Herfkens' zwaktebod

HET jongste probleem van minister Herfkens op het terrein van ontwikkelingssamenwerking is bizar - ze heeft te veel geld. Herfkens heeft de grootste moeite om haar budget van ruim acht miljard gulden per jaar verantwoord te besteden....

De plannen van Herfkens zijn ingegeven door personeelsproblemen in eigen huis. Tegenover het Volkskrant Magazine liet zij zich twee weken geleden ontvallen dat haar ambtenarenapparaat 'kwantitatief en kwalitatief' onder de maat is.

Terwijl de afslankingsoperaties elkaar opvolgden, stroomden de extra ontwikkelingsmiljoenen toe. Herfkens budget, 0,8 procent van het nationaal inkomen, profiteerde enorm van de economische groei. Haar ontkenning dat er sprake is van 'onderuitputting' is niet geloofwaardig en strookt niet met het akkoord dat ze deze week sloot met de mfo's.

Herfkens heeft als het ware haar overschot zelf geschapen door minder geld te besteden aan bilaterale hulp aan de 21 landen die aan haar eisen van behoorlijk bestuur voldoen. Ze eist terecht dat die regeringen het geld effectief inzetten. Dat levert het probleem op zinvolle bestedingen te vinden. Het bilaterale kanaal raakt zo verstopt.

Datzelfde geldt voor de hulp aan multilaterale organisaties als de Unesco en de UNDP. Heel terecht geeft Herfkens minder geld aan deze bureaucratieën, die niet in staat zijn tot effectief opereren.

Het is echter de vraag of de mfo's wél in staat zijn meer ontwikkelingsgeld zinvol te 'absorberen'. Novib, Cordaid, Icco en Hivos zijn typische jaren-zeventig-organisaties, waar weinig vernieuwend over ontwikkelingssamenwerking wordt gedacht. Terecht heeft de minister gekoerst op het geven van geld aan andere organisaties die kans moeten krijgen om op onorthodoxe wijze projecten te doen. Dat de minister nu toch weer terugkomt bij de bestaande mfo's, is ronduit een zwaktebod.

Een nieuw plan van Herfkens is de openbare aanbesteding van projecten. Dat is op zichzelf de moeite waard, maar of haar ministerie voldoende know how in huis heeft om een heuse markt voor ontwikkelingsprojecten op te zetten valt te betwijfelen.

Herfkens heeft terecht altijd onderstreept dat ontwikkelingssamenwerking resultaat moet opleveren. Nu blijkt dat zij de ambtenaren en instrumenten niet heeft om haar miljoenen verantwoord te besteden. Ze zou vooral in haar eigen apparaat moeten investeren. Het geld dat ze niet zinvol kan 'wegzetten', moet Herfkens reserveren of terugstorten in de staatskas.

Meer over