Het is nu Rutte en Samsom tegen de rest

Het nieuwe politieke krachtenveld in Den Haag werd dinsdag meteen duidelijk tijdens het debat over het Herfstakkoord. VVD en PvdA trekken samen op alsof zij al regeren.

VAN ONZE VERSLAGGEVERS ROBERT GIEBELS en JAN HOEDEMAN

DEN HAAG - Drie weken geleden nog maar stonden alle politieke leiders tegenover elkaar in de verkiezingsstrijd. Nu, na één week formeren én een Herfstakkoord, is duidelijk hoezeer de verhoudingen op het Binnenhof door de verkiezingsuitslag op z'n kop zijn gezet. Dat werd zichtbaar in het debat dat de Kamer dinsdag voerde over het Herfstakkoord. VVD en PvdA verdedigden hun plannen voor 2013 alsof zij al samen regeren. De verdeelde oppositie liep te hoop, maar kreeg geen grip op de aanstaande coalitiepartners. Het is een voorschot op de te verwachten situatie voor de komende jaren.

De Kamer riep de informateurs Henk Kamp en Wouter Bos ter verantwoording over het akkoord dat VVD en PvdA maandag aan de vooravond van de Algemene Financiële Beschouwingen presenteerden. Vanuit de Kamerbankjes namen VVD-leider Mark Rutte en PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom de verdediging op zich. Daarbij werden twee nieuwe duidelijke patronen zichtbaar.

Eén: premier Rutte opereert anders nu hij opeens een gewone Kamermeerderheid achter zich weet. Hij hoeft niet meer met iedereen rekening te houden, zoals in de jaren van zijn minderheidskabinet, toen hij zich in de Kamer vaak zeer deemoedig en bescheiden opstelde. Rutte reageerde nu fel op aanvallen van PVV-leider Wilders. Maar ook D66-leider Pechtold kreeg tot zijn verbazing plots te horen dat hij in de Kamer als een 'volkstribuun' opereert.

PvdA-leider Samsom sloot zich aan bij Ruttes stijl en liet blijken dat hij van plan is de harde kritiek van met name SP en GroenLinks voorlopig van zich te laten afglijden. Met zijn bekentenis dat hij zijn verkiezingsprogramma in de onderhandelingen met Rutte al 'na vijf minuten terzijde had geschoven', maakte hij duidelijk dat het hem nu om regeren te doen is, niet om eensgezindheid in het linkse kamp.

Twee: de nieuwe coalitie zal voortdurend van drie kanten onder vuur worden genomen. Van rechts door PVV-leider Wilders, die dinsdag al zijn pijlen richtte op zijn oude bondgenoot Rutte. 'Een PvdA'er in een net maatpak', aldus Wilders. Hij somde tien belastingverhogingen op waaronder Rutte zijn handtekening heeft gezet, ondanks de verkiezingsbelofte dat hij lastenverlichting wil. 'Nog geen drie weken na de verkiezingen heeft de haan al drie keer gekraaid.'

Van links komen Roemer (SP), Sap (GroenLinks) en Thieme (PvdD) die Samsom verwijten dat het niet sociaal genoeg is en zeker niet groen genoeg. Roemer toonde zich verbijsterd over het feit dat Samsom heeft ingestemd met de door Rutte gewenste begrotingsdiscipline: het tekort blijft in 2013 op 2,7 procent van het bbp - ruim voldoende voor Brussel. 'Hoe kun je in vredesnaam op zo'n fundamenteel punt zo snel van het ene uiterste compleet doorslaan naar het neoliberale andere uiterste?', aldus Roemer.

Samen met Pechtold(D66) en Sap herinnerde hij Samsom er meermalen aan dat die in april niet aan het Lenteakkoord wilde meewerken, omdat dat volledig was gericht op het halen van de Europese 3-procentseis. 'Dat Brusselse dictaat zou volgens de PvdA de economie alleen maar schaden. 'En wat zien we nu?', haakte Sap in, 'geen investeringen, geen banen, maar wel onder de 3 procent. Wie snapt de prioriteiten van de PvdA nog?'

Vanuit het midden opereren Buma (CDA) en Pechtold, die hun aandacht beurtelings op beide coalitiepartners richten. Pechtold verweet Samsom dat die zich beweegt 'over een boulevard van gebroken beloften'. Buma somde de elementen van het Lenteakkoord op waar VVD en PvdA zich nu impliciet achter hebben geschaard door ze onaangeroerd te laten. 'Neem het eigen risico tot 350 euro in de zorg, waartegen de Partij van de Arbeid zich zeer heeft verzet', aldus Buma. 'En', wilde Buma ook nog van Samsom weten, 'komt er nog een compensatie in 2013 voor die verhoging van de btw, zoals toegezegd door de PvdA?' Nou nee, bekende Samsom. 'Ik vind het ook geen goede maatregelen. Maar ik heb niet alles binnengehaald dat op mijn wensenlijstje stond.'

De inhoudelijke kernvraag kwam ook van Buma en Pechtold: 'Is de begroting van 2013 nu klaar? Blijft de btw bijvoorbeeld op 21 procent?' Met andere woorden: kunnen de onderhandelaars Rutte en Samsom nog met plannen of veranderingen komen die effect hebben op die rijksbegroting voor het volgend jaar? 'Ja of nee?', drong Pechtold bij Rutte aan. Nee, zei de demissionaire premier. 'We hebben geen voornemens voor verdere aanpassingen.'

Daar moest de nieuwe oppositie het mee doen. Niet lang na het sluiten van het debat kwam de aankondiging dat het tweetal vandaag verder onderhandelt.

undefined

Meer over