Het gelijk van Fujimori PERU

TOEN de Japanse luchtmacht in december 1941 Pearl Harbour bombardeerde, was Alberto Fujimori drie jaar oud...

ART VAN IPEREN

In Peru werden ongeveer duizend Peruanen van Japanse afkomst opgepakt en afgevoerd naar Amerikaanse gevangenissen. Fujimori's vader wist deportatie van zijn gezin te voorkomen door zijn bandenreparatiebedrijfje als smeergeld af te staan aan de corrupte politie.

Vier jaar later, toen de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima vielen, stonden de Peruanen te juichen en werd de inmiddels tot 20 duizend leden uitgegroeide Japanse gemeenschap nog meer dan voorheen met de nek aangekeken.

Alberto Fujimori moet zich toen al hebben gerealiseerd dat hij het alleen maar zou kunnen maken in zijn nieuwe vaderland, als hij hard zou werken, zich niets zou aantrekken van wat anderen van hem dachten en volledig zijn eigen gang zou gaan. Van de Peruanen had hij niet veel te verwachten. Hij wist toen al dat hij zich als buitenstaander slechts zou kunnen ontplooien door zijn wantrouwerige omgeving met daadkracht te imponeren.

Peru heeft het geweten. In 1990 versloeg El Chinito - in Zuid-Amerika heten alle Aziaten Chinezen - de in het buitenland veel bekendere en hoger aangeschreven Mario Vargas Llosa. Afgelopen zondag moest Javier Pérez de Cuéllar eraan geloven. De voormalige secretaris-generaal van de VN werd op een bijna vernederende wijze verslagen. Tot het einde van deze eeuw kan Fujimori president van Peru blijven om zijn karwei af te maken.

De afgelopen vijf jaar heeft Fujimori Lichtend Pad, de gewelddadigste guerrillabeweging van het hele continent, vrijwel geheel het zwijgen opgelegd. Sinds 1980 is het niet meer zo veilig in Peru geweest. De inwoners van Lima durven weer gewoon over straat en de verkiezingen van zondag verliepen zonder noemenswaardige incidenten.

Zijn tweede belofte, het saneren van de economie, is hij ook nagekomen. In 1989 leek Peru een verloren zaak. In vijf jaar heeft Fujimori Peru tot de snelst groeiende economie van het gehele continent gemaakt. Buitenlandse investeringen stromen weer binnen. De inflatie daalde van bijna 8000 tot 14 procent.

Het is dan ook geen wonder dat president Fujimori, de doener, altijd razend populair is geweest in Peru. Zeker bij het armen, die structureel bereid zijn geweest zijn autoritaire gedrag door de vingers te zien. In het buitenland daarentegen is hij op zijn minst gezegd omstreden, maar de eigenzinnige Fujimori heeft zich daar nooit iets van aangetrokken. De gehele internationale gemeenschap schreeuwde precies drie jaar geleden moord en brand, toen hij zijn autogolpe pleegde. Na die verkapte staatsgreep ontbond hij het Congres, stuurde hij alle rechters naar huis en begon hij per decreet te regeren. Dat was volgens hem de enige manier om een einde te maken aan de economische chaos, de instabiliteit en het terrorisme.

De afgelopen drie jaar hebben aangetoond dat Fujimori daar gelijk in had en de kiezers hebben hem daarvoor zondag massaal beloond.

Fujimori werd na zijn machtsgreep van drie jaar geleden in het buitenland afgeschilderd als een dictator, een marionet van een militaire bewind, die de democratie om zeep had geholpen. In het Westen was er geen enkel begrip voor zijn dadendrang. Dat de parlementarërs en rechters tot het bot corrupt waren, was toch nog geen reden hen te ontslaan? In een democratie horen de trias politica toch strict gescheiden te zijn. Wie de uitvoerende, wetgevende en rechtelijke macht met geweld overneemt, is toch geen democraat, maar een gevaarlijke avonturier?

Het interesseerde Fujimori geen bal wat het Westen van hem dacht. Als Peru ooit uit de greep van de terreur en economische malaise wilde komen, waren er onorthodoxe maaatregelen nodig. Fujimori was daarvan overtuigd.

Met oosters geduld begon Fujimori Peru naar zijn inzichten te hervormen. De Peruanen bleven hem de afgelopen drie jaar van harte steunen, want ze voelden aan den lijve dat Fujimori deed wat hij beloofde. Hij had zich ten doel gesteld Lichtend Pad te liquideren en de economie te saneren en dat kon alleen maar met tijdelijke, ondemocratische middelen.

Toen er een nieuwe grondwetgevende vergadering was gekozen, ebde de kritiek in het buitenland op zijn autoritaire gedrag al een beetje weg. Toen Lichtend Pad-leider Guzman achter de tralies verdween en de Peruaanse economie zich opmerkelijk begon te herstellen, begon de internationale afkeer van Fujimori enigszins plaats te maken voor bewondering.

Nu de Peruanen hem massaal hebben herkozen tot president is er geen reden meer om Fujimori zijn tijdelijke ondemocratisch gedrag kwalijk te nemen. Zelfs niet al is er een beetje fraude gepleegd, want dat komt overal voor in Latijns-Amerika. De Peruanen hebben opnieuw massaal hun vertrouwen uitgesproken in hun Chineesje en het Westen zal dat moeten respecteren. Hij kan dan autoritair zijn, onder een hoedje spelen met de generaals en het leger de mensenrechten laten schenden, het interesseert bijna tweederde van de Peruanen niets. Fujimori heeft hen nieuwe scholen, ziekenhuizen en stromend water geleverd. Fujimori heeft de steden weer veilig gemaakt. Fujimori doet wat hij belooft, en dat kon je van al zijn voorgangers uit het blanke politieke establishment niet zeggen.

De eerste ronde van Fujimori's missie zit erop. Hij heeft beloofd zich de komende vijf jaar te gaan toeleggen op armoedebestrijding. Dat is hard nodig.

Als hij er in zijn tweede ambtstermijn ook in slaagt zijn beloften waar te maken, zal hij de geschiedenis ingaan als een van de betere presidenten van Latijns Amerika. Zijn ondemocratisch uitstapje uit 1992 moeten we hem dan maar snel vergeven.

Art van Iperen

Meer over