Heseltine moet Labour verslaan MACHT IN GROOT-BRITTANNIE

HET RAADSEL Michael Heseltine wacht nog altijd op een oplossing. Na John Majors herverkiezing, vorige week, werd Heseltine gepromoveerd van President of the Board of Trade, oftewel minister van Handel en Industrie, tot First Secretary of State and Deputy Prime Minister....

Er waren nogal wat Britse commentatoren die zich door die overdadige titel lieten misleiden en wezen op de tamelijk treurige ervaringen die vorige vice-premiers hadden opgedaan. De laatste was Geoffrey Howe geweest. Maar aan Howe's functie had Thatcher nooit inhoud willen geven. Lange jaren had Thatcher de befaamde Lord Willie Whitelaw naast zich gehad. Hij was degeen die zonder morren de vervelende zaakjes opknapte.

Maar die twee waren alleen maar vice-premier. De laatste die mocht beschikken over de volledige titel was George Brown onder Labours Harold Wilson. Brown was een begaafde dronkelap die steeds maar dreigde met aftreden totdat hij het eindelijk deed. Daarna verdween hij in de vergetelheid.

De titel was ooit verzonnen onder het Conservatieve bewind van Harold Macmillan en bestemd voor R.A. 'Rab' Butler die nog steeds wordt beschouwd als de beste premier die Groot-Brittannië nooit heeft gehad. Want 'Supermac' konkelde vanaf zijn ziekbed net zo lang tot Sir Alec Douglas-Home zijn opvolger werd.

Heseltine weet dus perfect wat de problemen zijn die aan de functie kunnen kleven. Allereerst bestaat een vice-premier niet voor de Britse wet. Heseltine: 'Zonder de steun van de premier is het geen baan. Mèt zijn steun is het een prachtbaan. Ik denk dat mijn relatie met John Major zodanig is dat het laatste geldt.'

Maar waarom zou de premier Michael Heseltine, toch nog altijd als een potentiële tegenstander beschouwd, juist nu van zo'n prachtbaan voorzien?

Hier komen we terecht bij geruchten, deduceren en combineren.

Op de ochtend voordat John Major zou worden herkozen als Conservatief partijleider (vorige week dinsdag dus), had de premier een onderhoud van drie uur met Heseltine. Het zou zo lang geduurd hebben omdat Heseltine meteen maar in Downing Street de grootste werkkamer bestelde en langdurig sprak met kabinetssecretaris Sir Robin Butler over het formaat van zijn nieuwe bureau, het aantal telefoonlijnen en meer van die technikaliteiten. Dat werd de officiële gang van zaken.

Maar de geruchten waren geheel anders. Heseltine zou zich die ochtend bij Major hebben vervoegd met de botte mededeling: 'Ik heb drieëndertig stemmen in mijn binnenzak. Je kunt ze nu krijgen. Ze kunnen ook naar Redwood. Dan komt er een tweede ronde en dan stel ik mezelf uiteraard kandidaat.' Met andere woorden: Heseltine was in staat met die 33 stemmen Major over de streep trekken, maar voor wat hoort wat.

Het is een hardnekking gerucht. Toch is het waarschijnlijk heel anders gelopen. Deduceren en combineren leiden tot de conclusie dat Heseltine zich in deze verkiezingsstrijd pijnlijk correct heeft gedragen. Zelfs zijn meest fervente volgelingen speelden het spel in zijn opdracht mee.

Op het moment dat John Major liet weten 'tot het bittere einde' te zullen vechten en dus ook, bij een onbeslist, de tweede ronde te zullen ingaan, wist Heseltine dat hijzelf geen enkele kans zou maken. De 'moedermoord' op Thatcher van 1990 is hem door grote delen van de partij nooit vergeven en een poging tot 'vadermoord' zou het absolute einde betekenen van zijn politieke carrière. En hij wilde de rechtse Portillo absoluut niet. Er zat niets anders op dan John Major tot dat bittere einde te steunen.

De pijlsnelle manier waarop Heseltine meteen vorige week zijn nieuwe functie tot in details invulde (met meteen al 1675 man personeel voor zijn nieuwe departement), maakt waarschijnlijk dat Majors plotselinge aftreden en campagne voor herverkiezing al wekenlang tot in de puntjes was voorbereid. Door de premier en Michael Heseltine samen.

Na de benoeming vielen de krantekoppen over elkaar heen van verbijstering: 'Major staat een imperium aan Heseltine af' (Observer), 'Heseltine wordt een leeuw die zal brullen in Whitehalls jungle' (Independent). Gisterochtend raakten, na de zoveelste persconferentie van Heseltine, zelfs kranten in de war. The Daily Telegraph kopte: 'Ik zal al mijn macht gebruiken, zegt Heseltine', terwijl The Financial Times distilleerde: 'Heseltine stelt grenzen aan zijn macht', terwijl de vice-premier toch maar één en hetzelfde verhaal aan alle media had verteld.

Wat gaat de nieuwbakken vice-premier precies doen? Alles. Maar vooral: de zwakke PR van deze regering opkrikken, verbindingsman spelen tussen ministers en fractieleden, nieuwe denkbeelden aanzwengelen op het gebied van economie, technologie, wetenschap, consumentenzaken, milieukwesties, plaatselijk bestuur, vrouwenzaken. Op al die gebieden zit Heseltine kabinetscommissies voor en hij wil dwarsverbindingen leggen waar dat maar mogelijk is.

En hij zal als eerste vervanger dienst doen voor John Major in de wekelijkse Prime Minister's Question Time in het Lagerhuis. Want John Major was daar de laatste tijd nauwelijks partij voor Tony Blair.

En hier zijn we precies op het punt waar het om draait: Michael Heseltine moet voor de Tories Labour verslaan. Hij krijgt de tijd tot mei 1997. Dan mag hij met pensioen als Lord Heseltine of Henley. Als het lukt wordt het een uitermate eervol afscheid. Als het niet lukt, blijft het tòch eervol.

Kortom: Michael Heseltine (62) kan, in tegenstelling tot John Major, niet meer stuk. En over dat pensioen praten we tegen die tijd weer.

Henk Strabbing

Meer over