Het begon vreedzaam in de Schilderswijk

De Haagse politie ligt weer onder een vergrootglas na de dood van arrestant Mitch Henriquez. Buurtbewoner Maarten Zeegers was getuige van rellen en chaos in Schilderswijk en Transvaal. Dinsdag werd de balans opgemaakt: doet de politie aan etnisch profileren?

Zeegers
Brand in de Haagse Schilderswijk waar honderden betogers demonstreerden tegen de gewelddadige dood van Mitch Henriquez. Beeld ANP
Brand in de Haagse Schilderswijk waar honderden betogers demonstreerden tegen de gewelddadige dood van Mitch Henriquez.Beeld ANP

Doeg-doeg-doeg-doeg. Ergens boven klinkt het zoevende geluid van de wieken van een politiehelikopter. Het is maandagavond half elf en ik ben op weg van mijn huis in het Transvaalkwartier naar het Hobbemaplein, op de grens van Transvaal en de Schilderswijk. Bij het eerste kruispunt staan twee politiebusjes dwars over de weg. Nors gebieden de agenten me om door te fietsen.

Verderop meer tekenen van rellen. Bij de Rabobank zijn bakstenen door de ruiten gegooid. Een uitgebrande kast ligt midden op de weg. Het plein staat vol met gepantserde voertuigen en agenten van de Mobiele Eenheid. Recht tegenover hen de jongens uit de wijk. Af en toe rent iemand richting politie, roept iets lelijks, of gooit met een steen of vuurwerk.

De onrust begon al eerder. Voor het politiebureau was een demonstratie tegen politiegeweld vanwege de dood van de Arubaan Mitch Henriquez. Het begon vreedzaam, maar er ontstond een grimmige sfeer toen demonstranten het politiebureau begonnen te bekogelen en de ME ingreep.

Niemand op het plein kan echt vertellen hoe de situatie zo uit de hand is gelopen. 'Mijn vriend werd gebeld', vertelt een Marokkaanse jongen. 'En die belde mij weer. Daarom ben ik hier, snap je?'

Dat snap ik. Het komt wel vaker voor dat groepen jongeren zich verzamelen op zoek naar sensatie en om de politie uit te dagen, vooral met Nieuwjaar of na een voetbalwedstrijd. Maar zoals vanavond heb ik nog niet eerder meegemaakt.

Niet alleen de politie moet het ontgelden. Een tramhalte ligt al aan diggelen, even later vliegt een jongen met een karatetrap dwars door de ruit van een schoenenwinkel. Hij slaagt erin de etalagepop van een tas en een T-shirt te ontdoen - nauwelijks de moeite waard zou je denken. 'Toch gratis kleren', mompelt een ander. Met enkele kickbokstechnieken slopen de ze ook nog twee ruiten. Een jongen in islamitische kledij probeert hen te kalmeren, zonder resultaat.

'Wegwezen!', roepen de ME'ers terwijl ze oprukken om het plein schoon te vegen. 'Wegwezen!' De menigte schiet uit elkaar. Met mijn fiets kan ik niet snel genoeg keren. Een agent is nu nog maar op één meter van me vandaan. 'Journalist', roep ik als laatste redmiddel om een klap te ontlopen. De man geeft me een lichte duw met zijn schild. 'Ik zei toch wegwezen. Het is geen spelletje.'

Terug op het plein heeft een omstander wel begrip voor de vernielingen. 'Die jongeren hier worden niet gehoord. Al twee jaar niet. Dan kun je hierop wachten.'

Een andere man keurt het geweld af. Hij vindt de rellen aandachttrekkerij. 'Bovendien: wat heb je eraan? Het verandert toch niets, daar.'

Spanningen tussen de allochtone bewoners en het politiekorps zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen na een aaneenschakeling aan incidenten. De agenten blank, de slachtoffers van buitenlandse komaf.

Schade na de rellen in de Haagse Schilderswijk. Beeld Julius Schrank
Schade na de rellen in de Haagse Schilderswijk.Beeld Julius Schrank

In 2012 schoot de politie op een perron van station Hollands Spoor een 17-jarige hindoestaan dood. Er zijn talloze verklaringen over mishandeling van arrestanten door agenten. Een jongen uit de straat getuigde twee jaar geleden dat zijn broer na een aanhouding in een busje van de politie in elkaar was geschopt, en de volgende dag halfnaakt en met een gebroken hand wakker werd. Het politierapport noemde als oorzaak dat de man te hard op de celdeur had gebonkt.

