Reportage

Het anderhalvemeterloket beoordeelt of het restaurant van de golfclub een sportkantine is en of je met een huidziekte wél naar de zonnebank mag

Volkskrant-verslaggever Rik Kuiper doet de komende weken verslag vanuit Arnhem. Hoe pakt het coronabeleid daar uit? In de tweede aflevering: het anderhalvemeterloket.

Rik Kuiper
Overleg van het anderhalvemeterloket op het Stadskantoor via beeldscherm. Na afloop wordt er gezwaaid. 
 Beeld Marcel van den Bergh
Overleg van het anderhalvemeterloket op het Stadskantoor via beeldscherm. Na afloop wordt er gezwaaid.Beeld Marcel van den Bergh

Een echt loket is het natuurlijk niet, het anderhalvemeterloket van de gemeente Arnhem. Nergens een balie met een belletje, laat staan een lokettist die vriendelijk vraagt wat hij voor je kan doen.

Nee, het betreft hier slechts een e-mailadres waar winkeliers, caféhouders, beheerders van buurthuizen, eigenaren van zonnestudio’s en andere wanhopigen al sinds het begin van de pandemie aankloppen met vragen over de praktische uitvoering van het driftig muterende coronabeleid.

En dat is geen overbodige luxe. Vooral rondom de persconferenties van het kabinet komen er talloze praktische vragen bij de gemeente binnen. Zoals ook nu weer. Is een meet-and-greet met de Kerstman bijvoorbeeld nog toegestaan? Mag de rondreizende schaatsbaan alleen schoolklassen ontvangen? En kan het winkelcentrum een dj op een Segway laten rondrijden, als sfeerverhogende activiteit?

Congressen

Zulke vragen belanden in Arnhem op het bord van negen ambtenaren. Drie van hen zitten op deze maandagochtend in een vergaderzaaltje in het stadskantoor. De rest praat vanuit huis mee.

‘Er is een vraag binnengekomen over congressen’, zegt Alet Voskuil, die het anderhalvemeterloket coördineert. ‘Mogen die tot 22 uur duren?’

‘Beurzen en congressen moeten om 18 uur klaar zijn’, zegt Demian Stokebrand, adviseur openbare orde en veiligheid.

‘Maar het betreft hier een horecalocatie die ruimtes verhuurt’, zegt Matthijs van den Brink van de afdeling vergunningen. ‘Dan mag het toch tot 20 uur?’

‘Nee’, zegt Stokebrand, ‘beurzen en congressen mogen tot 18 uur. En ja, dan krijg je dus de situatie dat mensen niet met elkaar in een zaaltje mogen zitten maar wel in het horeca-gedeelte.’

Scorende spits

Het anderhalvemeterloket van Arnhem bestaat sinds mei vorig jaar, toen het land ontwaakte uit de eerste lockdown. Al gauw kwamen de vragen. ‘Vaak waren die niet door één afdeling te beantwoorden’, zegt Voskuil. ‘Een vraag van een horeca-ondernemer over terrassen heeft namelijk ook gevolgen voor de openbare ruimte. En voor de handhaving.’

Daarom tuigde de gemeente dus een interdisciplinair team op. Verschillende gemeentelijke afdelingen stelden ‘hun scorende spits’ daarvoor beschikbaar, zegt bestuursadviseur binnenstad Coen Peelen, zodat ‘slagkracht, daadkracht en denkkracht’ verzekerd waren. Sindsdien behandelden ze circa achthonderd vragen, die ‘allemaal binnen een week beantwoord zijn’.

Tijdens dit maandagochtendoverleg komt de situatie bij sportscholen ter sprake. Momenteel geldt sporten op advies van een fysiotherapeut als een medische behandeling. Het tonen van de coronapas is dan volgens de huidige regels niet nodig. Er zijn sportscholen die daar handig gebruik van proberen te maken, zoals wel meer ondernemers de afgelopen anderhalf jaar de randen van de wet opzochten.

‘Ze hebben een fysiotherapeut rondlopen die ze gebruiken om het allemaal wat gemakkelijker te maken’, zegt Hendrik Spoelman van de afdeling handhaving. ‘Daar zijn we druk mee. We adviseren ze dringend om altijd de QR-code te scannen.’

‘Bij het zwembad maken we soms ook een uitzondering voor zorg’, zegt Mark Debets, beheerder van de gemeentelijke sportaccommodaties. ‘Maar alleen als het een volledig gescheiden activiteit betreft. Dat is een helder uitgangspunt.’

Huidziekte

Uit de voorbeelden blijkt hoe ingewikkeld het soms is voor gemeenten om de ruwe schetsen van het kabinet netjes in te kleuren. Want hoe strak Mark Rutte en Hugo de Jonge de lijnen ook lijken uit te zetten, de praktijk blijkt altijd weerbarstiger, zoals blijkt uit de vragen waarover het loket zich de afgelopen anderhalf jaar boog.

Is het restaurant van de golfclub een sportkantine? Mag je met een huidziekte wél naar de zonnestudio? Kan een restaurant met drie ruimtes drie keer het maximaal toegestane aantal gasten ontvangen?

Wat de boel nog eens extra compliceert, is dat de ambtenaren nooit van tevoren weten wat voor maatregelen het kabinet gaat afkondigen. Ze kunnen daardoor niet alle vragen van burgers en ondernemers direct beantwoorden. Daarvoor moeten ze wachten op de toelichting uit Den Haag, die pas een paar dagen later volgt.

‘Dat was nooit zo’n probleem’, zegt Stokebrand, ‘omdat de maatregelen meestal pas na een week van kracht werden. Maar dit keer gingen ze de volgende dag al in. Dat maakt het voor ons iets lastiger.’

Principieel

Tegen het einde van het overleg brengt Mark Debets nog een actuele kwestie rondom de zwemlessen in. Daar is de regel dat ouders hun kinderen tot in de kleedkamer mogen begeleiden - mits ze een coronapas hebben.

‘Maar er zijn een paar ouders van kinderen met een beperking die zich niet hebben laten vaccineren en ook een reden hebben zich niet te laten testen’, zegt Debets. ‘Dit zijn ouders die vanwege de veiligheid continu bij hun kind moeten zijn, ook in de zwemzaal. Kunnen we iets verzinnen zodat zij toch naar binnen kunnen? Of gaan we er principieel mee om?’

‘Heel ingewikkeld’, zegt Voskuil.

‘Het gaat bijvoorbeeld om een kind met epilepsie, van wie de ouder altijd met een EpiPen op de tribune zit. Ik vind het heel lastig om dan te zeggen dat zo iemand niet naar binnen mag, want dat betekent dat het kind niet naar zwemles kan.’

‘Die ouders mogen wel naar binnen’, zegt Voskuil. ‘Als ze zich maar laten testen. Dat is toch niet zo ingewikkeld? Wat vindt de rest?’

‘Het voelt wel heel rechtlijnig’, zegt Peelen. ‘Mijn onderbuik zegt: kunnen we die paar kinderen niet faciliteren?’

‘We kunnen zeggen dat we alle ouders die vanwege medische redenen nodig zijn aan de rand van het bad toelaten’, zegt Debets, ‘mits ze anderhalve meter afstand houden. Dat is duidelijk. En het voorkomt een hoop discussie.’

Meer over