'Herzog is een superinteressante eenling, die tot het gaatje gaat'

Cellist en componist Ernst Reijseger is de eerste die Werner Herzog opbelt als hij plannen heeft voor een nieuwe film. 'Uw landgenoot is een genie', vertelde de Duitse regisseur vorig jaar aan de Volkskrant. Reijseger: 'Hij vroeg me ook of ik voor Grizzly Man muziek wilde maken, maar ik was toen op tournee. En dat is dus een hit geworden, zul je net zien.'


De soundtrack van Herzogs een na laatste film, My Son, My Son, What Have Ye Done, ligt nu in de winkel. Het is het derde deel van de samenwerking, die zes jaar terug begon. Beiden waren fan van elkaars werk toen zij in contact gebracht werden. Herzog zocht muziek voor zijn twee nieuwe films The White Diamond (2004) en The Wild Blue Yonder (2005).


Hij ging om de tafel zitten met Stefan Winter, van het Duitse label Winter & Winter, waar Reijseger al jaren zijn platen uitbrengt. 'Bleek hij al twee platen van mij uit zijn kop te kennen', vertelt Reijseger smakelijk. 'Hij praat altijd in superlatieven over mij. Ik probeer gewoon uit mijn hart muziek te maken. Herzog is een superinteressante eenling die tot het gaatje gaat. Fascinerend, natuurlijk. Hij is op een interessante manier gek. Als hij je dan vraagt muziek voor zijn films te maken¿'


2010 kun je het jaar van Ernst Reijseger noemen. Voor de filmmuziek van C'est déjà l'été (Martijn Maria Smits) ontving hij een Gouden Kalf en in de zomer kreeg hij de Edison Klassiek voor het solo-album Tell Me Everything. Tijdens het gesprek vertelt Reijseger terloops dat hij onlangs de Trophée Des Arts Afro-Caribéens 2010 ontving.


Reijsegers motto 'Het buitenland is groter dan Nederland' leeft hij na door al decennia in talloze formaties op festivals te verschijnen. Jazz, klassiek, wereldmuziek - zijn instrument is geen beperkend kader. Ondanks zijn vaak eigenzinnige ideeën is openheid voor invloeden van buitenaf voor hem karakteristiek.


De arrangementen voor My Son, My Son, What Have Ye Done (2009) schreef Reijseger voor een gevarieerd gezelschap. Vijf cellisten (onder wie hijzelf), een Italiaanse accordeonist (Luciano Biondini), de lyrische jazzpianist Harmen Fraanje, rasimprovisator Alan Purves op slagwerk, een Senegalese zanger (Mola Sylla) en Indiase tabla-speler (Sandip Bhattacharya).


'Ik weet dat je met heel veel celli enorm goed kunt kleuren. En zodra je een pianist als Fraanje of een accordeonist als Biondini materiaal aanlevert waarin ze kunnen gáán, voegen ze zich meteen. In een ideale wereld, als er tijd voor is, heb ik ensemble-achtige dromen.' Herzogs filmprojecten bieden Reijseger een voor hem ongekend budget om zijn dromen kan waar te maken.


Over de samenwerking met Herzog: 'Ik word vroeg betrokken bij het geheel. Ik krijg teksten, een script en foto's van de set. Je wordt deel van een team. En dat gebeurt over het algemeen nooit. Muziek wordt in films vaak als behang gebruikt. Ten onrechte, en heel dom. Goede films zijn verziekt doordat regisseurs en producenten uiteindelijk produceren met een soort van angst.'


Herzog staat bekend als een misschien wel te gedreven regisseur. Als hij iets in zijn hoofd heeft, moet alles wijken. Reijseger: 'Er zijn dingen, waarvan ik denk: goh, waarom moet het nou net die draai nog hebben? Herzog houdt zich - en dat is ook leuk - dogmatisch vast aan zijn eerste ingeving. Ik heb wel suggesties gedaan, maar ben het aan het afleren. Mijn ervaring is dat hij liefst desnoods het weer wil uitvinden als hij dat gebruikt.'


'Tijdens de laatste sessie kreeg Stefan Winter het briljante idee Herzog een camera te geven. Dan heb je zijn commentaren niet en kun je je blijven concentreren. En hij heeft alleen maar zitten schieten! Ach, zo lang ik word gevraagd om voor zijn projecten muziek te maken en hij vervolgens zegt dat hij er blij mee is, lul ik nergens meer over.'


Het resultaat is wonderlijk. Geen beeld van de films is onbetwistbaar, vaak door de vervreemdende muziek. Lynchiaanse eigenschappen, met angst en humor dicht bij elkaar, zullen zijn aangemoedigd door de producer - juist, David Lynch.


Toch zijn de eigenaardige combinaties van beeld en geluid vaak Reijsegers interpretaties: 'Je kunt de realiteit een draai geven, door het audiobeeld op een muzikale, geluidsmatige manier enorm over zijn nek te laten gaan. Ik hoopte dat Herzog het allemaal zou gebruiken, en hij heeft het gedaan, daar ben ik erg blij om.'


De film is in Nederland nog niet uit. Is de soundtrack autonoom? 'Ik vind van wel. De cd is niet meer de soundtrack, omdat de composities er van begin tot eind op staan. Ik had het niet willen uitbrengen als het niet een apart ding kon zijn.'


Meer over