Het gaat om banen, niet om burqa's

Het is een vast ritueel bij debatten over multiculturele kwesties. Een bezoeker zegt dat hij of zij zo'n ontzettende hekel heeft aan het woord allochtoon....

Als we geen onderscheid maken tussen allochtoon enautochtoon, kun je niet signaleren dat de armoede onderallochtonen hoger is, hun gezondheidspositie aanmerkelijkslechter en de werkloosheid onder allochtone jongeren twee keerzo hoog is als onder autochtone jongeren. Het verbannen vanwoorden is iets anders dan het oplossen van problemen.

De ironie is dat je onderscheid moet maken om onterechteonderscheidingen (discriminatie) te kunnen bestrijden. Dat jijniet wil denken in termen van allochtoon en autochtoon wil nietzeggen dat anderen ook ermee ophouden.

Vorige week publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureaueen rapport waaruit blijkt dat vier van de tien allochtonejongeren werkloos zijn. Dat ligt deels aan de slechte opleidingvan de jongeren, maar dat is maar het halve verhaal. Ookallochtone jongeren met een goede opleiding komen moeilijk aande bak. Verdonk kan wel roepen dat zij het eerste geval vandiscriminatie op de arbeidsmarkt nog moet zien, maar onderzoekleert anders. Een kwart van de werkgevers neemt naar eigen zeggenalleen een allochtoon aan als ze geen autochtoon kunnen krijgen.Bovendien wordt er onderscheid gemaakt tussen verschillendeetnische groepen. Marokkanen hebben de slechtste naam. Zij makenbij sollicitaties de minste kans. Een aanzienlijk deel van dejongeren heeft zich afgewend van de formele arbeidsmarkt en zoektzijn heil in de criminaliteit. Het is precies dit explosievemengsel van een hoge werkloosheid en een afkeer van desamenleving die in de Franse voorsteden tot rellen leidde.

Werk is de beste motor voor integratie. Maar terwijlNederland de afgelopen jaren heftig discussieerde over hetmulticulturele drama is de jeugdwerkloosheid onder allochtonenverdubbeld. Het tekent de hysterische obsessie met cultureleverschillen. Er is meer gediscussieerd over burqa's dan overbanen, meer over de islam dan over onderwijs. De reactie vanVerdonk op de nieuwste cijfers paste perfect in ditontluisterende beeld. De minister van Integratie meende niet datextra maatregelen nodig waren.

Discriminatie op de arbeidsmarkt kan op twee manieren wordenbestreden. Bij het Franse verzekeringsbedrijf AXA wordensollicitatiebrieven in de eerste ronde anoniem behandeld. Zowordt voorkomen dat mensen met een vreemde naam onmiddellijkafvallen. Pas in een gesprek blijkt de afkomst van de kandidaat.Het is afgedwongen kleurenblindheid. In België bepleit hetminderhedenforum anonieme sollicitaties bij de overheid en bijarbeidsbureaus. De Nederlandse regering gelooft niet in dezemaatregelen van bovenaf. Maar wat let vakbonden enondernemingsraden sollicitatieprocedures achterafsteeksproefsgewijs te beoordelen? Zou zo'nschaduw-sollicitatiecommissie op basis van anoniem gemaaktebrieven dezelfde kandidaten uitkiezen? Hetzelfde kan wordengedaan in het midden- en kleinbedrijf. Een schaduwcommissie vaneen collega ondernemer en een vertegenwoordiger van eenmigrantenorganisatie kijken achteraf naar de brieven. Zo kan hetanoniem solliciteren zichzelf bewijzen.

Er is sprake van discriminatie als individuen wordenafgerekend op kenmerken die aan een groep worden toegeschreven.Je ziet een rare naam en je hebt je oordeel klaar. Je ziet dekaft en kent het verhaal. Bij het anoniem solliciteren wordt eeneigenschap van de kandidaat afgeschermd. Bij een experiment vanRadaradvies in Rotterdam wordt de kandidaat juist met al zijnkenmerken in de schijnwerpers gezet. De kandidaten solliciterenniet per brief, maar met een audiovisuele boodschap. De filmpjesduren kort, maar onmiddellijk zie je een persoon, geenvertegenwoordiger van een groep. Je ziet de vriendelijkeuitstraling van Aicha. Je hoort dat Mohammed geen vlekkeloosNederlands spreekt, maar hij oogt betrouwbaar met serieuzeambities. Een voor een komen ze in één minuut tot leven. Enonmiddellijk is het zonneklaar dat de ene allochtoon de andereniet is. Bij het CWI in Venlo krijgen alle kandidaten tussen de20 en 30 jaar de gelegenheid zich audio-visueel te presenteren.

Pleitbezorgers van een taboe op het woord allochtoon willenniks weten van verschillen. Ze weten zich geen raad metambiguïteit. Net zo min als politici die vinden dat allochtonenzich maar moeten aanpassen. Publicist Stephan Sanders omschreefdie ambiguïteit mooi als een dubbele opdracht: 'Vergeet dat ikanders ben en vergeet nooit dat ik anders ben.' Er zijnverschillen, maar ze zijn niet altijd relevant. Anoniemsolliciteren is dan een (wellicht noodzakelijk) zwaktebod. Maarmooier dan het ontwikkelen van kleurenblindheid is oog krijgenvoor het eigene van iedere kandidaat.

Meer over