Herrijzenis van het regiokatern

Twaalf jaar geleden, in 1991, hield Het Vrije als zelfstandige titel op te bestaan. De Volk krant, die toen al gefuseerd was met het Rotterdams heet sindsdien Nieuwsblad, Rotterdams Dagblad....

Het Vrije Volk, in 1900 op initiatief van P. J. Troelstra gesticht onder de naam was in de Het Volk, periode tussen 1956 en 1957 inderdaad even de grootste krant van Nederland geweest, met een piek van 352 duizend abonnees.

De ondergang van Het Vrije Volk die omstreeks 1970 inzette onder het hoofdredacteurschap van Herman Wigbold, was in hoge mate te wijten aan het omvangrijke editiestelsel. Vóór de Tweede Wereldoorlog had dit, zeker vanuit propagandistisch oogpunt, prima gefunctioneerd. Maar na 1945, toen de krant met maar liefst 44 edities voor alle belangrijke regio's en steden in Nederland uitkwam, werd dat systeem - organisatorisch en economisch - een struikelblok.

Herman Wigbold was er overigens van overtuigd dat in de jaren ' 60 geen 'rooie' krant meer paste. Het blad probeerde volgens hem wel af te komen van haar 'imago van PvdA-krant', die opkwam voor de zwaksten in de samenleving, om nieuwe lezers te krijgen. Maar het was een vergeefse exercitie. 'Niemand wilde bij de verliezers van de samenleving horen', merkte hij in 1991 op.

De grote schare journalisten van Het Vrije Volk leerde het vak eerst en vooral in de provincie. Martin van Amerongen begon zijn journalistieke loopbaan 'als in de diepste provincie geparkeerde waterdrager' (zo schreef hij drie jaar geleden in De Groene Amsterdammer) bij de Friese editie.

'Bij het sociaal-democratische dagblad was er een enorme afstand tussen de profi's die de revoluties en rampgebieden in kaart brachten en het jonge volkje dat in lokale edities berichtte dat deze of gene alcoholische zonderling op het nippertje aan zijn lange, halfvervuilde haren uit de plaatselijke Boerenwetering was getrokken', typeerde de inmiddels overleden Van Amerongen zijn

korte periode als verslaggever in Friesland.

Het failliet van het editiestelsel van Het Vrije Volk heeft de Volkskrant niet weerhouden om deze maand een regiokatern te beproeven, eerst tot de zomer van 2004 in de stad Utrecht; en als dat succesvol blijkt, ook in andere delen van Nederland. Is zo'n avontuur, waaraan Het Vrije Volk ten gronde is gegaan eigenlijk geen waagstuk?

Volgens adjunct-hoofdredacteur Frank Kalshoven, die het regiokaternenproject leidt, zijn 'uiteraard' allereerst de oorzaken geanalyseerd waarom Het Vrije Volk tenonder is gegaan. Het was 'de onbeheersbaarheid' van het editiestelsel. En aan zo'n avontuur wil de Volkskrant zich niet wagen. Het regiokatern verschijnt slechts één keer per week en niet, zoals bij Het Vrije Volk, als dagelijkse editie. Als de proef in Utrecht slaagt, zal er toch slechts in een beperkt aantal regio's een aparte regiokatern bij de landelijke krant worden gevoegd. De doelgroep van zo'n regiokatern is vooral de hoger opgeleide lezer die niet alleen geïnteresseerd is in wat zich allemaal in de wijde wereld afspeelt, maar ook in zijn directe omgeving.

De reacties op het fenomeen regiokatern van de zijde van de Volkskrant-lezers zijn tot nu toe overwegend positief. Slechts één lezer (uit Ermelo) schreef dat hij niet zit te wachten op een dergelijk katern. 'De Volkskrant is er toch voor lezers van een landelijke krant die evenzeer belangstelling hebben voor wat er in Zwolle, Deventer en Leeuwarden gebeurt, als dat nieuwswaardig is. . .?'

Andere lezers dringen erop aan om ook in Noord-Holland en in Almere een regiobijlage bij de krant te voegen. 'Almere met zijn bijna 170 duizend inwoners heeft geen krant meer', schrijft een lezeres die een gedegen journalistieke controle wil op wat er in Almere op politiek terrein allemaal gebeurt. Zij is bang dat 'als een grote stad geen opinievormend platform meer heeft, de burgers indutten en zich nergens meer betrokken bij voelen'. De (plaatselijke) overheid zou dan 'ongebreideld' haar gang kunnen gaan.

Dit zijn prille signalen dat lezers in de Volkskrant meer nieuws uit hun eigen regio willen lezen. Maar de ondergang van Het Vrije Volk bewijst dat de herrijzenis van regiokaternen ook risico's bevat.

Meer over