren de financiën een kwestie: de 100 miljoen euro die het speciale ziekenhuis in Madrid kostte, had volgens critici beter aan bestaande ziekenhuizen besteed kunnen worden.

Tijdens het coronadebat zei De Jonge dat hij eerder vreesde dat reguliere ziekenhuizen juist de dupe zouden worden van het centraliseren van de coronazorg. Daarvoor moest immers personeel gezocht worden. ‘En wie gaan die vacatures vullen? Dat zijn natuurlijk de mensen uit de ziekenhuizen in dezelfde regio.’ Om te onderzoeken of die angst reëel is, wil hij zich aan dit experiment wagen.

Coronaziekenhuizen zijn in ieder geval niet dé uitweg uit de coronacrisis, benadrukt Girbes. ‘We moeten blijven werken aan de capaciteitsvergroting van de ic’s in Nederland’, zegt hij. ‘Speciale covidziekenhuizen kunnen daar wel onderdeel van zijn.’ Toch had Girbes graag gezien dat de coronazorg eerder gecentraliseerd was. Met de huidige druk is het nu eigenlijk ‘niet het beste moment’ om de organisatie om te gooien, zegt Girbes. ‘Maar beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Hoe vroeger je ermee begint, hoe beter het is.’