Interview

Herman du-Bois over het ‘ultieme eerherstel’: we hebben nooit begeleiding gekregen

Bijna zeven jaar zat Herman du-Bois onterecht in de cel vanwege de Puttense moordzaak. Nu, lang na de vrijspraak in 2002 – mede dankzij Peter R. de Vries – heeft het kabinet excuses aangeboden aan hem en medeveroordeelde Wilco Viets. ‘Ons leven is kapotgemaakt. En dat van onze kinderen, dat vind ik het ergst.’

Menno van Dongen
Herman en Anja du-Bois: ‘Wat erg dat Peter dit niet meer meemaakt.’ Beeld Jiri Büller / de Volkskrant
Herman en Anja du-Bois: ‘Wat erg dat Peter dit niet meer meemaakt.’Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

‘We zijn hier ongelooflijk blij mee’, zegt Herman du-Bois, vlak nadat minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie) excuses heeft aangeboden aan de veroordeelden voor de Puttense moordzaak. Hij was erbij, op de publieke tribune van de Tweede Kamer. ‘Wilco Viets, de andere veroordeelde, en ik wisten dat hij het zou gaan doen maar niet hoe. Dit was precies waar ik op had gehoopt.’

Zijn vrouw Anja: ‘Ik schoot vol, ook omdat Grapperhaus zelf geëmotioneerd was. Dat hij zo duidelijk zei: ‘Herman en Wilco, het spijt me.’ Namens het kabinet. Dit is het ultieme eerherstel waar we zo lang voor hebben gevochten.’

Ze kijken al bijna twintig jaar uit naar dat moment, zegt Herman du-Bois (61) een dag eerder in zijn rijtjeshuis in Putten. Hij zit aan de eettafel naast Anja (56) en steekt het ene shaggie na het andere op. ‘Mensen beseffen niet wat deze zaak voor ons heeft betekend.’

Begin 1994, toen de 23-jarige stewardess Christel Ambrosius werd vermoord en verkracht in Putten, vormden ze een gelukkig doorsneegezin met wat spaargeld. Elf jaar getrouwd, twee kinderen: Mark (destijds 6) en Michel (9).

Een maand later werd Herman du-Bois tot zijn stomme verbazing aangehouden en 287 keer verhoord, op intimiderende wijze. ‘De politie heeft me helemaal gek gemaakt’, zegt hij. ‘Ze logen dat ze mijn voetsporen hadden gevonden, en mijn dna. Op een gegeven moment zei ik: als u dat zegt, dan moet ik er wel geweest zijn. Terwijl dat onzin was.’

Du-Bois en zijn zwager Wilco Viets kregen 10 jaar celstraf. Na zes jaar en acht maanden in de cel – tweederde van de straf – mochten ze naar huis. Daar had Du-Bois te kampen met wraakgevoelens tegen politie en justitie, nachtmerries en stemmingswisselingen. Dat veranderde nauwelijks toen hij met terugwerkende kracht werd vrijgesproken, in 2002. Met dank aan, onder anderen, misdaadverslaggever Peter R. de Vries.

Jullie, ‘de twee van Putten’, kregen allebei 900 duizend euro schadevergoeding voor bijna zeven jaar onterecht in de cel. Voelde dat niet als erkenning?

Anja: ‘Vertegenwoordigers van het Openbaar Ministerie zeiden meteen na de vrijspraak: wij denken dat ze wel met de moord te maken hebben, en dat zal in de toekomst ook blijken. Dat gaf het een wrange bijsmaak.

Herman: ‘We hebben nooit begeleiding gekregen en moesten veel schulden aflossen, die waren ontstaan omdat ik vastzat. Het belangrijkste was dat minister Hirsch Ballin van Justitie publieke excuses beloofde en een baan voor me zou regelen. Dat is nooit gebeurd. Ik kreeg alleen een briefje. Wat had ik daaraan? Moest ik het op mijn voorhoofd plakken en ermee door het dorp lopen?’

Zijn er nog veel mensen in Putten die twijfelen aan Hermans onschuld?

Anja: ‘Ja. Toen Herman vastzat, werd ik op de markt uitgemaakt voor ‘moordenaarswijf’. Onze auto is beklad met verf, noem maar op. Gelukkig is in 2008 een nieuwe verdachte opgepakt, Ronald P., die later werd veroordeeld voor de Puttense moord. Alles wijst op hem: sperma, haar, bloed onder de nagels van het slachtoffer. Maar er blijft een groep mensen die denkt: waar rook is, is vuur. Omdat die publieke excuses er niet kwamen.’

Zeven jaar geleden werd Herman du-Bois weer gearresteerd. Hij had machines vervoerd voor een kennis, die later bedoeld bleken voor de productie van xtc. De rechtbank oordeelde mild, omdat de Nederlandse staat tientallen jaren tekortgeschoten was in de begeleiding van du-Bois. Hij kreeg 360 uur werkstraf.

‘Na die arrestatie kreeg ik eindelijk hulp’, zegt hij. ‘Eerder kon dat niet, omdat ik een ontkennende verdachte was. Daarom heb ik pas heel laat ontdekt dat ik ptss had, en ben ik behandeld. ’

Bijna 21 jaar slaagde du-Bois er niet in vast werk te vinden, door de twijfels en zijn strijd voor eerherstel, ook in de media. Nu heeft hij eindelijk een contract, voor zes maanden: hij brengt zonnepanelen naar klanten van zijn baas.

Herman: ‘Dat is fijn. Maar ons leven is kapotgemaakt door politie en justitie. En dat van Wilco, die nu eindelijk psychische hulp heeft gezocht. Hij is blij, maar richt zich de komende tijd daarop. Meer zeg ik daar niet over, dat is privé.’

Hij valt even stil. ‘Wat ik het ergste vind, is dat het leven van onze kinderen kapotgemaakt is. Mijn jongste zoon heeft een dochter van 2,5 jaar. Als Mark ziet dat zij mijn hand vastpakt en we samen weglopen, begint hij te huilen. Omdat die jongen dat nooit met zijn vader heeft kunnen doen. Bijna zeven jaar verlangde hij ernaar met me te stoeien, vissen of voetbal te kijken. Toen ik weer vrij was, moesten we opnieuw een band opbouwen.’

Het is wrang, maar hun strijd voor eerherstel kwam in een stroomversnelling na de aanslag op Peter R. de Vries, op 6 juli.

Wat dachten jullie toen Peters zoon Royce de Vries belde en zei: Grapperhaus gaat publiekelijk excuses aanbieden?

Anja: ‘Het eerste dat we tegen elkaar zeiden is: wat erg dat Peter dit niet meer meemaakt.’ Tranen springen in haar ogen, maar na een korte pauze herpakt ze zichzelf. ‘Weet je, Peter was echt een vriend voor ons, we hebben dit aan hem te danken. De dag voor de aanslag stuurde hij nog een brief aan het ministerie.’

Een dag later, na de excuses: ‘Nu komt er eindelijk een tijd dat onze kinderen en kleinkinderen de naam Du-Bois weer met opgeheven hoofd kunnen gebruiken. Toen Grapperhaus het zei, hadden we het gevoel dat Peter bij ons was. Dat hij meekeek, vanuit de hemel. We putten veel troost uit de gedachte dat hij staat te juichen op zijn wolk.’

Meer over