REPORTAGE

'Het is een misverstand dat wij alleen maar poetsen'

Ze slapen slecht en maken zich zorgen over de toekomst, nu hun werkgever TSN Thuiszorg op de rand van het faillissement staat. Hun hulpbehoevende cliënten vragen hen bezorgd: 'Je blijft toch wel komen hé?'

De drie werknemers van TSN thuiszorg: Annet vd Laar (links), Marita Swan (midden) en Petra Olyerhoek (rechts). Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
De drie werknemers van TSN thuiszorg: Annet vd Laar (links), Marita Swan (midden) en Petra Olyerhoek (rechts).Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

'Ik kan ze nog geen antwoord geven', zegt thuiszorgmedewerker Annet van de Laar (56). Met haar twee collega's Petra Olijerhoek (43) en Marita Swan (53) drinkt zij zaterdag koffie aan de keukentafel van haar huis in het centrum van Lelystad. Er zijn pepernoten en Bastognekoeken.

Schandalig vinden ze het, dat hun directeur Zion Jongstra vrijdag zei dat mede door de looneis van zijn werknemers het bedrijf het niet meer kon bolwerken. De TSN-directeur wilde in april de lonen van de thuiszorgmedewerkers flink verlagen, tot 10,27 euro per uur. Een aantal van hen, onder wie Van de Laar, stapte met steun van vakbond FNV naar de rechter en wist deze maand de loonverlaging terug te draaien.

'En nu doen de hoge heren of het onze schuld is dat het bedrijf failliet gaat', zegt Olijerhoek. 'Terwijl zij veel beter verdienen dan wij en geen salaris wilden inleveren.' Swan: 'Die bazen die de verkeerde keuzes maakten en steeds meer wilden groeien, omdat zij zo nodig de grootste organisatie van Nederland wilden zijn.'

Schuld

Het is niet verstandig geweest van TSN Thuiszorg om alleen van de laagst betaalde werknemers een loonoffer te vragen. ‘Natuurlijk zijn dat veel meer werknemers en valt daar dan in totaal meer te halen. Maar het valt beter als dan ook de anderen en zeker ook de bazen geld inleveren’, zegt gezondheidseconoom Guus Schrijvers. Directeur Zion Jongstra van TSN Thuiszorg geeft de politiek de schuld van het dreigende faillissement van deze grootste thuiszorgorganisatie van het land. Maar volgens Schrijvers zou Jongstra ook de hand in eigen boezem moeten steken. ‘Waarom heeft hij niet eerder gereorganiseerd? Waarom schreef hij in op gemeentelijke opdrachten tegen een te lage prijs?’, vraagt Schrijvers zich af. Wellicht heeft de logheid van het bedrijf zich tegen hem gekeerd. ‘Dinosaurussen zijn ook uitgestorven.’

Vijf vragen

Lees hier vijf vragen en antwoorden over TSN Thuiszorg.

Stress

Als TSN Thuiszorg omvalt, verliezen 12 duizend mensen hun baan, meest vrouwen. Olijerhoek, alleenstaande moeder, zegt: 'Ik weet werkelijk niet hoe is het dan financieel moet gaan redden, ik heb er stress van.'

Van de Laar en Swan werken 15 jaar in de thuiszorg, Olijerhoek al 25 jaar. Met hart en ziel, zeggen ze. Het doet hun pijn om te zien hoe de huishoudelijke hulp wordt uitgekleed. Staatssecretaris Martin van Rijn (volksgezondheid) bezuinigt er maar liefst 40 procent op. Gemeenten proberen de zorg steeds goedkoper in te kopen en verminderen het aantal uren hulp drastisch voor de ouderen, chronisch zieken en gehandicapten die zelf hun huis niet kunnen schoonmaken. Hierdoor komen veel thuiszorgorganisaties in problemen.

