Het Indisch verleden is toch niet terug te draaien

In al die 43 jaar dat ik nu in Nederland woon, is er nog nooit zoveel aandacht besteed aan het Indische verleden als in de afgelopen twee weken....

Daarbij wordt eindeloos en oeverloos gediscussieerd of en hoe fout de Nederlanders zich hebben gedragen in de koloniën, waar zij uiteindelijk niets te zoeken hadden. Niets, behalve het roven van Indonesische produkten, waar Nederland zijn rijkdom voor een groot deel aan te danken heeft. En het produceren van Indo's, die men daarna als tweederangs burger beschouwde en behandelde.

Nu, anno 1995, huilt men krokodilletranen en zit men met trauma's, die men door verenigingen, publikaties en acties in kranten en op tv probeert te verwerken c.q. te rechtvaardigen. Iedereen zoekt zijn gelijk, iedereen zoekt een schuldige.

Ik ben zelf een produkt van een 100 procent Nederlandse vader en een 100 procent Javaanse moeder en heb mij ontworsteld aan discriminatie en vooroordelen. Een mens is een mens, ongeacht ras of huidskleur.

Het Indisch verleden is voorbij, men kan niets meer terugdraaien. In plaats van eindeloos te zoeken naar oorlogsmisdadigers en andere zondebokken en ons af te vragen 'moeten wij nu wel of niet excuus aanbieden aan Indonesië', kunnen wij beter onze energie op een constructieve manier aanwenden en elkaar opvoeden, zonder daarbij met een beschuldigende vinger te wijzen.

DEN BOSCH Nicoline Pechler

Herstelbetalingen

De Allochtonenkrant wil een schadeloosstelling voor Indonesiërs die geleden hebben onder de politionele acties (de Volkskrant, 16 augustus).

Weet deze krant niet dat er aan beide kanten excessen zijn geweest? Mijn eigen ouders zijn in Indonesië vermoord en met hen nog vele anderen, vaak op een wrede manier. Desondanks blijf ik toch een band voelen met het land en het volk.

Zelf ben ik een Indische Nederlandse. Moeten wij, wiens ouders, kinderen en andere familie zijn vermoord door de Indonesiërs, nu een claim indienen bij de Indonesische regering? Dus over en weer zogenaamde herstelbetalingen? Dit lijkt mij toch absurd.

Ondanks het verdriet wat we aan beide zijden hebben gehad, zeg ik: rakel het leed toch niet weer op, scheur de wonden niet weer open.

HEERLEN F. Kudding-v.d. Sluys

Slachtofferstatus

Uw verslaggever schrijft in de Volkskrant van 19 augustus over 'veteranen die zich met zoveel verbetenheid naar een slachtofferstatus opwerken'.

Opwerken?!? Veel van hen hebben de oorlog in een Jappenkamp doorgebracht. Voor alle duidelijkheid: na een paar jaar Jappenkamp hoef je je niet tot slachtoffer 'op te werken', dan ben je slachtoffer.

BUNNIK S. Smaal

Slachtoffers

Vergeven en vergeten, schrijft Kees Schuyt over de oorlogsslachtoffers (Forum, 21 augustus). Volgens Schuyt kan geld niet alles goedmaken en zijn mensen van nu niet verantwoordelijk voor het kwaad dat hun voorouders hebben aangericht. Hij schrijft over 'de afwezigheid van elk tragisch bewustzijn': 'Daardoor vergeet men makkelijk te vergeten en komt het geleden leed niet tot rust.' Tout comprendre c'est tout pardonner?

Natuurlijk maakt geld het leed van oorlogsslachtoffers niet goed. Voor een ton bent u niet van uw kampsyndroom af. Daar gaat het niet om, al zouden de aanrichters van de schade in ieder geval de kosten van opvang en behandeling van oorlogsslachtoffers moeten betalen.

Schadevergoeding heeft een veel fundamentelere, symbolische betekenis. Als iemand iets misdoet, uiten zichzelf respecterende slachtoffers verontwaardiging en verwachten zij dat de boosdoener het goedmaakt. Hij moet verontschuldigingen aanbieden en de rechtmatige toestand herstellen.

