ReportageGreenville

Het is 7:02 uur en muisstil sluipt Biden de kerk binnen. Een laatste gebed op verkiezingsdag

Biden bezoekt met familieleden het graf van zijn eerste vrouw, dochter Naomi en zoon Beau.  Beeld Daniel Rosenthal
Biden bezoekt met familieleden het graf van zijn eerste vrouw, dochter Naomi en zoon Beau.Beeld Daniel Rosenthal

Democraten strijden niet alleen om de presidentszetel, maar ook om de ziel van Amerika. Ze hopen dat Joe Biden de verdeeldheid in het land zal helen. In de kerk in zijn woonplaats Greenville bidt Biden om kracht.

Stel je voor dat je zo’n 50 procent kans hebt om de volgende president van Amerika te worden. Je land kampt met de grootste gezondheidscrisis ooit − door corona zijn al miljoenen mensen geïnfecteerd − en staat ook nog aan de rand van de diepste recessie ooit. Als het je lukt om president te worden, word je niet alleen de machtigste persoon van Amerika, maar misschien zelfs van de wereld: je krijgt toegang tot de nucleaire codes van kernwapens in je land en je kan oorlogen starten of stoppen. Stel, je wordt wakker op de verkiezingsdag die niet alleen jouw hele leven kan veranderen, maar misschien zelfs het verloop van de wereldgeschiedenis. Wat is het eerste wat je dan gaat doen?

Joe Biden ging naar de kerk.

De St. Josephkerk in Greenville (Delaware) is het gebedshuis waar Biden vaker gaat bidden. Hij woont daar in de buurt. Deels was het te verwachten dat zijn dag juist hier zou beginnen, want Biden is een devoot katholiek en vraagt God vaker om hulp op cruciale momenten in zijn leven. Maar misschien nog wel belangrijker: hier achter de kerk ligt zijn zoon Beau begraven. Hij stierf in 2015 aan hersenkanker. In het familiegraf liggen ook zijn eerste vrouw Neilia en hun 1-jarige dochter Naomi; zij kwamen bijna 50 jaar geleden om bij een auto-ongeluk. Dus wat is er logischer dan dat je op de plek waar je dierbaren liggen begraven gaat vragen om kracht van God?

Toch is er geen enkele journalist te zien als we 06.50 uur arriveren bij Bidens Kerk. Het is bij geen van circa tienduizend journalisten die verslag doen van deze verkiezingsdag opgekomen dat het leven voor Biden hier begint en eindigt. Vogeltjes fluiten in de schemerochtend. Binnenin de katholieke kerk bidden een handvol oude dames en heren met het hoofd gebogen. Het ochtendlicht schijnt in lange strepen over de kerkbankjes. De pastoor is er nog niet. De ochtendmis begint pas om 07.00 uur. Er hangt een serene rust, die scherp afwijkt van de dag die verder zal worden gedomineerd door hysterie. Hier vallen alle schreeuwerige campagnes weg, hier vallen alle grote woorden weg. Misschien daarom wel dat Biden er graag komt.

Achterste bankje voor Biden

Als de dienst zo’n twee minuten bezig is, kraakt de deur achterin de kerk zachtjes open. Geen van de negen kerkgangers kijkt op. Ze zien niet hoe Biden zo stil als een muis op het achterste bankje schuift. Naast hem gaat Jill zitten, de tweede vrouw die hij trouwde nadat Neilia was overleden. De koster had kort daarvoor nog aan de kerkgangers gevraagd om dat achterste bankje vrij te laten en dat vond niemand vreemd. Greenville telt maar zo’n tweeduizend zielen, iedereen kent elkaar en ze kennen Joe Biden ook allemaal. En nu zit hij daar, tien meter verderop. De man die 24 uur later misschien wel de nieuwe president van Amerika is. Om hem heen een paar bewakers, maar verder geen poespas.

De bescheidenheid waarmee hij de kerk binnensluipt en geen enkele aandacht opeist tijdens de mis, is misschien wel kenmerkend voor zijn hele campagne. Biden is de onopvallende kandidaat, de rustige man over wie bijna niemand een heel scherpe mening heeft. Een beetje te onzichtbaar voor sommigen misschien. Maar in een tijd waarin Amerika wordt geleid door een president die graag schreeuwt en elke dag wel voor ophef zorgt, hebben velen juist behoefte aan iemand die de rust bewaart, vertellen ze iets later op de dag bij diverse stembureaus.

Danslerares Ashley Davis (37) staat met haar dochtertje Kennedy (8) in de rij om haar stem op Biden uit te brengen. 
 Beeld Daniel Rosenthal
Danslerares Ashley Davis (37) staat met haar dochtertje Kennedy (8) in de rij om haar stem op Biden uit te brengen.Beeld Daniel Rosenthal

Die rust is Biden wel toevertrouwd. Net voordat de mis eindigt, sluipt Biden weer naar buiten. Hand in hand met zijn vrouw Jill en omringd door een paar jongere dames − vermoedelijk zijn kleinkinderen − loopt hij langs de kerk, over het gras naar het kerkhof. Het Biden-familiegraf wordt geflankeerd door twee Amerikaanse vlaggetjes. Biden bidt en ziet er rustig uit. Dit is niet het moment om te vragen of hij nog een troostende boodschap heeft voor al die miljoenen Amerikanen die ervaren dat ze als land nog nooit zo verdeeld zijn geweest als nu. Want dat is wat velen wel voelen − ongeacht of ze Democraat of Republikein zijn − en ze vinden het afschuwelijk.

