Het is tijd voor een bank die het anders doet

'Ha kerel, een lage eenmaands- en een hoge driemaands-Libor alsjeblieft! Niet doorvertellen aan collega-derivatenhandelaar X hoor, hahahaaaaa!

'Ok makker, zal mijn best doen. Ik lijk je Libor-hoer wel!

'Gewoon wat vriendelijke aanmoediging, da's alles. Ik waardeer je hulp!'

'Geen zorgen, makker. Ik help graag.'

e brave hendrik onder de Nederlandse grootbanken is dinsdag spectaculair ontmaskerd als witteboordencrimineel. Dertig werknemers van de Rabobank hebben minstens zes jaar lang volop twee van de belangrijkste rentetarieven ter wereld gemanipuleerd: de Libor- en Euribor-rente. De Coöperatieve Centrale Raiffeissen-Boerenleenbank is daarmee volop medeplichtig aan de internationale rentefraude, waarvoor eerder RBS, Barclays en UBS torenhoge boetes kregen opgelegd.

De bank die altijd expliciet prat gaat op zijn degelijke en nuchtere imago ('Het is tijd voor een bank die het anders doet, het is tijd voor de Rabobank'), heeft de door prestatiebonussen gedreven macho zakenbankcultuur niet buiten de deur weten houden. Uit de gisteren gepubliceerde onderzoeksrapporten van De Nederlandsche Bank (DNB) en de Britse toezichthouder FCA blijkt dat het interne toezicht van de Rabobank op alle fronten faalde. Duidelijke signalen over mogelijke belangenverstrengeling en integriteitsschendingen werden door de leidinggevenden van de bank jarenlang genegeerd.

Bestuursvoorzitter Piet Moerland (64), die volgend jaar met pensioen zou gaan, trad dinsdag naar aanleiding van de onderzoeksconclusies per direct af. Hij wordt tijdelijk vervangen door Rabobank-commissaris Rinus Minderhoud (67) totdat er een definitieve opvolger is gevonden.

Rabobank moet als vierde in de rij aangeklaagde boosdoeners omgerekend 774 miljoen euro (ruim 1 miljard dollar) leergeld betalen. Het is de op een na hoogste boete die tot nu toe aan de betrapte Libor-banken is uitgedeeld. De boete is onderdeel van een schikking met vier toezichthouders, plus de Nederlandse en Amerikaanse justitie. Alleen UBS kreeg met 1,5 miljard dollar een hogere boete.

Er lopen nog onderzoeken tegen andere leden van het Libor-bankenpanel, waaronder Deutsche Bank.

Directeur Tracey McDermott van de Britse toezichthouder FCA zei: 'Het wangedrag van de Rabobank is een van de ernstigste gevallen die we in het Libor-onderzoek zijn tegengekomen. Effectenhandelaren en medewerkers die de rentetarieven doorgaven gebruikten het Libor-systeem om geld te verdienen, waarbij ze geen enkel respect toonden voor integriteit.'

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem sprak gisteren van 'schaamteloze fraude, die opnieuw het vertrouwen in de financiële sector schaadt'. Een Rabobank-woordvoerder noemde de boete van ruim 1 miljard dollar 'passend'.

De onderzoekers baseren zich op honderden belastende e-mails van de frauderende Rabobank-werknemers. De dertig schuldigen werkten op het hoofdkantoor in Utrecht en bij filialen in Londen, New York, Hongkong en Tokio als derivatenhandelaar, manager of 'submitter' - dat is een bankmedewerker die dagelijks de Libor- en Euribor-tarieven doorgeeft aan het financiële persbureau dat mede op basis van deze opgaven het gemiddelde rentetarief vaststelt.

Uit de e-mailwisselingen blijkt zonneklaar dat het manipuleren van de rentetarieven voor eigen gewin routine was geworden bij de Rabobank. Deze manipulaties zijn uiterlijk in 2005 begonnen. Mogelijk al eerder, maar dat is niet onderzocht. Ze hielden pas op in maart 2011, lang nadat de Amerikaanse toezichthouder CFTC een onderzoek was begonnen naar de Libor-fraude.

Al in 2008 bracht de Bank of International Settlements (BIS) een rapport uit waarin banken expliciet werden gewezen op het risico van belangenconflicten bij de vaststelling van de Libor- en Euribor-tarieven. Banken waarbij de ene afdeling deze tarieven bepaalt en de andere afdeling speculeert op rentedalingen of -stijgingen, kunnen profiteren door de rente te manipuleren.

Datzelfde jaar besteedde onder andere The Wall Street Journal aandacht aan dit integriteitsvraagstuk. DNB, de CFTC en de FCA rekenen het de Rabobank bijzonder zwaar aan dat de bank naar aanleiding van deze waarschuwingen geen enkele actie ondernam. Het Libor- en Euribor-systeem maakte geen deel uit van de interne risicoanalyses. De bedrijfsleiding zat jarenlang te slapen, terwijl de aanwijzingen dat er iets niet in de haak was zich opstapelden.

Bij de Rabobank waren de derivatenhandelaar die belang had bij een bepaalde Libor-rente en de medewerker die dat tarief bepaalde soms één en dezelfde persoon. Dit tot ontsteltenis van de toezichthouders.

Er is geen bewijs dat de raad van bestuur van de Rabobank op de hoogte was van de Libor-fraude. De verdenkingen beperken zich tot de genoemde dertig medewerkers. Van hen zijn er vijf ontslagen en elf uit zichzelf vertrokken.

Door

'Goedemorgen, kapitein... ik geef vandaag weer een obsceen hoog maandstarief door. Ter info: mogelijk 38'

'O jee, mijn arme klanten.... Hehehe! Dus we gaan vandaag de Libor weer even handmatig bijsturen!!!

pagina 4-5

undefined

Meer over