Nieuws

Het ene ministerie regelt een baan voor geëvacueerde Afghaanse medewerkers, het andere niet

Het ministerie van Buitenlandse Zaken gaat de 36 werknemers van de ambassade in Kabul die in Nederland worden opgevangen actief ondersteunen om Nederlands te leren en werk te vinden. Van een rijksbrede aanpak is geen sprake. Defensie zet geen ­extra stappen voor de Afghaanse tolken die naar Nederland zijn gehaald.

Opvang van Afghaanse vluchtelingen in een kazerne bij Zoutkamp. Beeld ANP
Opvang van Afghaanse vluchtelingen in een kazerne bij Zoutkamp.Beeld ANP

Volgens Defensie is dat niet nodig. ‘Afghaanse tolken in Nederland worden ondersteund door IND en de Centrale opvang asielzoekers (COA), net als andere Afghaanse vluchtelingen’, zegt Defensie. Ambassademedewerkers zijn overigens nog in dienst van Buitenlandse Zaken, terwijl veel tolken en andere Afghanen al lang niet meer voor Defensie werkten toen zij naar Nederland kwamen. De defensietolken die de afgelopen jaren naar Nederland zijn gekomen, kregen ook dezelfde behandeling als andere asielzoekers – met dat verschil dat ze sneller een verblijfstitel kregen.

‘Operation Warm Welcome’

Andere landen hebben wel speciaal beleid gemaakt voor de Afghanen die de nationale inspanningen ondersteunden. In Groot-Brittannië kondigde premier Johnson de ambitieuze ‘Operation Warm Welcome’ aan ter ondersteuning van de pas aangekomen Afghanen. ‘Ik ben vastbesloten dat we ze verwelkomen met open armen en dat mijn regering zorgt voor alle steun die ze nodig hebben om hun leven opnieuw op te bouwen.’

Daarbij wordt het principe gelijke monniken gelijke kappen wel gevolgd. ‘Het lijkt me belangrijk dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende categorieën Afghaans personeel’, zegt Sara de Jong, een expert van de Universiteit van York. Deze Afghanen krijgen in Groot-Brittannië ook direct een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.

In Nederland zorgt de zeer verschillende aanpak van categorieën personeel dat in Afghanistan voor Nederland werkte, al langere tijd voor spanningen tussen Buitenlandse Zaken en Defensie. Zo wordt binnen Defensie met scheve ogen gekeken naar de wijze waarop uiteindelijk alle zestig inwonende familieleden van het ambassadepersoneel (dat buiten de definitie van het ‘kerngezin’ viel) naar Nederland zijn gekomen. Aanvankelijk werd ambassadeur in Kabul Caecilia Wijgers opgedragen drie van de zestig te kiezen, maar nadat ze had laten weten dat niet te kunnen en de Taliban het land overnamen, mochten ze alsnog alle zestig komen.

Bij Defensie werden soortgelijke schrijnende gevallen de afgelopen maanden in het kader van de ‘tolkenregeling’ wél afgewezen. De afspraak over strikte handhaving van het kerngezin is in samenspraak tussen de betrokken ministeries, inclusief Justitie en Veiligheid, overeengekomen en in de ministerraad bekrachtigd. Bij Defensie is slechts zeer zelden een uitzondering gemaakt op deze regel.

Ondersteuning niet voor iedereen

Ook in de Nederlandse noodkampen waar de gevluchte Afghanen nu worden opgevangen, is er een verschil in behandeling tussen de groep Afghanen die werkten voor Buitenlandse Zaken en de groep Afghanen die werkten voor Defensie, ontwikkelingsorganisaties of journalisten.

Zo krijgen de Afghaanse ambassademedewerkers nog salaris, omdat zij formeel nog in dienst zijn van Buitenlandse Zaken. Zij hebben deze week te horen gekregen dat ze worden ontslagen omdat hun werkzaamheden zijn opgehouden, en hoorden ook welke hulp hun werkgever hun hierna biedt. Naast intensieve taallessen krijgen ze onder meer werkbemiddeling en sollicitatietraining.

De bereidheid om te werken is groot onder de groep recentelijk gevluchte Afghanen. Velen van hen zijn relatief goed geschoold; zij willen zo snel mogelijk Nederlands leren en aan de slag. Maar vooralsnog zijn taallessen van het COA nog niet begonnen en is de stap naar werk nog ver weg.

Jasper van Dijk (SP) heeft vrijdag, met steun van PvdA, GroenLinks en het Kamerlid Omtzigt, een debat gevraagd met de twee vrijdag aangetreden ministers op Buitenlandse Zaken (Ben Knapen, CDA) en Defensie (Henk Kamp, VVD). ‘Er is geen tijd om in te werken, deze heren moeten per direct aan de slag met het helpen van onze mensen in Afghanistan. Dat kwam al veel te laat op gang, daarom zijn hun voorgangers afgetreden.’

Meer over