Maar een extra vraag aan Biden is op deze dag misschien ook niet meer nodig. Alles is al gezegd in de maandenlange campagne die hij heeft gevoerd. Zijn slogan was: ‘We strijden om de ziel van Amerika’ en zo is het maar net, vinden Democraten. Nu is het afwachten hoe de rest van het volk zal oordelen. Voor de gelovige Amerikanen is het feit hij naar de kerk gaat op een dag als vandaag al symbolisch genoeg.

‘Go Joe!’

Een nietsvermoedende man die naar de St. Josephkerk is komen rijden en de tien geblindeerde zwarte auto’s voor de kerk geparkeerd ziet staan, snapt direct wat er aan de hand is en is door het dolle heen. Hij toetert zijn claxon tientallen malen. ‘You go get ’m Joe!’ roept hij, als de stoet met auto’s met Biden erin het kerkhof verlaat. Zijn stem klinkt luid en emotioneel. ‘Go Joe!’ Go Joe!’

Een paar straten verderop staat Ashley Davis (37), een danslerares die samen met haar dochtertje Kennedy (8) al anderhalf uur in de gure novemberwind wacht om bij een stemlokaal haar stem op Biden uit te brengen. Ook zij hoopt dat Biden de man is die het land weer zal helen, vertelt ze. De man die de onderlinge haat tussen Democraten en Republikeinen zal verminderen, in plaats van aanwakkeren zoals Trump in haar ogen heeft gedaan. De afgelopen campagne maanden − of eigenlijk de afgelopen vier jaar − waren ‘zenuwslopend’, zegt ze. ‘Trump heeft de lelijkheid van Amerika getoond. Hij heeft al die mensen die racistisch zijn, vrouwen of homo's haten toestemming gegeven om hardop te zeggen wat ze vroeger alleen maar durfden te fluisteren. Het is walgelijk hoe hij met Amerikanen en ook andere mensen in de wereld is omgegaan.’

August Muzzi (71) in zijn lunchtentje Angelo’s Kitchenette in Wilmington, waar Biden regelmatig komt. Beeld Daniel Rosenthal
August Muzzi (71) in zijn lunchtentje Angelo’s Kitchenette in Wilmington, waar Biden regelmatig komt.Beeld Daniel Rosenthal

Bidens lunchtentje

Het is een mening die ook elders in de overwegend Democratische staat Delaware vaak is te horen. Len Bafundo (75) en zijn vrouw Jamie (71) zitten aan de bar van een lunchtentje in het plaatsje Wilmington, waar Biden ook regelmatig komt (Greenville is een soort buitenwijk van Wilmington). In Angelo’s Kitchenette hangen wat ingelijste foto’s en brieven van Biden waarin de eigenaar wordt bedankt voor zijn gastvrijheid. Eigenaar August Muzzi verkoopt de lekkerste broodjes van de stad, wordt gezegd.

Iedereen hier kent Biden vrij goed: Len voetbalde samen met hem op de middelbare school en hij reed zijn eerste echtgenote Neilia rond tijdens Bidens senatorscampagne. ‘Toen Neilia stierf was hij echt verloren’, zegt Len. ‘Vanaf toen ging alle aandacht uit naar zijn toen nog jonge zoontjes Hunter en Beau.’ In de jaren dat Biden senator was in Washington ging hij elke avond met de trein terug naar huis om zijn kinderen in bed te stoppen (een treinreis van 1,5 uur). Het leverde hem hier de bijnaam Amtrak Joe op, naar de de spoorwegmaatschappij Amtrak.

‘Het is gewoon een fatsoenlijke man’, zegt Len terwijl hij een hapje neemt van zijn broodje hamburger. ‘En hij is pragmatisch, weet hoe je een compromis moet sluiten om samen verder te komen. Trump doet dat niet, hij denkt alleen maar aan zichzelf.’ Ook zijn vrouw Jamie begint weer over de verdeeldheid in haar land. ‘Vreselijk, ik hoop dat de boosheid die veel van zijn aanhangers nu tonen een beetje zakt als Trump eenmaal uit beeld is. Mensen doen toch het gedrag van hun leider na.’ Het duurt misschien wel een paar jaar om te helen, denkt Len. ‘Maar wij Amerikanen geven elkaar een kans. We blijven één.’ Zijn vrouw Jamie knikt instemmend haar hoofd.

 Len Bafundo (75) en zijn vrouw Jamie (71) aan de bar van Angelo's Kitchenette. Len voetbalde met Biden op de middelbare school. Beeld
Len Bafundo (75) en zijn vrouw Jamie (71) aan de bar van Angelo's Kitchenette. Len voetbalde met Biden op de middelbare school.

Dinsdag kiezen de VS een nieuwe president. Wordt het ‘four more years’ Trump, of Democratische tegenkandidaat Joe Biden? Volg het laatste nieuws rondom de Amerikaanse verkiezingen in ons liveblog.

Voor de echte verkiezingsfanaten zal het een domper zijn dat er vanavond en vannacht geen verkiezingsfeesten zijn. Ook thuis kun je het gelukkig spannend maken. Met deze kijk-, luister- en leesgids volg je de Amerikaanse verkiezingsnacht op de voet.

Meer over