analyse

Het kabinet probeert een opstand te voorkomen, dus gaat Nederland weer (een beetje) open

Met winkelen op afspraak, versoepelingen voor de sportsector en de kappers en het heropenen van het mbo en hoger onderwijs hoopt het kabinet de groeiende onrust over de harde lockdown te beteugelen. Of dat genoeg zal zijn? ‘Ik vrees dat er veel kikkers zullen zijn die we niet in de kuip kunnen houden.’

Avinash Bhikhie
Sportscholen mogen binnenkort weer open, horeca, bioscopen en theaters blijven dicht.  Beeld Ramon van Flymen / ANP
Sportscholen mogen binnenkort weer open, horeca, bioscopen en theaters blijven dicht.Beeld Ramon van Flymen / ANP

Premier Mark Rutte en OMT-chef Jaap van Dissel overlegden donderdag in het Catshuis, voor het eerst met de nieuwe coronaminister Ernst Kuipers en de nieuwe onderwijsminister Robbert Dijkgraaf. Bronnen rond het kabinet spreken van misschien wel de lastigste beslissing waar de beleidsmakers in de coronacrisis voor hebben gestaan: hoelang kan het kabinet nog offers vragen van het land nu de torenhoge besmettingscijfers niet lijken te leiden tot een overbelasting van de zorg?

Nederland ging op 19 december op slot, omdat het te laat begon met boosteren, de deltavariant nog oprukte en er nog veel onduidelijk was over de nieuwe omikronmutatie. Een maand later zit in West-Europa alleen Nederland in een lockdown. Het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Frankrijk zijn open, net als de buurlanden België en Duitsland, die Nederlandse dagjesmensen de afgelopen weken met open armen ontvingen.

Burgerlijke ongehoorzaamheid

Een deel van de winkeliers en horecaondernemers dreigt zaterdag hoe dan ook de deuren te openen. Enkele winkels in Sittard deden dat al. Een groeiend aantal gemeenten en provincies schaarde zich achter de oproep van ondernemers, de sportsector en het onderwijs om een deel van de maatregelen op te heffen. Met steeds meer lokale overheden die begrip tonen voor de zorgen van de winkeliers en de horecaondernemers, is het de vraag wat zij gaan doen als zaterdag burgerlijke ongehoorzaamheid de kop opsteekt.

De kans daarop is niet gering. Want met het winkelen op afspraak komt het kabinet de winkeliers voor een deel tegemoet, maar de horeca, musea, theaters en bioscopen moeten de deuren gesloten houden. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) verwacht dat veel zaken zaterdag gewoon opengaan. ‘Winkels kunnen op afspraak klanten ontvangen. Bij ons bestaat dat ook en heet het reserveren, wat een op een veilig in te voeren is’, zegt KHN-voorzitter Robèr Willemsen. ‘Ik vrees dat er veel kikkers zullen zijn die we niet in de kuip kunnen houden.’

Ook musea, theaters en bioscopen willen weer open. ‘Als commerciële doorstroomlocaties zoals de Bijenkorf heropenen, gaan we ervan uit dat musea als culturele doorstroomlocaties ook de deuren kunnen openen,’ zegt de Museumvereniging. ‘Theaters en bioscopen hebben de afgelopen twee jaar laten zien een van de veiligste plekken te zijn om uit te gaan’, aldus voorzitter van de bioscoopbranche Boris van der Ham. Hij roept de nieuwe D66-staatssecretaris van Cultuur Gunay Uslu op voor de sector te vechten en ‘te laten zien wat ze waard is’.

‘Cruciaal moment’

Vooralsnog is het kabinet niet geneigd om daaraan tegemoet te komen. Het is nog niet gerust op de situatie in de ziekenhuizen. Terwijl de omikronvariant een milder ziektebeeld lijkt te geven, wordt besmettingsrecord na besmettingsrecord verbroken. De verwachting is dat de piek nog komt. En door het te snel loslaten van maatregelen zouden in korte tijd te veel mensen ziek kunnen worden, met als mogelijk gevolg dat een groot deel van Nederland in quarantaine moet. Het ziekteverzuim bij cruciale beroepen in de zorg, de supermarkten en bij vuilnisophaal zou tot grote maatschappelijke ontwrichting kunnen leiden.

In die wetenschap geeft Kuipers vrijdagavond zijn eerste persconferentie aan de zijde van premier Rutte. En dat terwijl het vertrouwen in het coronabeleid zich sinds vorige maand op een dieptepunt bevindt. Slechts 16 procent is tevreden over de coronakoers. Een direct betrokkene omschreef de situatie donderdag als een ‘cruciaal moment’. Zaterdag wordt duidelijk of het kabinet de dreigende opstand heeft weten te beteugelen.

Meer over