‘Het gevoel brokkelde af’

Tranen branden in de donkere ogen van Clarence Seedorf, als hij na bijna driekwartier zijn betoog over het vertrek als international beëindigt.

Onderhuids borrelt woede, onvrede en frustratie, maar Seedorf (32) praat op Milanello, het paradijs onder de trainingscomplexen, op gedempte toon. Zonder stemverheffing of lelijke woorden.

Geen enkele keer noemt hij de naam Van Basten, laat staan Marco. Van Basten is ‘hij’ voor hem. Alleen hij. ‘Ik ben opgelucht dat de beslissing is genomen, maar bedroefd dat ik niet naar het EK ga.’

De zomer krijgt andere contouren. Volgende week levert Seedorf in Moskou commentaar voor Sky en ESPN bij de finale van de Champions League. Zijn stichting Champions for Children lonkt naar zijn diensten. Reizen naar Suriname en Afrika: Djibouti, Zuid-Afrika en misschien Kenia.

Later op de dag vertelt Geoffrey Schuhkraft, directeur van Seedorfs bedrijf On International, over de bijeenkomst op het kantoor in Milaan, waar de middenvelder van AC Milan maandag de beslissing nam te breken met Van Basten. ‘Clarence was ontdaan. Hij belde met Van Nistelrooij en Van der Sar. Hij was bezorgd om de reactie van het publiek, dat hem net in de armen had gesloten. Anderhalf jaar geleden, na zijn rentree tegen Engeland, zei hij tegen mij: ‘Hoorde je dat? Ze juichten me toe.’ Hij was zo gelukkig toen.’

Waarom dan gestopt, nu? Seedorf: ‘Ik wilde lang genoeg wachten om zeker te weten dat mijn gevoel niet meer zou veranderen, én een besluit nemen voordat de selectie bekend was. Hij had me al verteld dat ik erbij zou zitten.’ Hij, Van Basten dus.

Seedorf probeerde de laatste dagen uit te leggen wat bijna niet uit te leggen is; zijn afscheid is een kwestie van gevoel. Het staat, geloof hem of niet, los van zijn positie in het veld, of een eventuele rol als reserve.

‘Ik wil deel uitmaken van een project, of hoe je het ook noemt, en me daarin belangrijk voelen, zoals iedere speler zich op zijn manier belangrijk wil voelen. Omgaan met verschillende persoonlijkheden moet een van de belangrijkste kwaliteiten van de trainer van tegenwoordig zijn. Het gaat om people management. Daarmee maak je het verschil.

‘Je moet mensen weten te motiveren en op de juiste knopjes kunnen drukken, zodat je het beste uit iedere persoonlijkheid haalt. En het is dus níet andersom, dat de speler het beste uit de coach moet halen.

‘Meerdere keren heb ik dat proberen uit te leggen. Dan zei hij: pak je autoriteit. Maar ik hoef mijn autoriteit niet te pakken. Die heb ik. Je bent een persoonlijkheid of je bent het niet. Ik wilde niet geforceerd doen.

‘Met veel spelers heb ik een fantastische relatie opgebouwd, ook met de jongere generatie. Dat heeft zwaar gewogen voor ik mijn besluit nam. Ik heb sms’jes gekregen waarvan je even slikt. Maar ze begrijpen me.’

Collega-internationals accepteerden zijn autoriteit. ‘Maar als er nooit een signaal van de bondscoach komt, begrijpen spelers dat niet. Bij een club werk je elke dag met elkaar, dan groeit er iets in een groep waarvoor je geen coach nodig hebt.

‘Als je drie dagen bij elkaar bent, heb je die tijd niet. Zeker bij mij niet, want ik was ondanks al mijn interlands de nieuweling onder Van Basten. Dan moet er iets worden gecreëerd.’

Als voorbeeld noemt hij de thuiswedstrijd tegen Slovenië, toen hij verwachtte aanvoerder te zijn. ‘Dat was het moment om mij die band te geven. Van der Sar, Van Bronckhorst en Van Nistelrooij deden niet mee.’ Van der Vaart was aanvoerder, en toen die uitviel Sneijder.