In de maanden daarna organiseerden sympathisanten van de jihad op het Hobbemaplein een demonstratie tegen politiegeweld. Andere bewoners, zonder deze sympathieën, richten een burgercomité op om het vertrouwen tussen politie en buurt te herstellen. Het had amper resultaat. Een paar maanden geleden verscheen op internet weer een filmpje waar een jongen ogenschijnlijk zonder reden door agenten hardhandig tegen de grond werd gewerkt. En dit weekend viel er dus opnieuw een dode te betreuren.

'Het zijn vuile racisten en teringlijers', vindt een Marokkaans meisje van een jaar of 18. 'Ze hebben mijn vader ook zo gepakt. Terwijl ze wisten dat hij ziek was. Vieze kankerjoden.' Een jongen op een scooter waarschuwt dat ze dat niet zo hard moet roepen: de politie is in de buurt.

'We hebben hier toch vrijheid van meningsuiting? Dan mag ik dus zeggen wat ik wil. Als zij onze religie beledigen, zeggen ze toch ook: dat is vrijheid van meningsuiting?'

Veel islamitische bewoners van Transvaal geloven dat het gewelddadige politieoptreden voortkomt uit haat tegen moslims. 'We zijn met zovelen. En de politie met zo weinig', gaat ze verder. 'Waarom pakken we ze niet?' De jongen op de scooter legt haar uit dat de politie gewapend is met knuppels en zij niet. Hij kan er uit eigen ervaring van meepraten dat zo'n slag hard kan aankomen.

Schade na de rellen in de Haagse Schilderswijk. Beeld Julius Schrank
Schade na de rellen in de Haagse Schilderswijk.Beeld Julius Schrank

Om de menigte in bedwang te houden, rijdt de ME nu met een soort strandbuggy's met zwaailichten en loeiende sirenes door Transvaal. Toch slagen relschoppers erin nog meer dingen kapot te maken. Een groepje jongeren gooit een steen naar de enige bushalte die nog heel was. Bij de tweede steen klettert de hele glasplaat uit elkaar.

Hierna schiet de groep het Wijkpark in. Opnieuw het geluid van een gesneuvelde ruit. Doelwit is ditmaal de Surinaamse winkel op de hoek van het park. Op de bovenste verdieping gaat een raam open. 'Is die ruit kapot?', vraag een Hindoestaanse vrouw. In de ruit zit een ster van een 50 centimeter breed. 'Daar lijkt het wel op', antwoord ik.

'Dan bel ik even de eigenaar om hem in te lichten.'

De politie wil de achtervolging inzetten, maar parkeerpaaltjes voorkomen dit. Aan de andere kant van het plein gaat de ruit van een café eraan.

Op de Paul Krugerlaan tref ik een vriend tussen een groep van een man of dertig. Ook hij vindt dat de politie racisten zijn en het vooral op moslims gemunt heeft. Hij snapt niet dat de grote reclamezuil nog steeds heel is. 'Dat is toch de overheid. Die kunnen ze beter kapotmaken dan winkels van particulieren.'

ME-busjes rijden nu af en aan. Een politievoertuig houdt voor ons stil en lijkt achteruit in te willen parkeren. Opeens springen vijf man politie naar buiten, grijpen een jongen achterop een scooter en duwen hem de bus in. De bestuurder van de scooter kijkt verbaasd om zich heen. Hij snapt niet waar zijn meerijder is gebleven.

De politie patrouilleert blijkbaar door de wijk en probeert relschoppers aan de hand van camerabeelden te identificeren. 'Ze hebben overal geheime camera's hangen', weet mijn vriend. 'Ook in die huizen. Ze houden ons 24 uur per dag in de gaten.'

Rond een uur of twee uur lijkt de rust wat terug te keren. Ik ga op huis aan. Een vriend blijft liever nog even hangen. 'Je weet nooit wanneer we nog een keer zoiets kunnen meemaken. Misschien volgend jaar pas weer.'

Ik denk dat het niet zo lang zal duren. Na drie jaar kan ik maar één conclusie trekken: tussen de politie en bewoners in Transvaal en de Schilderswijk komt het niet meer goed.

Meer over