Bellen metonze correspondent

‘Het gaat maanden duren voor dit allemaal hersteld is’

Het Duitse Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts zijn ongekend hard getroffen door de watersnoodramp; de nog steeds oplopende teller staat nu op 130 doden. We bellen met Volkskrant-correspondent Sterre Lindhout, die midden in het rampgebied staat. ‘Niemand had dit aan zien komen.’

Walporzheim, Duitsland, zaterdag na de watersnood.  Beeld Sterre Lindhout
Walporzheim, Duitsland, zaterdag na de watersnood.Beeld Sterre Lindhout

Sterre, waar sta je precies?

‘Ik loop nu richting rivier de Ahr in het plaatsje Walporzheim, dat stroomopwaarts de rivier ligt. Walporzheim ligt vlak bij het zwaar getroffen Bad Neuenahr-Ahrweiler in de deelstaat Rijnland-Palts. Ik denk dat dit onder normale omstandigheden heel idyllisch is, met het riviertje en de wijngaarden.’

Wat tref je nu aan?

‘Het is heel heftig, en dan hebben we het heftigste nog niet gezien. De verwoesting is écht heel groot. Het water staat halverwege de huiskamers, dat kun je van buiten gewoon zien. Je ziet hele levens op straat staan, inclusief LP-verzamelingen. Ik loop nu richting de rivier, van de voetgangersbrug is niks meer over. Veel mensen stoken hier met stookolie, al het water is hier rood en het ruikt ontzettend naar benzine.

De provinciale weg is in gebruik genomen om al het puin op neer te leggen, we moesten het laatste stuk lopen. Hele wijngaarden zijn weggeslagen. Je krijgt het idee dat het nog maanden kan duren voordat alles hersteld is.’

Walporzheim, Duitsland op zaterdag na de watersnood. Beeld Sterre Lindhout
Walporzheim, Duitsland op zaterdag na de watersnood.Beeld Sterre Lindhout

Zijn er hulpdiensten?

‘Ja, maar die zijn vooral bezig met het grove werk, zoals het vrij maken van de weg. En natuurlijk ook met het bergen van de doden.

Mijn eerste indruk is dat er vooral een heel groot informeel hulpcircuit op gang is gekomen. Studerende kinderen zijn uit de grote stad teruggekomen en hebben vrienden meegenomen om te helpen. Buren lenen emmers en waterpompen aan elkaar uit. In het dorpse Duitsland zijn veel mensen lid van de vrijwillige brandweer, die zijn op eigen houtje met gehuurde pompen en slangen de huizen aan het leegpompen. Er is veel solidariteit.’

Waren de mensen hier op enige manier op voorbereid door de lokale autoriteiten?

‘Nou, mensen vertellen mij dat ze deze week wel zijn gewaarschuwd door hulpdiensten die door de straten reden. Maar ze namen het niet zo serieus, want hoogwater hebben ze wel eerder meegemaakt. Maar in dit gebied was de hoogst gemeten waterstand zo’n vijf meter, en dat was nu acht. Dus niemand kon zich er een realistische voorstelling van maken.

Ik was net in een huis van een wat ouder echtpaar dat de kelder aan het leegpompen was. Die waren zelf steeds bij rivier gaan kijken hoe het ervoor stond. Om tien uur ’s avonds dachten ze: dit gaat wel goed, om half 12 kwam het water van alle kanten. Van dat huis was weinig meer over. Niemand had dit aan zien komen.’

In Limburg is er veel ergernis over ramptoeristen, zie je die daar ook?

‘Ik ben ze nog niet niet tegengekomen. Ik wil de situatie in Limburg niet bagatelliseren, maar hier was de ramp natuurlijk een stuk dodelijker, dus dat zal die neiging om de ramptoerist uit te hangen kleiner maken. En het is hier ook een stuk moeilijker te bereiken, omdat het niet vlak is en wegen afgesloten zijn. Verder zijn mensen elkaar vooral aan het helpen.’

Het dodenaantal in Duitsland blijft voorlopig maar oplopen, hoe kan dat?

‘Ik vrees dat het alleen nog maar zal oplopen, zoals de autoriteiten ook zeggen. In veel gebieden was weinig internet – nog steeds niet – dus daar is weinig over bekend. Veel mensen zijn verrast door de enorme hoeveelheid water. Bij het eerste huis waar ik iemand aansprak bleken twee bewoners te zijn overleden. Ik begrijp dat ook een jonge man, die nota bene contact had met de hulpdiensten via een videoverbinding vanuit de kelder, is overleden. Dat hebben die hulpdiensten zien gebeuren.

Men vraagt zich hier wel af hoe dit heeft kunnen gebeuren, maar er worden nog geen schuldigen aangewezen. Ook hier zijn ze realistisch en zeggen ze dat niemand dit kon voorzien. Voor de echte schuldvraag is het nog te vroeg.’

‘Hele dorpen en steden zullen blijvende littekens aan deze ramp overhouden’, zei de Duitse president Frank-Walter Steinmeier. Hoe verwacht je dat Duitsland hieruit komt?

‘Qua infrastructuur was er veel achterstallig onderhoud. Er wordt in deze regio al langer bepleit om bij de rivieren voor meer natuurlijke afwatering te zorgen. Dat debat zal hier weer opspelen. Maar het is de vraag in hoeverre het zin heeft om hele grote gebieden op dit soort scenario’s voor te bereiden. Dat is toch heel duur.

Op de middellange termijn speelt de vraag wie de schade gaat betalen. De gemeente, de deelstaat of de bond? Armin Laschet, minister-president van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, beloofde ‘unbürokratisch Hilfe’. Dat zegt wel iets over de vrees voor hoe bureaucratisch dit in Duitsland kan worden.’

Meer over