Het gemeenteloket is bij u thuis

De Zuid-Hollandse fusiegemeente Molenwaard wil geen gemeentehuis bouwen. 'De nieuwe gemeente zit thuis in uw toetsenbord of drukt op uw deurbel.'

VAN ONZE VERSLAGGEVER BART DIRKS

MOLENWAARD - Vandaag opent Pieter van Vollenhoven het gemeentehuis van Midden-Delfland. De Zuid-Hollandse gemeente, in 2004 ontstaan uit de fusie van Schipluiden en Maasland, stak 16,2 miljoen euro in een nieuw onderkomen.

Zo gaat het meestal. Maar niemand hoeft over een tijdje 50 kilometer oostwaarts een lint door te knippen in Molenwaard, de kersverse gemeente met de meeste historische molens. Want de jongste gemeente in de Alblasserwaard, per 1 januari gevormd door Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland, gaat alles anders doen, zegt waarnemend burgemeester Dirk van der Borg: 'De nieuwe gemeente zit thuis in uw toetsenbord of drukt op uw deurbel.'

Hij ontvangt aan het Melkwegplein in Bleskensgraaf, een uit golfplaten opgetrokken noodgebouw dat de drie voormalige gemeenten sinds najaar 2009 hebben gebruikt voor steeds inniger samenwerking. Bij de entree zijn nog vier loketten, maar die hebben hun langste tijd gehad. Van der Borg: 'Dit hele gebouw gaat over een jaar tegen de vlakte.' Zelf heeft hij geen vaste werkplek: 'Ik ben een zwervende burgemeester zonder bureau, maar met een iPad.'

Graafstroom is met 30 duizend inwoners klein, maar qua oppervlakte groot: van de beroemde molens van Kinderdijk tot aan het pittoreske vestingstadje Nieuwpoort is het via Streefkerk en Groot-Ammers 22 kilometer rijden. De nieuwe gemeente telt dertien plattelandskernen. Waar zet je dan de lokale dienstverlening neer?

Paspoort thuisbezorgd

Overal en nergens. Voortaan gaan ambtenaren, gewapend met teddybeer, thuis de aangifte opnemen van geboorten. Aanvragen voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) gebeuren aan huis. En Bertine den Besten uit Brandwijk hoefde gisteren de deur niet uit voor haar nieuwe paspoort. Een koerier kwam het bezorgen.

'Eerst begreep ik niet goed wat de bedoeling was. Ik mocht kiezen of ik mijn pas wilde ophalen of laten brengen', zegt ze. 'Het verliep super. Ik kon op internet aangeven wanneer ik thuis was; ik moest een paar handtekeningen zetten, de koerier haalde de pas door een scanner en klaar.'

De bezorging van paspoorten is vooralsnog een experiment waar ook Haarlemmermeer aan meedoet. Molenwaard wil veel verder gaan, bijvoorbeeld door ook rijbewijzen thuis te bezorgen. Het kan voorlopig niet vanwege wettelijke procedures.

Ook het lokale bestuur gaat de hort op. De door SGP, CDA en ChristenUnie gedomineerde gemeenteraad krijgt geen vaste vergaderzaal. Net als het college van burgemeester en wethouders zal de raad op wisselende locaties debatteren: een dorpshuis, een bieb. Liefst op de plek waar de agenda over gaat. Ambtenaren worden aangemoedigd thuis te werken.

'Een nieuwe fysieke plek had ons 15 miljoen euro gekost. Dat geld is er domweg niet en dat gaan we ook niet uitgeven. Nu hebben we 3 miljoen euro geïnvesteerd in techniek', zegt burgemeester Van der Borg.

'Je bent als bestuurder geneigd je gemeente een gezicht te geven. Die status is nergens voor nodig. Je komt uit Nieuwpoort en bent Poorter, of je woont in Nieuw-Ammers. Het gaat niet om burgerparticipatie, maar om overheidsparticipatie. De 'doe-democratie': de burger leeft zijn leven, de overheid schuift soms even aan.'

Driedubbel werk

Toch hadden Liesveld, Nieuw-Lekkerland en Graafstroom niet het plan om te fuseren toen ze in 2008 één ambtelijke organisatie vormden in Bleskensgraaf. Er kwam een gezamenlijke website voor de dienstverlening, maar er bleef driedubbel werk: de ambtenaren moesten drie raden, drie colleges en drie burgemeesters dienen. Zo werd er drie keer een verordening voor maatschappelijke ondersteuning geschreven en drie keer een visie op plattelandsontwikkeling.

Daardoor ontstond het idee voor een 'omgekeerde herindeling'. De plannen werden gesmeed aan het 'V.O.C.-laantje', zoals de gang op de eerste verdieping met flexibele werkplekken heet: het laantje van de Verenigde Ondernemende Colleges.

De methode Molenwaard krijgt lof van Jan Franssen, de Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland. Hij prijst de 'visie, creativiteit en koene daadkracht' van de lokale bestuurders. 'Ze zoeken de burger op om dienstbaar te zijn. Tegelijk sporen ze de burger aan om zelf vorm en inhoud te geven aan de gemeenschapsvorming.'

Burgemeester Van der Borg weet niet waar de grenzen liggen. 'We zijn aan het experimenteren.' En hij geeft toe dat er aanvankelijk ook 'getouwtrek' tussen de drie fusiepartners is geweest over de plek van een nieuw gemeentehuis. 'Een lastige discussie. Maar dat soort spanningen maakt ook creatief.'

undefined

Meer over