Het genot van de mislukking

Reizen, een origineel thema voor de Boekenweek is het niet. Arjan Peters vindt 'mislukte reizen'een veel uitdagender optie. Bob den Uyl was een meester in dat genre.

Liever een geslaagde reis dan een flop. Maar lezen over een geslaagde reis hoeft niet altijd een pretje te zijn. Als het vanaf 8 maart Boekenweek is, moeten we er weer aan geloven. De boekhandels die nog open zijn, puilen dan uit van de reisboeken, vanwege het thema dat de radeloze CPNB voor de derde keer binnen een halve eeuw van stal haalt.

Reizen maar weer. In haar folders en promotiepraatjes vol avontuurlijke globetrotters en dekselse belevenissen heeft de geestloze stichting geheel volgens verwachting geen oog voor het subgenre dat fijnproevers onder de lezers willen: de mislukte reis.

Terug naar Bob den Uyl (1930-1992) dus, nu het nog kan. Van deze auteur kiezen we het verhaal 'Het onbereikbare' (dat zou een goed thema zijn) uit de bloemlezing Het reizen vereist sterke zenuwen. Het begint nog als pech: Bob stapt in het Vlaamse De Panne uit de tram, en schrikt van de wind en bijtende zandkorrels. Hij neemt zijn intrek in een hotel, stoot 's nachts in het donker een glazen spafles om, en moet dan tastend op zoek naar een lichtschakelaar. Die is volgens de mode op een onvindbare plaats aangebracht.

In Zeebrugge blaast een zandjacht hem van de straat. En dan staat er: 'In een vervuild tramhuisje installeer ik me om het uur tot de volgende tram door te brengen met het lezen in Christopher and His Kind van Isherwood. Zijn manier om in dit boek zichzelf aan te duiden met 'Christopher' in plaats van 'ik' irriteert me. Eigenlijk irriteert die hele Isherwood me, in dit boek althans.'

Vanaf dat moment is duidelijk dat niet de Vlaamse kust, maar ergernis het eigenlijke doel van deze reiziger is; en dan bedoelen we de gerieflijke afkeer, de comfortabele haat waar je eens goed voor gaat zitten, om alles wat op je pad komt met een houding van 'ja hoor, dat kan er ook nog wel bij' te signaleren en in een moeite door finaal af te branden.

Er bestaan auteurs die je dierbaar zijn, omdat ze voorkomen dat je ergernis inzakt. Met elk nieuw boek poken ze je woede op tot het vuurtje gezellig brandt. Vorig jaar mei bracht NRC Handelsblad het nieuws dat Connie Palmen ging 'beginnen aan een nieuwe roman'. Alleen dat dreigement al deed me merkbaar goed.

Terug naar Den Uyl. De hotelhouder in De Panne kletst te veel: 'Hij speelt de gemoedelijke restaurateur, maar dan moet je geen varkensoogjes hebben die niet meespelen.' In Duinkerken gaat Bob een stationsrestauratie in, waar het doodstil is en opdringerige obers hem een veel te prijzige maaltijd voorzetten. Vervolgens besluit hij Lille te bezoeken, uit 'een onlangs geboren neiging natuurgebieden te mijden en industriegebieden op te zoeken. Zo ben ik in het Roergebied al een graag geziene gast geworden.'

Het vereist geslepenheid en een gedegen voorbereiding om een reis goed te laten mislukken. Bob stapt uit in Lille, klaar om zich te ergeren, maar het blijkt een gezellige stad te zijn. Het verhaal komt die teleurstelling niet helemaal te boven.

Bob den Uyl: Het reizen vereist sterke zenuwen.

Thomas Rap; euro 12,50.

undefined

Meer over