Het comité van WW

Fier verdedigt Karina Wolkers het door haar man gemaakte Auschwitzmonument, dat dreigt te worden overschaduwd. Steun haar, roept Arjan Peters, en bescherm zijn werk.

ARJAN PETERS

Het Auschwitzmonument met de zes gebarsten spiegels van Jan Wolkers ligt sinds 1993 in het vredige Wertheimpark in de voormalige Amsterdamse Jodenbuurt. Een droomlocatie, al werd het kunstwerk in de jaren negentig tot drie keer toe vernield. Misschien dat de bomen, de stilte, de spiegels en daarbij de tekst Nooit meer Auschwitz bepaalde types tot een wanhopige verzetsdaad tegen het lot inspireren.

Gelukkig kon de kunstenaar zelf zijn werk drie keer over doen. Al vijftien jaar ligt het Auschwitzmonument (dat hij voor niets maakte) er onaangeroerd bij. Maar kan het straks nog op de volle aandacht van de wandelaar rekenen als het beoogde ándere Auschwitzmonument van architect Daniel Libeskind (dat hij voor 5 miljoen euro maakte), met de namen van honderdduizend Holocaustslachtoffers op een metershoge muur, er vlak achter komt staan?

Het kunstwerk van Jan wordt onrecht aangedaan, vindt weduwe en auteursrechthebbende Karina Wolkers. Ze verdedigde zich zo fier en hartstochtelijk dat we de auteur zelf meenden te horen. Op de plannen om Wolkers' monument op te hogen en iets schuin te plaatsen, schoot ze uit: 'Het zijn verdomme geen zonnepanelen!'

Goed gebruld, Karina. Kunnen wij ons niet openlijk bij haar aansluiten? Dit lijkt nog te veel het protest van een verbolgen kunstenaarsvrouw. Moeten we niet eens denken aan een Comité van Waakzaamheid, dat de werken van Wolkers onderhoudt en beschermt?

Er staan er nogal wat, door het hele land: beelden van brons en glas, soms zonder vermelding van de maker op de sokkel. Denken we daar wel genoeg aan? Houden we ze in ere? Karina hoeft het niet allemaal alleen te doen.

Om een beginnetje te maken met het vooralsnog officieuze Comité van Wolkers Waakzaamheid ben ik direct naar de Amsterdamse wijk Slotermeer gefietst, om het bronzen beeld Jongen met haan (uit 1955) te inspecteren. Het beeld van een stevige blote jongen met een haan bij wijze van geweten boven op zijn hoofd staat op het schoolpleintje in de Thomas van Aquinostraat. Jans zoon Erik heeft er destijds voor geposeerd.

Jawel, het staat er nog, al bijna zestig jaar ongeschonden. Spelende kinderen eromheen, precies zoals de schepper het had gewild. Dan valt me in dat de schrijver en beeldhouwer een naamstempel had, met behalve 'Jan Wolkers' ook een getekend haantje. Wat had hij met die haan? Even biograaf Onno Blom gebeld. 'Vanaf zijn jeugd tekende Jan dieren, ook hanen', zegt hij. 'Het is een soort symbool geworden.'

Niet lang voor zijn dood zat Blom met Wolkers op een terras bij Leiden. Kwam er een meisje van een jaar of 20 aan: 'O meneer Wolkers, ik wil even zeggen dat ik uw werk bewonder.' Waarop Jan vroeg: 'Heb jij een man?' Nee, zei het meisje blozend. Daarop tekende Jan ter plekke op een bierviltje een haan, en gaf dat haar. 'Zo! Je hebt geen man, maar nu heb je wel een haan.'

Altijd een jongen met haan gebleven.

undefined

Meer over