Het is weer 1999 bij de brug in Mitrovica

Voor vijftien Servische kerken in Kosovo kwam KFOR te laat. Radicale Albanese jongeren staken de gebouwen in brand. Inmiddels heeft de troepenmacht de orde hersteld....

Voor vijftien Servische religieuze monumenten kwam de bescherming van de internationale troepenmacht KFOR in Kosovo te laat. Tijdens een halve week van hevige onrust kon KFOR vaak niet anders dan nonnen en priesters in allerijl evacueren voor radicale Albanese jongeren hun behuizingin vuur en vlam zetten.

Vijf dagen na het begin van de onrust lijkt de internationale troepenmacht zijn zelfvertrouwen te hebben herwonnen. Het legergroen van het drastisch versterkte KFOR is in het ruige Kosovaarse heuvellandschap opzichtig aanwezig. Langs alle kruispunten van hoofdwegen staan hordes tanks en jeeps. Italiaanse carabinieri rijden langs in colonnes waaraan geen eind lijkt te komen.

Op de weg van de Kosovaarse hoofdstad Pristina naar de etnisch gedeelde stad Mitrovica, waar woensdag de geweldsexplosie begon, is een lange reeks controleposten ingericht. Franse en Zweedse posten kunnen nog worden gepasseerd. Maar als ver weg in de golvende weilanden barricades met daarop de sterren en strepen van de Verenigde Staten opdoemen, komt het verkeer echt tot stilstand.

Sergeant Clark uit Minnesota snor, brilletje, blonde lokken vanonder de helm laat over het doel van de controles geen twijfel bestaan: 'We willen niet dat het in Mitrovica te druk wordt. We onderwerpen iedere auto aan een controle van twintig minuten.'

Een sluiproute biedt uitkomst. Telkens weer is langs de weg te zien hoe posters van de VN en de EU met verzoenende leuzen 'In Kosovo is plaats voor iedereen' met harde hand zijn weggescheurd. 'Het is een gefrustreerde minderheid van een paar procent die hiervoor verantwoordelijk is', zegt chauffeur Hasan bruine snor, droevige ogen. 'Maar wij gaan hier allemaal de prijs voor betalen.'

De slingerweg voert langs talloze kleine dorpjes waarvan een gedeelte van de huizen is uitgerookt. Hasan maakt bij alle verwoestingen een onderscheid tussen 'oud' en 'nieuw'. 'Oud' is wat in de oorlogsjaren 1998-'99 afbrandde. 'Nieuw' is wat woensdag, donderdag en vrijdag in de fik ging.

Tot die laatste categorie behoort de orthodoxe kerk van Mitrovica, die meteen bij binnenkomst in de verdeelde stad een onthutsende aanblik biedt. Slechts een zwartgeblakerd geraamte staat overeind. Veel stenen van Servische graven op het omringende kerkhof zijn kapotgeslagen.

De Albanese Valdete Idrizi, hoofd van de door het IKV in het leven geroepen organisatie Community Building Mitrovica, is geemotioneerd: de kerk was waarschijnlijk de laatste die de afgelopen dagen is afgebrand. 'We hadden donderdagochtend nog een petitie opgesteld waarin we namens de burgers van Mitrovica opriepen de kerk te sparen. Maar in de middag is hij toch door jongens van zestien en zeventien bestormd', zegt Idrizi. Waar waren de jongens van KFOR? 'Die waren helemaal overweldigd.'

Dinsdag was nog een normale dag geweest in Mitrovica. Haar Servische collega's waren gewoon vanaf de noordoever van de rivier de Ibar naar het gebouw van Community Building gekomen, middenin de 'vertrouwenszone' op de Albanese zuidoever. Een dag later beschoten menigtes aan beide kanten van de rivier elkaar. De Servi in het gebouw moesten met gepantserde KFOR voertuigen naar huis worden vervoerd.

Idrizi: 'Ik ben vreselijk aangeslagen. We hebben jaren alles gedaan om het vertrouwen te herstellen. Sinds een paar maanden hadden we een gemengd kantoor. Mijn Servische collega's durfden gewoon over de brug te lopen. Nu is het of al die inspanningen voor niets zijn geweest.'

Haar Servische collega's heeft ze sinds woensdag alleen nog gesproken per telefoon. Voor de brug over de Ibar staat thans een schier eindeloze reeks KFORvoertuigen. Achter een stevige barricade houdt de Belgische KFOR-soldaat Stijn de wacht. 'Sinds woensdag is niemand de brug meer over geweest', zegt hij. 'Het is alsof ge terug bent in 1999.'

Meer over