‘Het had een mooi gebaar kunnen zijn te laten zien dat hij niet alleen woorden sprak. ‘Jij bent één van de vier ervaren spelers die de leiding nemen.’ Dat heeft hij niet gedaan. Dan vindt hij dus dat anderen de leiding moeten pakken. So be it. Maar dan gedraag ik me ook daarnaar.

‘Ik voelde gewoon geen vertrouwen van hem; dat hij wilde dat ik deel van deze groep uitmaakte op de manier zoals ik ben: 100 procent Seedorf. Dat interesseerde hem niet.

‘Voor 80 procent kan ik op mijn persoonlijkheid spelen, maar om de top te halen, moet je vertrouwen voelen. Anders kost het veel te veel energie.’ Het had een tekst van de eveneens afgezwaaide Van Bommel kunnen zijn, of zelfs van de teruggekeerde Van Nistelrooij.

‘Ik wil helemaal geen perfecte jongen zijn. Niemand is perfect. Ik wil mijn fouten kunnen maken en mijn risico’s kunnen nemen. Ik wil af en toe een keertje niet teruglopen, zonder dat daarnaar voortdurend wordt gekeken. Ik wil dat er wordt gekeken naar wat ik wél breng, maar dat vereist een andere manier van kijken. Het is minder stressvol als iemand niet altijd let op wat je fout doet. Hij heeft gewoon meer vertrouwen in andere spelers dan in mij.’

Of hij tevreden was over zijn duels? ‘Over een paar wel en een paar niet. Ik heb ook goede invalbeurten gehad. Maar daar gaat het niet om.’

In Voetbal International zegt Seedorf deze week: ‘Hij moet me niet, klaar.’

Hij verduidelijkt: ‘Het is dus niet: hij mag me niet. Nee, hij móet me niet. Als je mij wel moet, roep je me niet op voor het Nederlands elftal om me daarna niet optimaal te gebruiken, binnen én buiten het veld. Ik ben enthousiast en open. Daarvoor moet ruimte zijn, anders neem ik te veel weg van mezelf.’

Seedorf had vooraf zijn idee over Van Basten, die hem tweeënhalf jaar niet opriep, die zijn rol bij AC Milan relativeerde en die andere, minder gelouterde middenvelders hoger inschaalde. ‘Iedereen heeft kunnen horen hoe hij over mij praatte voor mijn rentree. Dat was altijd met een wat denigrerende toon.’

Toch keerde hij terug. ‘Mijn ambitie was sterker dan mijn gevoel. Ik begon op nul. Daarom is het zo jammer dat er zo weinig gegroeid is tussen ons. Het werd snel minder. Het gevoel brokkelde af.’

Je zou kunnen stellen dat de anderhalf jaar dat Seedorf weer international was, verloren tijd is geweest. ‘Nee, dat niet. Ik heb revanche genomen en mezelf de kans gegeven het te proberen. Ik kan in de spiegel kijken.’

Maar hij was toch lid van de zogenoemde Big 7, zeven spelers die met Van Basten in discussie gingen en een wijziging van het systeem afdwongen. Seedorf zucht: ‘Ja, de Big 7. Ik heb invloed gehad op de huidige speelwijze.

‘Maar als mijn mening zo belangrijk was, had de technische staf vaker iets aan me kunnen vragen. Bij technisch-tactische zaken ben ik weinig betrokken geweest, ook buiten het veld. In mijn hele loopbaan bij clubs voerden coaches uitvoerige gesprekken met ervaren spelers. Dan weet je van elkaar hoe je over zaken denkt en neemt de coach een beslissing.

‘Bij het Nederlands elftal heb je niet zo veel jongens met veel ervaring. Van Nistelrooij, Van der Sar, Van Bronckhorst. Zij worden overal bij betrokken; van Van der Sar en Van Bronckhorst weet ik dat zeker. Ik heb in een jaar geen vraag gehad. Anderen waren belangrijker.’

