Nieuws

Het kabinet heeft in één keer ook weer veel van het herwonnen vertrouwen verspeeld

Hoe heeft het demissionair kabinet de voorsprong die Nederland had opgebouwd in de strijd tussen de vaccinaties en het virus zo snel kunnen vergooien? In de eerste week van het zomerreces komt de Tweede Kamer woensdag alweer terug voor opheldering. Zullen de excuses van demissionair premier Rutte en minister De Jonge voldoende blijken?

Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid voor aanvang van de coronapersconferentie waarin enkele versoepelingen werden teruggedraaid. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid voor aanvang van de coronapersconferentie waarin enkele versoepelingen werden teruggedraaid.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het reproductiegetal ligt boven de 2, maar liefst 38,8 procent van de besmettingen is te herleiden tot de opening van de nachthoreca, met als gevolg dat de besmettingsgolf onder jongeren in het zwartste scenario kan leiden tot zeshonderd coronapatiënten op de ic’s. Dat bleek dinsdag uit een update van het RIVM.

‘Genant’, noemt Maarten Hijink (SP) de cijfers en het handelen van het kabinet. ‘Rutte en De Jonge moeten erkennen dat ze heel grote strategische fouten hebben gemaakt.’ Attje Kuiken (PvdA): ‘Het kabinet heeft de resultaten van de maandenlange lockdown in twee weekenden vergooid.’ Jan Paternotte (D66) concludeert: ‘Een enorme misrekening.’

Opnieuw staat het kabinet tegenover de Kamer met de vraag of het, net als vorig jaar, te snel en te onzorgvuldig heeft versoepeld. In hun persconferentie afgelopen vrijdag deden Rutte en De Jonge er alles aan om vooral niet te hoeven terugblikken op welke fouten er zijn gemaakt.

Is de besmettelijkheid van de deltavariant onderschat? ‘Dat kun je nu niet zeggen’, zei Rutte. Zijn er inschattingsfouten gemaakt bij de verstrekking van coronatoegangsbewijzen? ‘Nee’, was het antwoord van De Jonge. Het demissionair kabinet weigerde kritisch naar zichzelf te kijken, hoopte dat de kritiek in het weekend zou gaan liggen, maar zag de onvrede alleen maar groeien. Maandag volgden alsnog excuses, voor de persconferentie zelf en voor het verkeerd inschatten van het effect van de versoepelingen. Rutte: ‘Wat toen verantwoord leek, is een inschattingsfout gebleken.’

Bij de aankondiging van de versoepelingen op 19 juni stond Nederland er ook aanzienlijk beter voor. De besmettingen waren gedaald, het vaccineren kwam op stoom. Versoepelingen waren logisch. Alles mocht weer, maar dan op anderhalve meter afstand. Ook de Tweede Kamer steunde het versoepelingspakket, zullen Rutte en De Jonge woensdag benadrukken. Maar met dat argument kunnen Rutte en De Jonge niet wegkomen, klinkt de waarschuwing uit diverse fracties: ja, een meerderheid van de Kamer ging akkoord, maar het demissionair kabinet is verantwoordelijk voor de uitvoering.

De lijst aan klachten die de bewindslieden vandaag voor de voeten wordt geworpen, is lang: Testen voor toegang functioneerde niet, de toegangsbewijzen waren tegen het advies in niet 24 maar 40 uur geldig en bij toegang na vaccinatie is geen rekening gehouden met de twee weken die het lichaam nodig heeft voor de opbouw van voldoende antistoffen. Ook is geen werk gemaakt van deugdelijke ventilatie in binnenruimten, werd de besmettelijkheid van de deltavariant onderschat en is er geen rekening gehouden met inhaalgedrag van het uitgaanspubliek.

Hoewel excuses zijn gemaakt, is dat voor een deel van de Kamer niet voldoende. Zijn de maatregelen die nu halsoverkop zijn genomen wél voldoende? Regeringspartij D66 wil dat het kabinet thuiswerken waar dat kan weer verplicht stelt. Ook moet er meer aandacht zijn voor ventilatie, zoals het OMT aanraadt.

PvdA’er Kuiken vraagt zich of in de modellen waar het kabinet het beleid op baseert wel rekening moet worden gehouden met gedrag en of de mondkapjes op sommige plekken moeten terugkeren. SP’er Hijink heeft dezelfde vragen, maar denkt niet dat Rutte en De Jonge makkelijk extra maatregelen kunnen afdwingen. ‘De Jonge kwam met de slogan ‘Dansen met Janssen’ en Grapperhaus verzon een afscheidsliedje voor het mondkapje. Als het kabinet een sfeer creëert van alle remmen los, dan is het heel moeilijk om de geest weer in de fles te krijgen.’

Wat dat betreft heeft het kabinet niet alleen de voorsprong op het virus verspeeld, maar ook het herwonnen vertrouwen in het coronabeleid als gevolg van de vaccinatiecampagne die lekker liep. De verwachting is dat met name De Jonge zich zal moeten verantwoorden en een motie van wantrouwen kan verwachten, hoewel een meerderheid zich waarschijnlijk niet daarachter zal scharen.

Meer over