Wezenlijk is niet het herstel van have en goed, maar schadevergoeding door de dader als respect voor slachtoffers. Het verschaft de slachtoffers de wetenschap dat zij niet zomaar mogen worden beschadigd, dat zij toch voor vol worden aangezien. Dat herstel van zelfrespect is de vergeten bevrijding.

Schuyt heeft gelijk als hij stelt dat individuen niet verantwoordelijk zijn voor het gedrag van hun voorouders. Maar dat is hier niet aan de orde. Een natie is geen willekeurige organisatie van individuen. Naties zijn entiteiten in termen waarvan landgenoten zichzelf voorstellen en waarop zij trots moeten kunnen zijn.

Een hedendaagse Japanner kan zijn gevoel van nationale identiteit alleen ontlenen aan een land dat opkomt voor wat het vroeger heeft gedaan. Het is de natie Japan die de aanvalsoorlog in de Stille Oceaan begon en die vervolgens oorlogsmisdaden liet begaan. Als Japan smartegeld betaalt, respecteert het de oorlogsslachtoffers èn de eigen natie.

Schuyts opvatting is dan ook een dubbele miskenning van de voorwaarden van respect en zelfrespect. Zijn 'tout comprendre' past precies in het straatje van steenrijke landen als Duitsland, Japan en Nederland die met moeite verontschuldigingen aanbieden en het er uit geldzucht en valse schaamte verder maar bij laten.

Alles begrijpen is niet alles laten zoals het is, maar begrijpen wat moet worden gedaan om nog iets goed te maken. Naties die zichzelf respecteren komen niet alleen op voor hun helden, maar ook voor hun slachtoffers. Pas dan is de bevrijding voltooid.

AMSTERDAM H.J.R. Kaptein

Oorlogsmisdaderig

Waarom toch altijd weer die reportages en documentaires over misdaden of excessen, insinuerend dat het hele Nederlandse leger daaraan dapper heeft meegedaan, terwijl er over die oorlog heus nog wel andere verhalen te vertellen zijn? Iemand die onze laatste oorlog niet heeft meegemaakt en niet geïnteresseerd genoeg is om daarover te lezen moet wel denken dat iedere KNIL-militair en iedere marinier daar oorlogsmisdaderig heeft rondgehangen.

Afgezien van de telkens weer terugkerende aandacht voor de excessen, is het voor mij onbegrijpelijk, dat een aantal landgenoten - veelal mensen die in de tweede helft van de jaren veertig nog niet volwassen waren en dus geen keuzes hoefden te maken - voortdurend de geschiedenis wil herschrijven: excuses aan Indonesië, eerherstel voor Poncke Princen en de dienstweigeraars en 'wat waren we toch stom om daar oorlog te voeren'.

Natuurlijk waren we stom, maar die stommiteit werd wel gedekt door veel meer dan de helft van de toenmalige Nederlandse bevolking. Kennelijk hadden wij toen geen begrip voor de reële toekomst van Indonesië. En natuurlijk denken wij er nu anders over, maar er zijn in de geschiedenis wel meer stommiteiten uitgehaald, waar men dan vroeger of later anders tegen aan keek. Maar het is niet altijd de gewoonte geweest alles achteraf recht te zetten met excuses, eerherstel en zelfbeschuldiging.

Tijdens het bezoek van Princen afgelopen december hoorde ik zelfs: geef die man een medaille. Alles mag en kan natuurlijk, maar zou het dan niet logischer zijn om alle aan de toenmalige militairen uitgereikte medailles in te nemen? Is het niet typisch onze huidige oplap-, therapie- en goedpraat-cultuur die grijpt naar excuses en medailles?

Ik ben geen veteraan die alles ontkent.

Ik ben geen veteraan die Beatrix adviseert wat ze daar zeggen moet.

Ik ben geen veteraan die processen aanspant tegen schrijvers.

En ik ben geen veteraan die zegt namens alle veteranen te spreken.

Ik ben gewoon een veteraan en ik vind dat mijn voormalige medestrijders moeten ophouden zich met meer te bemoeien dan hun materiële belangen. Telkens als een veteraan op zijn teentjes is getrapt, kan ik voorspellen wat de veteranen-woordvoerder gaat zeggen.

Herdenken is prima. Maar ga iets creatiever te werk dan alleen oude koeien te laten paraderen.

NIJMEGEN C. Klijn

Meer over