Bellen metOnze correspondent in Scandinavië

‘Het coronabeleid is hier in Denemarken veel beter uit te leggen dan in Nederland’

Terwijl Nederland met harde maatregelen de verdere ontwrichting van de zorg probeert af te wenden, komt Denemarken de coronacrisis relatief goed door. Zelfs nu de besmettingscijfers er weer oplopen, is van een coronapaniek geen sprake. Wat is het geheim van de Denen? We bellen met Volkskrant-correspondent Jeroen Visser.

Hessel von Piekartz
Een mensenmassa bij een nachtclub in Kopenhagen, afgelopen september,  toen de Deense overheid de coronamaatregelen flink versoepelde. Het virus werd door Deense gezondheidsautoriteiten niet langer gezien als een ‘bedreiging voor de samenleving’. Beeld AFP
Een mensenmassa bij een nachtclub in Kopenhagen, afgelopen september, toen de Deense overheid de coronamaatregelen flink versoepelde. Het virus werd door Deense gezondheidsautoriteiten niet langer gezien als een ‘bedreiging voor de samenleving’.Beeld AFP

Dag Jeroen, je bent nu in Kopenhagen voor een reportage. Wat merk je daar van de coronacrisis?

‘De besmettingscijfers lopen de afgelopen tijd weer snel op en vooral de omikronvariant verspreidt zich snel. De autoriteiten maken zich daar grote zorgen over. Dus er zijn weer wat beperkingen bijgekomen. In vergelijking met Nederland vallen die mee. De kroegen moeten bijvoorbeeld dicht om 12 uur ’s nachts. En komende woensdag sluiten de basisscholen vervroegd voor de kerstvakantie.

‘Maar verder is er van de coronacrisis hier niet veel te merken. Vooral overdag niet. Ik kom net van de kerstmarkt in het centrum van de stad. Daar moest ik me echt tussen mensen door wurmen. De straten zijn druk, de restaurants zitten vol. Voor paniek is ook nog geen reden: met het aantal patiënten op de intensive cares valt het nog reuze mee en ook het aantal besmettingen is ondanks de stijging te overzien.’

De Deense en Nederlandse vaccinatiegraad zijn redelijk gelijk. Hoe kan het dat de Denen toch in een gunstiger positie zitten?

‘Dat heeft alles te maken met die andere belangrijke pilaar van het Deense coronabeleid: het aantal besmettingen is de belangrijkste indicator. Zodra die oplopen, nemen ze gerichte maatregelen om de verspreiding af te remmen.

‘Dat kunnen de Denen door de enorme testcapaciteit die ze hebben. Je struikelt hier bijna over de witte testtenten waar je gratis en snel een covidtest kunt doen. Op die manier is Denemarken een van de weinige landen die het virus echt goed in kaart kunnen brengen. Het is ook een reden dat Denemarken bijna het hoogste aantal omikronbesmettingen heeft: ze kunnen het virus goed volgen.

‘Ze analyseren namelijk alle tests en weten ook waar in de samenleving besmettingen plaatsvinden. Besmetten vooral volwassenen elkaar? Of kinderen juist weer volwassenen? Op die manier kunnen ze die gerichte maatregelen nemen. Zo bleek afgelopen tijd dat eenderde van de besmettingen plaatsvond rondom scholen: de belangrijkste reden om de kerstvakantie te vervroegen.’

In het buitenland heerst het idee dat de Denen de adviezen en maatregelen beter opvolgen. Is het vertrouwen in de overheid echt zo groot?

‘Het is een misverstand dat de Denen een volgzaam volk zijn. Ze zijn niet naïef of per definitie goed van vertrouwen. Het belangrijkste is dat het beleid hier veel beter is uit te leggen dan in bijvoorbeeld Nederland.

‘Bij de vervroegde kerstvakantie is er een directe relatie tussen de maatregel en de reden erachter. Als je weet waar je het voor doet, ben je eerder bereid het uit te voeren. Daarin zijn de Denen niet anders dan Nederlanders. Ook in Nederland zie je dat een groot deel van de bevolking best bereid is maatregelen op te volgen als ze het nut ervan inzien. En als dat ook nog eens blijkt te kloppen, komt dat het vertrouwen in de overheid ten goede.’

Denemarken heeft wel degelijk vrijheidsbeperkingen opgelegd. Zoals de covidpas, die ze als één van de eerste landen invoerden. Hoe vallen die beperkingen bij de bevolking?

‘Vandaag sprak ik iemand die niet gevaccineerd is en elke dag een test moet halen om aan het werk te gaan in een restaurant. Hij zou het natuurlijk liever niet hebben, het is vervelend. Maar gek genoeg zei hij dat hij het systeem wel snapt. Het is voor hem logisch dat hij zich moet testen om te voorkomen dat hij anderen besmet. Bovendien voelt hij zich niet geheel buitengesloten: met zo’n test is hij overal welkom. Dat is anders dan in landen met 2G-beleid, zoals Oostenrijk, waar alleen gevaccineerden en mensen die de ziekte hebben gehad een toegangsbewijs krijgen.

‘Dat je op elke straathoek een test kan halen, maakt ook dat het niet zo’n zware last is. En nog steeds breiden ze de testcapaciteit verder uit. Ze schalen op. Ik was gisteren op een testlocatie die pas donderdag is gebouwd. Het kan gratis, binnen een half uur heb je het resultaat én het is vlak bij je huis.’

In Nederland liepen de teststraten over door drukte. Hoe kan het dat de Denen wel zo'n grote testcapaciteit hebben?

‘In Denemarken zijn ze vroeg begonnen met het opbouwen van de testcapaciteit. Het plan was de capaciteit terug te schroeven als veel mensen gevaccineerd waren. Dat hebben ze ook wel gedaan, maar ze zijn altijd veel blijven testen omdat het heel belangrijke waarschuwingssignalen zijn. Nu blijkt dat het effect van vaccins toch iets afneemt over tijd is het heel belangrijk dat ze niet zijn gestopt.

‘Maar het is niet zo dat er hier geen enkele pijn wordt gevoeld. Er zit ook veel chagrijn bij de Denen. Er is coronamoeheid, net als in Nederland. Het advies van de Deense overheid luidt bijvoorbeeld om geen kerstborrels te organiseren. De Denen volgen dat op, maar met veel tegenzin. De kerstborrel is hier een belangrijk moment om te drinken en te eten met collega’s. Maar ook hier geldt: de Denen zien de noodzaak ervan in.’

Meer over