Het brandglas is verschoven

Chef-dirigent Jaap van Zweden van het DSO weet hoe het werkt. Zijn ensemble, met het Meyerson als thuishaven, wordt gezien als het vlaggeschip van de culturele opbloei. Er prijkte een tekort van 4 miljoen dollar op de begroting, maar juist deze avond kon voorzitter Paul Stewart bekendmaken dat er 21 miljoen aan giften is binnengehaald. Voormalig presidentskandidaat Ross Perot stortte 4 miljoen.


Van Zweden, in eigen land geconfronteerd met bezuinigingsplannen voor zijn Radio Philharmonisch Orkest, komt na afloop van het concert handen schudden van enthousiaste bezoekers. 'Geven is hier gewoon een traditie, zonder dat de vraag wordt gesteld wat je ervoor terugkrijgt. Het culturele klimaat bruist. Dit is een stad met een jonge ziel.' Hij wijst er op dat het ook de overheid is die vrijgevigheid stimuleert. De belastingdruk is lager, giften zijn aftrekbaar. Voor de statistiek: Van Zweden doneerde zelf ook 250 duizend dollar.


Het Arts District mag dan als het belangrijkste wapen gelden tegen het gedachtengoed van JR, de uitglijders van de Ewings waren de stad destijds niet geheel onwelgevallig. Het brandglas verschoof. De gebeurtenissen op 22 november 1963, om 12.30 uur op Dealey Plaza, hadden Dallas als schandplek in de Amerikaanse geschiedenis gestanst.


Vanaf de zesde verdieping van het Texas School Book Depository haalde Lee Harvey Oswald op dat tijdstip drie keer de trekker van zijn 6,5 mm kaliber Carcano over. Het eerste schot miste doel, het tweede doorboorde de nek van president John F. Kennedy die zojuist in een open limousine het plein was opgedraaid, het derde trof diens schedel. Amerikanen buiten Dallas gaven de stad er de schuld van - men was toch gewaarschuwd, welkom was JFK met zijn New Frontier niet geweest in het bolwerk van behoud in de Bible Belt.


Maar vandaag verzamelen zich tientallen schoolkinderen voor het gewezen boekenmagazijn, een toren van baksteen. Het Sixth Floor Museum geldt als een van de belangrijkste trekpleisters van de stad, terwijl er eerst vooral stemmen opgingen het pand met de grond gelijk te maken om de schurende herinnering aan de met aanhoudende complottheorieën omgeven moord weg te wissen.


Het gros van de bezoekers was niet eens geboren toen Kennedy stierf. 'Mijn grootouders praten nog weleens over hem', zegt een zwarte leerling, met een vragenlijstje van school onder de arm. 'Niet elke dag natuurlijk, maar hij was voor hen net zo belangrijk als president Obama is voor veel jongere Amerikanen.'


Panelen met foto's, publicaties en videofragmenten voeren de bezoeker uiteindelijk naar een hoek op de etage, waar kartonnen dozen manshoge stapels vormen. Het is het gereconstrueerde nest van de sluipschutter. Een hekje verhindert dat de bezoeker precies de baan van de kogels kan volgen, maar een idee krijg je wel: twee kruisen op het wegdek zes verdiepingen lager markeren de plekken waar Oswalds schoten doel troffen. Op Dealey Plaza zelf is de werkelijkheid weer anders. Een zelfbenoemde gids met bloeddoorlopen ogen schiet voorbijgangers aan. 'Geloof het museum niet!'


Het zou zo'n vijftien jaar duren voordat Dallas buiten Texas andere associaties opriep dan louter de plaats waar Kennedy werd vermoord. Het begon op een ranch, een half uurtje rijden noordelijk van downtown, te midden van open veld, stal en schuur. Duncan Acres was de oorspronkelijke naam, en nadat eerdere afleveringen elders waren geschoten, wisten de producenten van de soap op basis van luchtopnames het zeker: dit moet het huis van de Ewings worden.


Excuus, Roberto van Geenen.


Southfork, met de kenmerkende pilaren voor de veranda, vormde van 1978 tot 1991 het decor voor de verwikkelingen tussen JR en Sue Ellen, Bobby en Pamela, Jock en Miss Ellie en Lucy. Hier werden alleen de buitenopnamen gemaakt, de ranchersfamilie Duncan wilde niet dat de camera's de drempel over kwamen. Het zwembad is kleiner dan het op tv oogde, het gevolg van slim gebruik van spiegels en groothoeklenzen. De oprijlaan is korter; om het idee van een lange stoffige weg te creëren, stortte de crew vele zakken meel leeg op het asfalt voordat de auto's er overheen reden. Het eerste seizoen betaalde de televisie 7.500 dollar om drie weken te mogen filmen, aan het eind van de serie was dat bedrag opgelopen tot 90 duizend dollar.


De ranch heeft nu de gedaante van een conferentiecentrum, ook voor bruiloft en partijen, in het oorspronkelijke woonhuis zijn er de kamers ingericht naar de mogelijke smaak van de afzonderlijke familieleden. JR heeft vanzelfsprekend de master suite, met blauw hemelbed. In een museumpje is Lucy's bruidsjurk nog te zien, en het pistool dat werd gebruikt in de aflevering met de moeder aller cliffhangers: who shot JR? Er komen jaarlijks nog tienduizenden bezoekers op af. A Texas legend lives on, is de slogan.


Dat blijkt diezelfde avond nog, in de lobby van de Ritz. Er zit een man in een donker designpak. Hij draagt een hagelwitte cowboyhoed. JR leeft!


Meer over