De drie vrouwen vinden dat de politiek de verkeerde keuzes maakt. 'Het is een misverstand dat wij alleen maar poetsen. En dat een hulpbehoevende zich met hulp van zijn familie en buren wel redt in zijn huis', zegt Van der Laar. 'Huishoudelijke hulp is een vak. Als ik zie dat het niet goed gaat met een cliënt, bel ik hun kinderen.'

Annet van de Laar. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Annet van de Laar.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Reuma

Van der Laar vertelt over een van haar dierbaarste klanten, een oudere dame waar ze al vijftien jaar komt: destijds zes uur per week, inmiddels een krappe twee uur per week. 'Ze heeft reuma, ze heeft constant pijn. Als wij samen de afwas zouden doen, zou zij de kopjes laten vallen.'

In het nieuwe regime mag Van de Laar veel minder doen: bijvoorbeeld nog maar één toilet schoonmaken en hoogstens de slaapkamer, en zeker de ramen niet meer lappen. Een kopje koffie drinken is er al helemaal niet meer bij. 'Ik ren me de hupeclup nu. De ramen zijn inmiddels zo vies dat je er nauwelijks meer doorheen kunt kijken.' Dan, op samenzweerderige toon: 'Maar ik blijf wel haar bed verschonen.'

Swan vertelt over een cliënt die twee keer een herseninfarct heeft gehad. Ze zag in het huis stapels onopengemaakte enveloppen liggen. 'Zij liet haar administratie versloffen, ik help haar nu daarbij. Zo nu en dan kijk ik in de koelkast, dan blijkt de helft van de inhoud ver over de houdbaarheidsdatum te zijn. Dat zie ik als een van onze belangrijke taken: signaleren als iets fout gaat. Maar dat mag nu niet meer.'

Van de Laar: 'Als ik zie dat een cliënt er bijna bij neervalt, dan zeg ik toch ook niet: Tot volgende week? Ik heb een aantal keer een ambulance gebeld.'

Marita Swan. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Marita Swan.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
null Beeld anp
Beeld anp

Absurd

Na de bezuiniging dit jaar komen de drie thuiszorgmedewerkers bij de meeste cliënten in Lelystad nog maar anderhalf uur per week. In die tijd poetsen ze de badkamer en één toilet, stofzuigen ze en dweilen ze. Tijd voor een korte pauze is er niet, vaak moeten ze zich haasten naar de volgende op hun lijstje. Olijerhoek: 'Eén van de klanten vond dit zo absurd dat ze naar het hoofdkantoor heeft gebeld van: zitten jullie lekker achter je bureau met een kopje koffie? En waarom mag mijn hulp niet even wat drinken?'

Van der Laar: 'Ik kom bij een cliënt die de neiging heeft te vervuilen. Ik heb zijn huis echt moeten uitmesten. Nu maak ik me zorgen hoe het verder met hem moet als hij niet genoeg hulp krijgt.'

Maar nu het haar naar haar gevoel onmogelijk wordt gemaakt haar werk op een goede manier te doen, weet Van der Laar niet meer zeker of ze nog wel verder wil solliciteren in deze richting, of dat ze naar iets nieuws gaat uitkijken. 'Bij een ander zorgbedrijf boden ze me een nulurencontract. Dat is niet prettig.'

Wat de toekomst zal brengen? De werknemers van TSN Thuiszorg gaan een onzekere kerst tegemoet. En veel van de cliënten ook, zeggen de vrouwen. Ze hopen maar dat er geen ongelukken gebeuren, als de hulpbehoevenden straks misschien nog minder hulp krijgen, van telkens andere flexibele krachten. Van der Laar: 'Het zit er dik in dat veel mensen dan zwart een schoonmaakhulp gaan inhuren.'

Petra Olyerhoek. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Petra Olyerhoek.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Thuiszorgmedewerkers Annet van de Laar, Marita Swan en Petra Olyerhoek. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Thuiszorgmedewerkers Annet van de Laar, Marita Swan en Petra Olyerhoek.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Meer over