Schuhkraft, later op de dag: ‘Clarence is geen gemakkelijke persoonlijkheid om te omarmen. Hij heeft altijd een mening, is intelligent en heeft leiderschapskwaliteiten. Hij luistert, argumenteert en haat het als zijn kwaliteiten niet ten volle worden gebruikt. Ancelotti, Capello, al die grote trainers hebben naar hem geluisterd.’

Seedorf: ‘Voor mij waren de gesprekken met hem toch zinvol, omdat er een gevoel werd gecreëerd. Dat gevoel was niet positief, maar hij is zich daarvan waarschijnlijk niet eens bewust. Dat is eigenlijk het grootste probleem, dat is het kwalijkst.’

Seedorf vertelt over de vijftienminutengesprekken voor elke interland. ‘Dan is het: hé, hoe gaat het, en dan volgen nog een paar vragen. Maar vijftien minuten zijn zo om. Je bent net aan het praten en het is alweer gebeurd, terwijl ik juist dacht dat wij wat in te halen hadden, want we kenden elkaar niet goed.’

Seedorf vroeg de laatste op het lijstje te mogen zijn, met een vrije uitloop. ‘Dat hebben ze toen zo geregeld. Een paar keer hebben we iets langer gepraat, een paar keer niet. Maar het gaat erom wat je voelt. Woorden doen me weinig. ’

Seedorf nodigde Van Basten uit in Milaan te komen praten. ‘We hebben gezellig gegeten op Milanello en een respectvol gesprek gevoerd, en zet respectvol tussen aanhalingstekens. We hebben elkaar niet lopen uitschelden.’

De hamvraag is aan wie dat nu ligt, die communicatie. Aan Van Bommel, Davids, Van Nistelrooij en Seedorf? Of aan Van Basten?

‘Ik was respectvol naar de leiding en was me bewust van de hiërarchie, maar ik doe mijn zegje als het mag. Als het niet mag, doe ik het niet. Ik heb overal mijn strepen verdiend, en dat heb ik niet gedaan door om me heen te slaan. Af en toe probeer ik alleen regels te veranderen, want niet alles is goed. In mijn achterhoofd zit altijd wat goed voor de ploeg kan zijn. Dat is soms lastig voor coaches.

‘De meesten vinden het interessant als ik ze uitdaag. Maar als de trainer op een gegeven moment zegt: we gaan allemaal rechtsaf, ga ik ook rechtsaf. Als ze dat begrijpen, en mijn meeste clubcoaches begrepen dat, heb je aan mij een gouwe. Dan ga ik door een muur.’

Hij wijst op de eeuwige problemen in het Nederlands elftal, of het nu met Cruijff was, Gullit of Rijkaard. En hij wijst op zijn laatste wedstrijd, Oostenrijk-uit. ‘Je traint heel goed, de dag voor de wedstrijd. Maar het maakt niet uit wat je doet, want de opstelling is al bekend. Geloof me: als het alleen ging om spelen of niet spelen, was ik naar het EK gegaan. Ook bij andere toernooien heb ik mijn dingetjes gehad met trainers, of ik nu basisspeler was of niet.’

De relatie tussen hem en Oranje is vaak ongelukkig geweest, geeft hij toe, ondanks 87 interlands. ‘Maar ik wil wel eens een lijstje zien met spelers die bij Barcelona, Madrid of waar dan ook speelden, en daar structureel een hoger niveau haalden dan bij het Nederlands elftal.’

Waardoor dat komt? ‘In Nederland hebben we er een handje van dat spelers zich aan het systeem moeten aanpassen. Ik zie het precies andersom. Zoek een systeem bij je spelers.’ Bovendien noemt hij zichzelf een Latijnse voetballer, ‘meer Braziliaan dan Nederlander’. Hij houdt van korte combinaties, van wachten en temporiseren, van opeens versnellen en de opening zien. Zo speelt Oranje niet.

Toch hoopt hij op een rentree na Van Basten, na het EK dus, onder Van Marwijk. ‘Ik ben er kapot van dat ik niet naar het EK ga, want dat was mijn doel. Ik wilde de jongens helpen onze droom te achtervolgen. Ik wens ze veel succes.’

Meer over