HET ANTWOORD OP DE ARROGANTIE

DE AFKEER van links is meer dan een verschil van mening. Het gaat niet over de wenselijkheid van bepaalde waarden (hoe belangrijk zijn vrijheid, gelijkheid, duurzaamheid?) of de houdbaarheid van bepaalde veronderstellingen (leidt concurrentie in de gezondheidszorg tot kostenbeheersing?)....

Linkse mensen zijn arrogant. Ze luisteren niet. Ze willen hun naïeve en hoogmoedige idealen aan de samenleving opdringen. Linkse mensen voelen zich beter dan de rest. Ze feliciteren zichzelf met hun betrokkenheid bij alles wat ziek, zwak of misselijk is of ze zijn juist gedreven door jaloezie en afgunstig op het succes van anderen. Linkse mensen zeuren. Ze proberen je een schuldgevoel aan te praten.

Vreemd genoeg is deze haat tegen links geïnspireerd door een typisch linkse notie: Iedereen is gelijk. Niemand mag zich beter wanen dan de rest. (Misschien is dat de reden dat zoveel linkse en voormalig linkse mensen meezingen in het koor). Je mag dus nooit suggereren dat jouw opvatting nobeler is dan die van een ander. Toch is dat precies wat linkse mensen volgens hun tegenstanders doen. Het is deze vermeende morele superioriteit die agressie opwekt. 'Ik ben niet asociaal, als ik zeg dat we strenger moeten zijn tegen mensen die niet willen werken.' 'Ik ben geen racist als ik iets over buitenlanders zeg.'

Hypocrisie is een ideaal verwijt om de verhevenheid van tegenstanders onderuit te halen, zoals Kees Kraaijeveld afgelopen zaterdag (Forum, 22 juni) laat zien. Het is schijnheilig om je uit te spreken tegen zwarte scholen en ondertussen je eigen kind naar een witte school te sturen. Het is gemakkelijk om te pleiten voor belasting op kerosine als je zelf geen last hebt van duurdere vliegtickets.

Kraaijeveld hanteert zo dezelfde domme directheid als Fortuyn, toen hij bij Barend & Van Dorp Jan Mulder de mond probeerde te snoeren met de opmerking: 'Als jij zo blij bent met al die vluchtelingen, neem er dan zelf een paar in huis!' Iemand die niet doet wat hij preekt, is misschien geen sympathiek mens, maar maakt dat zijn opvatting waardeloos? Ik denk het niet. Ook een politicus die wel eens te hard heeft gereden, mag pleiten voor strenge snelheidscontroles.

Andersom kan het heel sympathiek zijn om gewoon eerlijk toe te geven dat je lak hebt aan het milieu, zoals Fortuyn deed. Maar dat is geen reden om zijn standpunt over te nemen. In de politiek draait het namelijk niet om de vraag of de spreker sympathiek is, maar om de vraag of zijn argumenten overtuigen.

Het is een luie manier van redeneren. De verwijten betreffen meer de man dan de mening. Het in diskrediet brengen van een spreker is veel gemakkelijker dan het weerleggen van zijn argumenten. Het suggereert dat de waarheid een kwestie van karakter is. Dat is helaas niet waar. Eikels kunnen gelijk hebben en schatten kunnen zich vergissen.

Dat het verwijt van schijnheiligheid het toch goed doet, komt omdat het twee Nederlandse ondeugden in zich verenigt. Het ontmaskeren van idealisten is het oude nivelleringsdenken in een nieuw jasje. Niemand mag boven het maaiveld uitstijgen. We zijn allemaal even goed of slecht. Daarnaast heeft de logica van Fortuyn en Kraaijeveld een vertrouwde calvinistische inslag. Gemakzuchtigheid is een doodszonde. Alleen wie lijdt, heeft spreekrecht.

Linkse politici hebben in een vlaag van masochisme het verwijt van arrogantie en zelfingenomenheid omarmd. Ze zijn gaan geloven dat ze ontzettend elitair zijn. Dus willen ze nu allemaal dolgraag naar gewone mensen. Om te luisteren. Ze kunnen niet wachten om de oude wijken in te trekken. Nederigheid is het nieuwe codewoord.

Ze vergeten dat politiek meer is dan u vraagt en wij draaien. Veel wensen zijn namelijk onderling strijdig. Bovendien hebben veel plannen averechtse effecten. Politiek behelst daarom altijd een afwegen van waarden en het inschatten van effecten. Alleen luisteren is een heilloze weg. Het gaat om het vellen van controversiële oordelen.

Natuurlijk is elke burger gelijk en is elke mening evenveel waard, maar dat geldt niet voor argumenten. Het ene argument is deugdelijker dan het andere. De ene waarde is belangrijker dan de andere. De kracht van een democratie zou moeten zijn dat het beste argument de doorslag geeft, niet dat ieders argument wordt gehoord.

Linkse politici moeten zich daarom niet nederiger, maar elitairder opstellen. Ze mogen best van burgers eisen dat ze zich bezinnen op hun onbehagen. Niet elke hartekreet is namelijk een zinnige bijdrage aan het debat. Niet elk sentiment is een argument. Ze moeten het lef hebben om keihard te zeggen waarom sommige voorstellen dom zijn en andere onwenselijke effecten hebben. Opkomen voor je standpunt is geen uiting van arrogantie. Het betekent dat je iemand serieus genoeg neemt om hem te willen overtuigen.

Meer over